ความสุขในพระพุทธศาสนา : หน้า 42/112

สุขที่เสริ สุขมาแล้วไม่มากก็น้อย ขณะนี้ท่าน กำลังสุขแบบไหน พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ตรัสถึงความสุขนี้หลายนัยยะหลาย ประการดังเช่น ๑. คิริสุข (สุขของชาวบ้าน) กับ บรรพชาสุข (สุขของนักบวช) สุข ๒ อย่างนี้ บรรพชาสุขเป็นเลิศ ๒. กามสุข (สุขเกิดจากกาม) กับ เนกขัมมสุข (สุขเกิดจากความปลอด โปร่งจากกาม) สุข ๒ อย่างนี้ เนก มมสุขเป็นเลิศ ต. สามิสสุข (สุขที่ต้องอิงวัตถุ กับ นิรามิสสุข (สุขที่ไม่ต้องอิงวัตถุ) สุข ต อย่างนี้ นิรามิสสุขเป็นเลิศ ๔. อริยสุข (สุขของพระอริยะ) กับ อนริยสุข (สุขของผู้ไม่เป็นอริยะคือ ปุถุชน) สุข ๒ อย่างนี้ อริยสุขเป็นเลิศ ๔. กายิกสุข (สุขทางกาย) กับ เจตสิกสุข (สุขทางใจ) สุข ๒ อย่างนี้ เจตสิกสูบเป็นเลิศ 5. สมาธิสุข (สุขเกิดจากสมาธิ) กับ อสมาธิสุข (สุขที่ไม่ได้เกิดจาก สมาธิ) สุข ๒ อย่างนี้ สมาธิสุขเป็นเลิศ - ซึ่งอาจจะสรุปได้ว่า สุขที่ต้อง อาศัยปัจจัยภายนอก สุขที่ไม่ต้อง อาศัยปัจจัยภายนอกไม่ได้ เพราะยิ่ง ต้องอาศัยปัจจัยภายนอกมากเท่าไร ก็ ต้องหาสิ่งมาตอบสนอง ต้องดิ้นรน กระวนกระวาย เมื่อได้มาก็ต้องระวัง รักษา มีความยึดติด คับแคบ อึดอัด หวงแหนกลัวสูญเสีย เมื่อต้องการหรือ พยากได้แต่ไม่ได้มาตอบสนองที่ผิดวัด ขัดใจ คิดทำลาย อาคาร, พระบาท ๔๐ กัลยาณมิตร กราคม ๒๕๓๖