การวิเคราะห์เจดีย์ในแง่ของสัญลักษณ์และธรรมะ : หน้า 58/113

ภาพแสดงให้เห็นว่า เจดีย์ไม่ว่าจะมีรูปทรงใด ย่อมสามารถบรรจุลงในเส้นรอบวง ที่มีส่วนสูงเป็นรัศมี และมีจุดศูนย์กลางอยู่ที่จุดกึ่งกลางฐาน นั้นคือเป็นเหมือนตัวแทนของพระธรรม จริงว่า TOWER STUPA คือเจดีย์ที่ แทนที่ด้วยการซ้อนเป็นหลังคาขึ้นไป คำสอนของพระพุทธองค์ ซึ่งถึงแม้จะ เป็นหอคอย หรือเป็นตึกสูง ๆ มองดู นั้นคือการมุ่งหวังจะแสดงถึงสภาวะ จำแนกออกไปอีกเป็นหลาย ๆ หัวข้อ คล้ายนำเอาบ้านหลังเดี่ยวมาวางซ้อนๆ ของดวงจิตที่หยั่งลึก และละเอียดอ่อน หลาย ๆ ทฤษฎี แต่ทั้งหมดก็จะไม่ กันขึ้นไป โดยอาศัยแกนตั้งอันเดียวกัน มาก นหินเอง ขึ้นนั่ หลุดออกไปจากความเป็นตัวแทนหรือ และไม่เพียงแต่แกนตั้งจะเป็นอันเดียว สัญลักษณ์ (Symbol or Logo) ของ พระพุทธศาสนา ซึ่งเจดีย์ในประเทศจีน และญี่ปุ่นก็เป็นเช่นนั้น TOWER STUPA นั้นคือชื่อของ รูปทรง แต่ความหมายในการแสดง ของธรรมะ (Symbol) อยู่ในประเภท “STUPA IS DHAMMA' เจดียคอ ทรอ แทนธรรมะ ตีความอยู่บนบรรทัดฐาน ๔ ประการคือ 0. ถือจุดศูนย์กลางเป็นเกณฑ์ ๒. ถือแกนกลางตั้งฉากเป็น ประหนึ่งเอกายนมรรค ทางสายเอก หรือทางสายกลาง กันเท่านั้น หากมองดูอีกทีจะพบอีกว่า แม้แต่จุดศูนย์กลางก็เป็นอันเดียวกัน ออกหมายถึงความเป็นสัญลักษณ์ เพราะในทฤษฎีว่าด้วยเรื่องของเจดีย์นั้น ดังได้กล่าวตั้งแต่เริ่มต้น บท บ่งบอกไว้ชัดว่า เจดีย์ไม่ว่าจะมีรูปทรง ความเรื่องนี้เมื่อปีที่แล้ว ว่าเรื่องราว ใด จะต้องหรือย่อมสามารถบรรจุลง ของรูปทรงขององค์พุทธเจดีย์นั้นมาก ในเส้นรอบวงที่มีส่วนสูงเป็นรัศมี และ มาย ต้องอาศัยเวลาศึกษากันยาวนาน มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่จุดกึ่งกลางฐาน ซ้ำ และค่อนข้างจะน่าเบื่อหน่ายสำหรับผู้ แต่ละชั้นของบ้านหรือหลังคาที่ซ้อน ๆ ไม่ชอบข้อเขียนที่ค่อนจะหนักไปใน กันขึ้นไปนั้น ก็คือวงกลมที่ซ้อน ๆ กัน ทางวิชาการ จึงได้สัญญาไว้ตั้งแต่ต้นว่า บางทีนักเจดีย์วิทยาเรียกว่า “เจดีย์ซ้อน จะพยายามทำให้บทความนี้เป็นวิชา เจดีย์ หรือ STUPA IN STUPA” ซึ่งถ้า การให้น้อยที่สุด ครั้นพอมาถึงเรื่องราว กล่าวโดยนัยของผู้ชอบทำสมาธิ อาจใช้ ของเจดีย์ในประเทศจีนและญี่ปุ่น ก็ คำพูดอีกคำหนึ่งก็ได้ว่า กลางซ้อนกลาง พยายามที่จะเลี่ยง แต่คงเป็นไปไม่ได้ หรือกลางของกลาง นอกจากจะทําให้ดูสนุกที่สุดเท่านั้น นั่นคือจะเล่าต่อไปว่า รูปทรงขององค์ เจดีย์ ในจีนและญี่ปุ่นนั้น เขาเรียกกัน ว่ามัชฌิมาปฏิปทา หรือเอกายนมรรค ตามหลักทฤษฎี และตามความเป็น นั่นเอง เพราะแต่ละวงกลมที่องค์เจดีย์ อันแสดงถึงสภาวะทางสมาธิที่ หยั่งลึกลงไปในแกนกลาง ที่เรียกกัน ๓. ถือระดับของแต่ละหลังคา แทนแต่ละระดับความละเอียดของ ดวงจิต ๔. ถือจุดยอดส่วนเหนือหลังคา ชั้นบนสุด เป็นจุดแห่งการหลุดพ้นจาก การหน่วงเหนี่ยวใด ๆ ของจักรวาล ส่วนจํานวนของชั้นขึ้นอยู่กับว่า ผู้สร้างเลือกเอาพระธรรมสูตรใด ความ ๕๖ กัลยาณมิตร กันยายน ๒๕๓๕