การเลือกสถานที่และบุคคลในการพัฒนาคุณธรรม : หน้า 84/134

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อพวกเธอเข้าไปอาศัย สถานที่แห่งใด ไม่ว่าจะเป็นป่า บ้าน หมู่บ้านหรือเมืองใดๆ แล้ว สถานที่แห่งนั้นเป็นที่ทุรกันดาร ยากไร้ด้วยปัจจัย ๔ (จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ ยารักษา โรค) ทั้งพวกเธอที่เข้าไปอยู่แล้ว คุณธรรมที่มีอยู่ก็ไม่เพิ่มพูนขึ้น เมื่อพิจารณาเห็นเช่นนี้ ควรรีบหนีจากสถานที่นั้นโดยรีบด่วน ไม่ว่าจะเป็นกลางวัน หรือกลางคืน เมื่อพวกเธอเข้าไปอาศัยสถานที่ใด หากสถานที่นั้น สมบูรณ์ด้วยปัจจัย ๔ แต่เข้าไปอยู่แล้วมิได้ทำให้คุณธรรม เมื่อตรัสถึง การเข้าไป อาศัยอยู่กับบุคคลใดบุคคลหนึ่งก็ ในทำนองเดียวกัน หากเข้าไปอยู่กับผู้ใด แล้ว ผู้นั้นทั้งพาเราอดอยาก แถมมิได้ฝึกฝนเพิ่มพูนคุณธรรม ให้เราเลย ให้รีบหนีไปจากผู้นั้น โดยไม่ต้องบอกลา หากเข้าไปอยู่กับผู้ใดแล้ว ผู้นั้นให้ทั้งความสะดวก สบายด้วยปัจจัย ๔ และช่วยอบรมฝึกฝนคุณธรรมให้เราด้วย พวกเธอควรพัวพันอยู่กับบุคคลนั้น จนตลอดชีวิต แม้ถูกขับไล่ ก็ไม่ควรหลีกไปเสีย” เลยได้ข้อสรุปว่า “คับใจ” หมายถึงสถานที่หรือบุคคล เพิ่มพูนขึ้นมาเลย ก็ให้พิจารณาว่าเรามิได้บวชมาเพื่อหวัง ที่มิได้ช่วยให้คุณธรรมความดีในใจเรางอกงามขึ้นเลย แถม ความสุขสบายจากปัจจัย ๔ แม้จะอยู่อย่างสบาย แต่ไม่ได้ เพิ่มพูนคุณธรรมก็ไม่ควรอยู่ ฉะนั้นให้พวกเธอหลีกออก จากสถานที่นั้นเสีย ถ้าพวกเธอเข้าไปอาศัยสถานที่ใด แม้เป็นที่ทุรกันดาร ยากไร้ด้วยปัจจัย ๔ แต่ทำให้คุณธรรมเพิ่มพูนขึ้น ก็ให้ พิจารณาว่าเรามิได้ออกบวชเป็นบรรพชิตเพราะอยากได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และยารักษาโรค แม้จะอยู่อย่าง ลำบากแต่คุณธรรมเพิ่มพูนขึ้น พวกเธอก็ควรอยู่ในที่นั้น ไม่ควรหลีกไปเสีย แต่ว่าเมื่อใดพวกเธอเข้าไปอาศัยอยู่ในสถานที่ที่ สมบูรณ์สะดวกสบายด้วยปัจจัย ๔ ทั้งพวกเธอที่เข้าไปอยู่ ก็ได้เพิ่มพูนคุณธรรมให้มากขึ้น ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอควร อยู่ในสถานที่นั้น จนตลอดชีวิต ไม่ควรหลีกไปเสีย บางครั้งยังพร่าผลาญความดีไปจากใจเราเสียอีกด้วย ฉะนั้น โดยสรุปคือ ๑. คับที่ คับใจ ให้รีบหนีสุดชีวิต ๒. สะดวกที่ แต่คับใจ ก็ให้หลีกไปเสีย ๓. คับที่ แต่สบายใจ ให้อยู่ที่นั้นไม่ควรหลีกไปเสีย ๔. สะดวกที่ สบายใจ ให้อยู่ที่นั้นจนตลอดชีวิต แม้ ถูกขับไล่ก็ไม่ควรหนีไป ท่านกัลยาณมิตรทั้งหลาย หากว่าบ้านของเราคับ แคบไม่ใหญ่โตสะดวกสบายเหมือนผู้อื่นนั่นมิใช่สิ่งที่น่าอับอาย แต่หากว่าบ้านของเรากลายเป็นแหล่งมั่วสุมของอบายมุข เป็นสถานที่ทำลายคุณธรรมความดีของคนที่เข้าไปอาศัย นั่นคือสิ่งที่เราควรอับอายสุดชีวิต เพราะความสะดวกสบาย ความกว้างขวางใหญ่โตของบ้าน มิใช่สาระสำคัญของชีวิต แต่ “ธรรมกาย” ต่างหากคือเป้าหมายของการเกิดมาเป็นมนุษย์ เมื่อเราทราบเช่นนี้แล้ว ขอเชิญให้ทุกท่านมาทำ บ้านของเราให้น่าอยู่ ชนิดที่ทุกคนอยากอยู่จนตลอดชีวิต ไม่อยากไปไหนเลย ด้วยการเปิดบ้านของเราให้เป็นบ้าน กัลยาณมิตร บ้านแสงสว่างแห่งโลก ให้ผู้มาอาศัยได้เพิ่มพูน คุณธรรมด้วยการทำทาน รักษาศีลและเจริญภาวนาทุกวัน จนเข้าถึงธรรมกาย ที่เป็นเป้าหมายชีวิตในที่สุด ที่มา : วนบัตถสูตร จากพระไตรปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ ๘๒ | พัลยาณมิตร ตุลาคม ๒๕๕๒