การบวชและความสงบ : หน้า 96/113

ท่ามกลางความปรา โมท แห่งทวยนาคร ชาวปาฏลีบุตรนั่นเอง เจ้าชายวีตโศกอุปราช ก็สละกองโภคะและ เครือญาติปลงผมและ หนวด นุ่งห่มผ้ากาสายะ ในสํานักของพระมหา ธัมมรักขิต ณ อโศกา ราม อโศกก็ทรงกรรแสง พระองค์ทรงเป็น ขวางแล้ว แม่นี้จะมีบุญหนัก ห่วงคำนึงถึงความลำบากของพระอนุชา “ลูกเอย! พระรัตนตรัยนั้นมีคุณ ฝ่ายเจ้าชายวิดโศกมีพระประสงค์จะ แก่โลกเป็นเอนกอนันต์ แต่จะมีประโยชน์ ปลอบพระหฤทัยของพระราชาจึงทูลว่า อย่างยิ่งแก่บุคคลผู้เลื่อมใส มุ่งความ “บุคคลในโลกนี้มีภาวะแห่งชีวิต บริสุทธิ์แก่ตนและปฏิบัติตามโดยชอบ เสมือนอยู่บนยานอันโคลงเคลงคงต้อง แม่ขอย้ำอีกครั้งหนึ่งว่า พระรัตนตรัยนั้น ตกลงมาเป็นแม่นมั่น หรือเหมือนอยู่ จะมีประโยชน์อย่างยิ่งแก่บุคคลผู้ ในเรือที่ต้องพายุแรง ถูกกระแทก กระทบด้วยคลื่นมหึมาลูกแล้วลูกเล่า คงต้องจมลงในสาคร หม่อมฉันเกรง -เลื่อมใส -มุ่งความบริสุทธิ์แก่ตน -ปฏิบัติตามโดยชอบ ภัยในสังสารสาครนี้ จึงปรารถนาใคร่ หากขาดอย่างใดอย่างหนึ่งใน บวช สำหรับเรื่องการจากกันระหว่างพี่ อย่างนี้แล้ว พระรัตนตรัยก็ไม่อาจ น้องนั้น แม้เราไม่จากกันในเวลานี้ อำนวยประโยชน์อย่างสูงให้ได้โดยเฉพาะ ความตายก็ต้องมาพรากเราให้จากกัน อย่างยิ่งข้อ ๑ และข้อ ๓ นั้น จำเป็นต้อง ไม่วันใดก็วันหนึ่ง มีขาดไม่ได้ พระเจ้าอโศก ทรงพิจารณาเห็น “อนึ่ง ลูกออกผนวชก็เพื่อมุ่ง พระอนุชามีพระทัยแน่วแน่เช่นนั้นก็ ความสงบ แม่เชื่อตามพระพุทธพจน์ว่า ทรงอนุโมทนาแล้วว่า “น้องบอกลาพระ นตฺถิ สนฺติปร์ สุข ไม่มีความสุขใดยิ่ง มารดาแล้วหรือ?” กว่าความสุขอันเกิดจากความสงบ พระ เมื่อทรงทราบว่ายังมิได้บอกลา พุทธศาสนายอมรับเหมือนกันว่า มี พระมารดา พระเจ้าอโศก จึงรับสั่งให้ ความสุขอย่างอื่นอยู่ด้วย เช่น กามสุข พระอนุชานำความเรื่องนี้ไปกราบพระ ฌานสุข แต่กามสุขนั้นย่อมเจือด้วย มารดาโดยด่วน หากทรงทราบก่อนทูล ความร้อนใจ สุขประเดี๋ยวก็กลับเป็น ทุกข์อีก เหมือนคนกระทบความหนาว วิตโศกจึงรีบเสด็จไปเฝ้าพระ แล้วเข้าใกล้กองไฟ แม้ในชั้นต้นจะเกิด ราชชนนี กราบทูลเรื่องมีเจตน์จำนงจะ ความพอใจ แต่นานไปย่อมต้องประสบ ทรงผนวชให้ทรงทราบ พระนางวิมังสา ความร้อนแห่งไฟ ส่วนฌานสุข-สุขอัน เทวีทรงทราบแล้ว ปลื้มพระทัยจนไม่ เกิดจากฌาน แม้จะประณีตกว่ากามสุข อาจกลั้นพระอัสสุชลได้เข้าสวมกอด ก็จริง แต่ก็เสื่อมไ ก็เสื่อมได้ไม่ยั่งยืน ส่วน ลาจะทรงหมองพระทัย พระปิโยรสแล้วพร่ำว่า นิพพานสุขอันท่านเรียกว่า สันติสุขนั้น “วัดโศก! เจ้าทำให้แม่ปลื้มใจ ละเอียดประณีตไม่เจือด้วยทุกข์ ไม่มี เหลือเกิน โอรสองค์ใหญ่เป็นกษัตริย์ ความร้อนใจและยั่งยืนมั่นคง ไม่แปร ถึงความเป็นใหญ่ทั่วราชอาณาจักร โอรส ปรวนเป็นทุกข์อีก องค์น้อยจะออกผนวช หากรุ่งเรืองใน “ด้วยเหตุนี้ แม่จึงปลื้มใจเป็น ศาสนจักร บำเพ็ญประโยชน์อย่างกว้าง นักหนาที่ทราบว่าลูกจะเดินเข้าทางนี้” กันตายน