วิตกและจริต : หน้า 63/122

(ยานี) มักนอนขี้เซา อันกามวิตกนี ใจคอเงียบเหงา มิได้อาจอง ไม่สู้แต่งตัว ใจมัวแต่หลง มิสู้บรรจง นุ่งห่มกินนอน จริตสามนี้ ย่อมเกิดมีแก่หญิงชาย ด้วยโลกเข้าเป็นนาย จึงบรรยายคิดซอกซอน วิตกถึงทรัพย์สิน บ้างชั่วบ้างดี มีในบทกลอน เครื่องทำกินมาแต่ก่อน อาศัยโมโห โทโสเกิดก่อน เงินทองแลผ้าผ่อน โลโกให้ร้อน หนูนกันไป ไม่ย่อหย่อนครึกไปมา ทีนี้จะว่า คิดไปถึงค้าขาย จริตเบื้องหน้า ซึ่งมาว่าไว้ โดยบรรยายท่าไร่นา วิตกจริต ให้คิดในใจ โคกระบือแลช้างม้า ไหลเล่อเพ้อไป มีสามประการ บุตรภรรยาจ้าหญิงชาย อนึ่งเล่าไซร้ สารพัดจะคิดไป . วิตกอันใด ธาตุไฟเผาผลาญ ส่วนใครได้เป็นมากหลาย คิดในกามา ราคาฟุ้งซ่าน โดยโลกเข้าผูกหมาย จึงเรียกตามกาล วิตกกามา จึงอธิบายด้วยกามา วิตกอันใด พาให้น้ำใจ ขุ่นตำหนักหนา ที่มีราคาจิต ย่อมล้วนคิดปรารถนา เดือดด้วยธาตุน้ำ ใจดำาโกรธา นอนหงายมือก่ายหน้า อาจาริย์เรียกว่า พยาบาทฆาตใจ ตรึก ไปมาตามน้ำใจ วิตกอันหนึ่ง จะใคร่ได้ที่รูปตี ให้จิตรุมถึง อาศัยโมโห ธาตุลมให้ไหว ทั้งมั่งมีที่เขาใหญ่ คิดเบียดเบียนใน คิดป่วนครวญใครได้ วิตกนั้นไซร้ ซองหงสา ให้หลงไหลใจผูกพัน วิตกทั้งสาม ใจใหญ่สูงเทียมฟ้า มีทุกรูปนาม ทั้งหนุ่มชะรา เขาเมรุมาสูงไม่ทัน อุบาสกเถรเณร รูปชีสีกา เหาะได้ใครไปพลัน สมณะพราหมณา เกิดมีทุกคน แต่น้อยกับมาก ชั่วดีหลายหลาก ตามบาปกุศล เป็นจิตกามา พจรทุกคน เมื่อไรข้ามพ้น วิตกจึงหาย วิตกสามนี้ ว่าตามบาลี ยังมีกระจาย ถึงนางสวรรค์ก็ชอบใจ ลางที่เห็นไว้ก่อน เมื่อเข้านอนให้ตรึกไป กามกวนป่วนในใจ นอนหลับไหลให้เพ้อฝัน ผู้ดีมีทรัพย์ ร้ ย่อมจะได้สิ้นทุกอัน จะแก้แต่ย่อ เป็นข้อธิบาย นึกสิ่งใดได้สิ่งนั้น ชาวเราทั้งหลาย จงฟังเถิดนา ดั่งผูกพันอันตรีกมา กัลยา ณ มิตร 59 Kalyanamitra.org