พระพุทธเจ้าหลวง : หน้า 83/113

“จ้ะ ถูกแล้ว เรายังไม่เคยมี พระเจ้า หลวง ส่วนคำ “พระพุทธเจ้าหลวง” ที่เราเอ่ยถึง แทนพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ก็เพราะ ทรงพระเมตตาเลิกทาสให้แก่ปวงชนชาวไทย ทั้งประเทศเมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๘ พระเมตตาของ พระองค์ยิ่งใหญ่นักดุจพระพุทธเจ้ามาโปรดเอง ชาวไทยสานึกในพระมหากรุณาธิคุณ มิรู้จะ ตอบแทนอย่างไรดีจึงจะสาสมใจที่สำนึกใน ขึ้นก่อนสร้างวัดน่ะ แต่มาเสร็จทีหลัง ก็ขนาด ต่างกันนี่น่า ที่ทรงสร้างพระราชวังนี้ ก็เพราะ ทรงตั้งพระทัยว่าเมื่อสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ซึ่งต่อมาก็คือรัชกาลที่ ๕ ทรงเจริญพระชนมายุพอสมควร พระองค์ จะทรงสละราชสมบัติพระราชทาน พระองค์ก็ จะเป็นพระเจ้าหลวงและจะทรงช่วยเป็นที่ปรึกษา ราชการในพระมหากษัตริย์องค์ใหม่เป็นการส่วน พระองค์ “เดี๋ยวค่ะน้าขา ภาสนใจคำว่า พระเจ้า หลวง หมายความว่ากระไรคะ” “อ๋อ....พระเจ้าหลวง เป็นคำโบราณที่เรา เอ่ยแทนพระนามพระมหากษัตริย์องค์เก่าที่สละ ราชสมบัติพระราชทานแก่พระราชโอรส แล้ว ยังมีพระชนม์ชีพอยู่ เช่น ถ้ารัชกาลที่ ๔ ทรง สละราชสมบัติพระราชทานดังที่ตั้งพระทัยไว้ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ฯ พระราชโอรสก็เป็น “พระเจ้าอยู่หัว” แทน ส่วนรัชกาลที่ ๔ จะเป็น “พระเจ้าหลวง” ไงจ๊ะ “แต่เรายังไม่เคยมีพระเจ้าหลวงนี่คะ มี แต่พระพุทธเจ้าหลวง คือรัชกาลที่ ๕” (ซ้าย) พระสาสน โสภณ (สา ปุสฺสเทว) เจ้าอาวาสองค์แรก ของวัดราชประดิษฐฯ ต่อมาได้เป็นพระ สังฆราชในรัชกาล ที่ ๕ พระมหากรุณาธิคุณและรู้สึกสวามิภักดิ์จึงถวาย สมัญญานามว่า “พระพุทธเจ้าหลวง” คือใน หลวงผู้ทรงเมตตาดั่งพระพุทธเจ้าซึ่งไม่เกี่ยวกับ คำ “พระเจ้าหลวง” ที่เราพูดกันเมื่อกี้นี้ คำ พระพุทธเจ้าหลวงจึงเป็นคำใหม่ แต่ประชาชน ก็นิยมใช้คำนี้แทนการเอ่ยพระนามรัชกาลที่ ๕ มากนะจ๊ะ ต่อมายังถวายคำว่า พระปิยมหาราช แด่พระองค์อีกตั้งแต่ยังคงทรงพระชนม์ชีพอยู่ เลยจ้ะ “น้าคะ ถ้าเช่นนั้นสมเด็จพระราชินีใน พระมหากษัตริย์ที่ทรงสละราชสมบัติ เราจะใช้ อย่างไรคะ” ฉันถามด้วยความสงสัยยิ่ง “ก็สมเด็จพระพันปีหลวงซิจ๊ะ หมายถึง พระราชมารดาพระเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงเคยเป็น สมเด็จพระราชินีมาก่อน” “อ๋อ....แจ่มแจ๋วแล้วค่ะ” พี่นิภาพูดพร้อม กับพยักหน้าหมึกหงัก “ลักษณ์ ยังสงสัยอะไรมั้ย” โถ...น้าน้อย ยังห่วงฉันนะเนี่ย “ไม่แล้วค่ะขอบพระคุณ น้ากรุณาเล่า เรื่องสร้างวังสร้างวัดต่อเลยค่ะ” “เมื่อกี้ถึงตอนรัชกาลที่ ๔ ทรงตั้งพระ ทัยว่าถ้าพระราชโอรสทรงเจริญพระชนมายุ พอสมควรจะทรงสละราชสมบัติแล้วค่ะ” พี่นิภา รีบทบทวนของเก่ามิต้องให้น้าน้อยคิดนาน แล้ว พูดต่อ “พระองค์เลยทรงสร้างวังใหม่ ใกล้ พระบรมมหาราชวังเพื่อพระราชโอรสเสด็จฯ มาปรึกษาราชการ จะได้เสด็จฯได้โดยสะดวก ใช่มั้ยค่ะ กันยายน ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๘๑