การอยู่ร่วมกันในสังคม : หน้า 78/134

กินแหนงแคลงใจกันเป็นสิ่งที่ใครๆ ก็ไม่อยากให้เกิดขึ้น และเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยาก ถึงแม้เราจะพยายามไม่ให้มัน เกิด หรือพยายามให้เกิดน้อยที่สุดก็ตาม โดยที่สุดถึงแม้ไม่ แสดงออกทางคำพูดทางการกระทำ แต่ก็เป็นความ คลางแคลงใจความสงสัยเล็กๆ น้อยๆ ที่ต้องการคำอธิบาย ที่เกิดขึ้นในระหว่างบุคคลต่อบุคคล การอยู่ร่วมกันเป็นสังคมเป็นหมู่คณะ แล้วเกิดการ ไม่ลงรอยกัน เป็นแผลที่เกิดขึ้นโดยไม่มีเลือด แต่มันเดือด เฉือนไปถึงจิตใจ เจ็บปวดระบมมากกว่าแผลใดๆ และถ้าไม่ ยอมเยียวยารักษา ก็จะกลายเป็นแผลเป็น ตราไว้ในใจของ คนๆ นั้น อีกทั้งยังเป็นรอยร้าวร้ายของทุกๆ สังคม เป็นสิ่ง แบ่งแยกน้ำใจ รอยยิ้ม ความปรารถนาดีที่เราจะมอบให้แก่ กัน โลกใบนี้ถึงใหญ่โตจนมิอาจประมาณได้กับสิ่งใด จะเล็ก ลงๆ ถ้าเจออย่างนี้เข้ากับหลายๆ คน ไม่มีใครอยากให้เกิด ขึ้น แต่ก็สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกๆ คนที่ยังเกิดมาบนโลกใบนี้ ไม่มีใครหลีกเลี่ยงได้เด็ดขาด มีแต่ทำอย่างไรให้เกิดน้อยที่สุด มีแต่ทำอย่างไรจึงจะสามารถแก้ไขได้ ด้วยพระมหาปัญญาธิคุณสูงทรงประเสริฐกว่าเทวดา และมนุษย์ทุกหมู่เหล่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงได้วาง พระภิกษุที่ต่างก็เป็นสาวกคือลูกศิษย์ก็ยิ่งต้องทำ ปัจจุบัน พระภิกษุในพระพุทธศาสนายังถือปฏิบัติการปวารณาอยู่ เป็นการแสดงความบริสุทธิ์ใจของผู้บวชว่า มีความจริงใจที่ จะประพฤติปฏิบัติตัวให้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป เป็นการเปิดใจน้อม รับคำชี้แนะพร่ำสอนของคนอื่น โดยไม่คำนึงว่าผู้นั้นจะอายุ มากกว่าหรือน้อยกว่าตน แต่มุ่งหมายทำไปเพื่อ ให้ผู้อื่นได้ ชี้แนะในสิ่งที่เขาอยากให้เลิกทำและสิ่งที่อยากให้ทำ ดัง ตัวอย่างที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ทรงทำเป็น แบบอย่างที่ปรากฏในพระไตรปิฎกว่า สมัยหนึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับ ณ ปราสาท ของนางวิสาขามิคารมารดา ในบุพพาราม พร้อมด้วยภิกษุ สงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๕๐๐ รูป ซึ่งล้วนเป็นพระอรหันต์ สมัยนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้า อันภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่แวดล้อมนั่ง ณ ที่กลางแจ้งเพื่อการปวารณาในวันอุโบสถ วันนั้นขึ้น ๑๕ ค่ำ ขณะนั้นทรงเห็นภิกษุสงฆ์นิ่งอยู่ จึงตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย บัดนี้เราปวารณาแก่ท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลาย จะไม่ตำหนิการกระทำใดๆ ทางกายหรือทางวาจาของเรา บ้างหรือ เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้ ท่านพระสารีบุตร แบบแผนการปฏิบัติตัวเป็นภาคปฏิบัติในเรื่องนี้ไว้อย่างดี จึงลุกขึ้นจากอาสนะ ทำผ้าห่มเฉวียงบ่าข้างหนึ่งน้อมอัญชลี โดยทรงปฏิบัติเป็นพระองค์แรกนั้นคือการปวารณา ถึงแม้ ไปทางพระผู้มีพระภาคเจ้ากราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์จะหมดกิเลสตรัสรู้เป็นพระสยัมภูญาณทรงถึง ข้าพระองค์ทั้งหลายย่อมไม่ติเตียนการกระทำใดๆ ทางกาย พร้อมด้วยข้อวัตรปฏิบัติที่หาบุคคลอื่นเสมอเหมือนไม่ได้ หรือทางวาจาของพระผู้มีพระภาคเจ้า เพราะพระผู้มีพระภาค เลยก็ตาม บางครั้งด้วยวิสัยของปุถุชนของพระภิกษุ สามเณรที่ตามไม่ทันระดับพระสติปัญญาของพระองค์ทำให้ ไม่เข้าใจในข้อวัตรปฏิบัติของพระองค์ พระองค์จึงทรง ปวารณาพระองค์ต่อคณะสงฆ์ และการที่พระองค์ทรงทำ อย่างนี้นี่เองที่แสดงถึงว่าพระองค์ทรงเพียบพร้อมด้วยพระ ปรีชาความสามารถข้อวัตรปฏิบัติที่ประเสริฐที่สุดอย่างแท้จริง และยังเป็นข้อเปรียบเทียบว่า ขนาดพระองค์ยังทรงทำ ฉะนั้น เป็นผู้ทำให้เกิดมรรคาที่ยังไม่เกิดขึ้น เป็นผู้ให้กำเนิดมรรคา ที่ยังไม่กำเนิด เป็นผู้บอกมรรคาที่ยังไม่มีผู้บอก เป็นผู้รู้ รู้ แจ้งซึ่งมรรคา เป็นผู้ฉลาดในมรรคา ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สาวกทั้งหลายในขณะนี้เป็นผู้ดำเนินตามมรรคา เป็นผู้มา รวมกันในภายหลัง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ขอ ปวารณา กะพระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาคจะไม่ทรง ตำหนิการกระทำใดๆทางกายหรือทางวาจาของข้าพระองค์ การอยู่ร่วมกันเป็นสังคมเป็นหมู่คณะ แล้วเกิดการไม่ลงรอยกัน เป็นแผลที่เกิดขึ้นโดยไม่ มีเลือด แต่มันเชือดเฉือนไปถึงจิตใจ เจ็บปวดระบมมากกว่าแผลใด ๆ และถ้าไม่ยอม เยียวยารักษา ก็จะกลายเป็นแผลเป็น ตราไว้ในใจของคนๆ นั้น อีกทั้งยังเป็นรอยร้าวร้าย ของทุกๆ สังคม เป็นสิ่งแบ่งแยกน้ำใจ รอยยิ้ม ความปรารถนาดีที่เราจะมอบให้แก่กัน ๗๖ กัลยาณมิตร ตุลาคม ๒๕๕๒