เศรษฐศาสตร์เชิงพุทธและความสุข : หน้า 53/122

ให้ความสำคัญของเศรษฐกิจหรือเศรษฐ ศาสตร์ไว้ในข้อที่ ๕ คือ สัมมาอาชีวะ ถ้าในเรื่องของการปฏิบัติก็ต้องบอกว่าใน ข้อที่ ๔ ด้วยคือ ทำการงานชอบ สัมมากัมมันตา คือระหว่างประกอบ อาชีพก็ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่เจ้าชู้ ไม่พูดปดหลอกลวงเขา ไม่ทำลายสติ สัมปชัญญะของตัวเองด้วยการดื่มเหล้า นี่เศรษฐศาสตร์เชิงพุทธ สุขของชาวโลก เมื่อรู้หนทางดับทุกข์แล้วเรามาดูกัน อย่าเอ่ยชื่อเลย เช้าเวลาท่านไปตลาด ต่อไปว่า พระองค์สอนให้แสวงหาความ ก็เป็นที่นินทาหัวเราะกันครื้นเครงของ สุขอย่างไร พระองค์ทรงชี้ให้ดูว่า ใน ชาวตลาด เพราะของที่ท่านหาซื้อไม่ค่อย ฐานะของชาวโลกซึ่งไม่ได้มาหลับตาภาวนา เหมือนชาวบ้านทั่วไป คือ ถ้าท่านเข้า อย่างพระภิกษุ พระภิกษุท่านมีความสุข ไปในร้านไข่ ท่านก็จะถามเลย "ไข่บุบมี อยู่กับการภาวนา การนั่งสมาธิ การ มั้ย” ตะโกนลั่นเข้าไปเลย ไข่ดี ๆ ไม่ ศึกษาธรรมะ ปรับปรุงแก้ไขตัวเอง จน กินต้องกินไข่บุบ เพราะราคามันถูกกว่า หมดกิเลส นั่นก็เป็นความสุขตามวิถีทาง ตั้งเกือบครึ่ง ถึงหน้ามะม่วง ถามหา ของพระภิกษุ เส้นทางของท่านเป็นอย่างนั้น อีกมะม่วงเป็นจุดมีมั้ย... มะม่วงลูกโต ๆ ซึ่งชาวโลกโอกาสที่จะทำอย่างนั้นยังทำ งาม ๆ เหลือง ๆ ไม่กิน ต้องเอาที่มัน ได้ไม่เต็มที่ ถ้าอย่างนั้นแล้วจะไม่มีวิธี แสวงหาความสุขบ้างเรอะ ท่านก็บอกว่ามี สุขของชาวโลกหรือคฤหัสถ์ ก็เป็นสุขใน เชิงเศรษฐกิจ สุขอันเนื่องมาจากทรัพย์ ได้แก่ ๑. สุขเกิดจากความมีทรัพย์ ๒. สุขเกิดจากการใช้ทรัพย์ ๓. มีจุดเน่า เพราะราคามันถูก อ้อ มิน่า เขาถึงเป็นเศรษฐี ถ้าเป็นอย่างนี้ก็บอกว่า ใช้ทรัพย์ไม่เป็นซะแล้ว ได้ความสุขจากการมีทรัพย์เป็น ขั้นแรก แต่ว่าพอขั้นที่ ๒ สุขที่เกิดจาก การใช้ทรัพย์นี่ไม่มีซะแล้ว เพราะฉะนั้น ถ้าจะให้ได้สุขจริง ๆ ในเพศของชาวบ้าน สุขเกิดจากความไม่เป็นหนี้ | เพศคฤหัสถ์ขั้นที่ ๒ ก็ต้องสุขจากการ ๔. สุขเกิดจากการประกอบการ ใช้จ่ายทรัพย์ด้วย งานซึ่งไม่มีโทษ ใช่สิ ถ้าไม่มีทรัพย์แล้วมันทุกข์ ขั้นที่ ๓ ต่อมา คือสุขที่เกิดแต่ อย่างที่ว่าไปแล้วคือ ต้องเป็นหนี้เป็นสิน ความไม่เป็นหนี้ แล้วก็ตบท้ายด้วยขั้นที่ มีดอกเบี้ย ข้อแรก สุขเกิดจากความมี ๔. สุขที่เกิดจากการประกอบการงานซึ่ง ทรัพย์แล้วก็ต้องได้ใช้ด้วย บางคนมีแล้ว ไม่มีโทษ คือเว้นจากอาชีพต้องห้าม ๕ เก็บ ๆ ไม่ยอมกิน สุขจะมาแต่ไหน อย่างที่กล่าวมาแล้ว ตรงนี้เป็นประเด็น อาตมาเคยเจอ บ้านเดิมของอาตมาอยู่ สำคัญที่เอาไปเชื่อมกับสัมมาอาชีวะ ใน กาญจนบุรี มีเศรษฐีของเมืองกาญจน์ มรรคมีองค์ ๘ ข้อที่ ๑ เป็นหนี้เพราะไม่มีจะกิน กับหนี้เพื่อการลงทุน ถ้าอยากจะมีความสุขในทางโลก ยังไง ๆ รายได้ต้องดี ข้อที่ ๒ รวยแล้วต้องรู้จักใช้นะ และข้อที่ ต้องหนีความจนกันให้สุดชีวิตเชียว อย่า ได้ไปเป็นหนี้ใคร แต่ฝากนิดหนึ่ง หนี้มีอยู่ ๒ ลักษณะ แล้วท่านอัยการก็คงต้อง ประสบกับปัญหานี้บ่อย ๆ อาตมาเป็น พระอยู่ที่วัด ก็ยังต้องทำหน้าที่ เป็นที่ ปรึกษากับหลาย ๆ คนเหมือนกันคือ เรื่องของหนี้ หนี้มีอยู่ ๒ ประเภทคือ ๑.หนี้อันเกิดจากการบริโภค พูด ง่าย ๆ จนไม่มีจะกินจึงต้องเป็นหนี้ นั่น ลักษณะหนึ่ง กับประเภทที่ ๒.หนี้ที่เกิดจากการลงทุน ๒ ประเด็นนี้ แยกให้ดี เมื่อก่อน หน้าที่เศรษฐกิจในเมืองไทยจะเริ่มฟูขึ้น อย่างทุกวันนี้ เมื่อ ๕ ปีที่แล้ว ตอนนั้น เศรษฐกิจยังฟุบอยู่ ลูกศิษย์วัดพระ ธรรมกายที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับทางด้านการ ทวงหนี้สินของธนาคารทำหน้ามุ่ย ๆ ไป หาอาตมาบ่อย บอกว่า "หลวงพ่อ ตอนนี้แย่เลย หน้าที่ตอนนี้คือ ไปฟ้องยึด บ้านเขาเพราะไม่ส่งดอกส่งต้นตามสัญญา กัลยาณมิตร ๕๑