พื้นฐานนิสัยของเด็ก : หน้า 15/124

มีดพร้าจอบเสียมก็เหมือนกัน ถ้าใช้เหล็กดีเป็นพื้น ก็ใช้การได้ดี ลับให้คมสักครั้งสองครั้งก็ใช้การอะไร ได้นาน ๆ แต่ถ้าลงได้เนื้อเหล็กมันไม่ดีแล้วก็ใช้ การอะไรไม่ค่อยได้ โดนอะไรหน่อยก็บิดเบี้ยวไม่ เป็นมีดเป็นพร้า คนเราก็เหมือนกัน สำคัญที่พื้นเดิม ที่ว่า พื้นเดิมนี้ข้าพเจ้าหมายถึงนิสัยใจคอของเด็กเอง ถ้า เป็นคนพื้นเดิมดี จะคิดอ่านทำอะไรก็ดี ที่เรียกว่า "ทำขึ้น" คือเอาดีได้ เรียนหนังสือก็ขึ้น ครองเหย้า เรือนก็ขึ้น ทำราชการก็ขึ้น ทำมาค้าขายก็ขึ้น ให้บวชเป็นพระเป็นสงฆ์ก็ขึ้น ตรงกันข้าม ถ้าลง ได้เป็นคนพื้นเสียแล้ว ทำอะไรก็เอาดียาก มีแต่ทรุด ชาตาเสียตลอดชาติ จึงไม่ได้ หน้าที่ในการเป็นพ่อคนแม่คน เสร็จสิ้นอยู่เพียงได้ให้ลูกเกิดมา และเลี้ยงไว้ให้มี ลมหายใจอยู่เท่านั้น เพราะนั่นเป็นเพียงการให้ กำเนิด ซึ่งน้อยคนในโลกนี้ที่จะทำไม่ได้ อย่าว่าแต่ มนุษย์เลย แม้แต่สัตวโลกอื่น ๆ เขาก็ให้กำเนิดกันได้ ที่แท้หน้าที่ของพ่อแม่นั้นต้องหมายถึงการเลี้ยงลูก ให้เติบโตด้วย ให้เป็นคนดีด้วย การเลี้ยงให้โตนั้น พ่อแม่จะต้องรู้เหตุผล รู้วิธี และทำการอบรมสั่งสอน ให้ถูกวิธีด้วยลูกจึงจะดี เพราะค่าที่พ่อแม่เป็นผู้ให้ ชีวิตทั้งเป็นผู้สร้างพื้นเพอันดีให้แก่ลูกอย่างนี้ อุป การคุณของพ่อแม่จึงเป็นสิ่งที่ลูกจำต้องเทิดทูนไว้ ในฐานะอันสูง วิธีเพาะนิสัยนั้น พระพุทธองค์วางไว้สองข้อ สิ่งปลูกสร้างนั้น พื้นจะดีหรือไม่ดีอยู่ที่ คือห้ามไม่ให้ลูกทำความชั่ว และสนับสนุนให้ตั้งอยู่ นายช่างผู้ก่อสร้าง ส่วนคนเราพื้นจะดีหรือไม่ดี ในความดี ในทางปฏิบัติ พ่อแม่จะต้องพยายาม อยู่กับพ่อแม่ เพราะพ่อแม่เป็นผู้ให้กำเนิด เป็นผู้ กีดกันลูกไม่ให้ประพฤติในทางที่ชั่ว เช่นรังแกคน แบ่งเลือดแบ่งเนื้อให้ลูกและประการสำคัญ พ่อแม่ อื่น ฝ่าฝืนกฎหมายหรือมัวเมาในอบายมุข เป็นต้น เป็นผู้ทำการอบรมสั่งสอนลูกก่อนครูบาอาจารย์ แต่พยายามให้เขาได้รับการอบรมในทางที่ดีตามควร อื่น ๆ คือสอนตั้งแต่ออกแต่อ้อนมาทีเดียว ทางพระ แก่วัย เช่น นำไปวัด ไหว้พระ ทำบุญสงเคราะห์ ศาสนายกย่องพ่อแม่ว่าเป็นบูรพาจารย์แปลว่าเป็น เพื่อนมนุษย์ และทำประโยชน์ส่วนรวม เป็นต้น "อาจารย์ต้น" ของลูกที่พ่อแม่เป็นผู้อบรมสั่งสอน ผลของการอบรมนิสัยตามหลักของพระพุทธเจ้า ลูกก่อนครูบาอาจารย์อื่น ๆ นี่แหละ เป็นการสร้าง จะสังเกตได้ว่า เด็กมีนิสัย "รักดี เกลียดชั่ว" พื้นให้ลูก ถ้าอบรมสั่งสอนดีก็หมายความว่า ทำลูก ให้เป็นคนพื้นดี เมื่อพื้นดีแล้วเท่ากับมีสิริมงคล ประจำตัว จะเป็นคนทำอะไรขึ้น โชคดีไปตลอดชาติ แต่ถ้าอบรมสั่งสอนไม่ดี ก็เป็นอันว่าทำลูกให้เป็น คนพื้นเสียลงได้ พื้นเสียแล้วก็เท่ากับมีเสนียดจัญไร ประจำตัว ทำอะไรไม่ขึ้น เคราะห์ร้ายอยู่ร่ำไป กัลยาณมิตร ๑๓ Kalyanamitra.org