ความขัดแย้งในลักษณะของคนญี่ปุ่น : หน้า 86/128

จักรพรรดิ เพื่อให้เป็นศูนย์กลางของความจงรักภักดี และความรักชาติ จึงมีการประกาศให้ศาสนาชินโต ซึ่งถือว่าพระจักรพรรดิเป็นเทพเจ้าสูงสุด เป็นศาสนา ประจำชาติ และมีการทำลายพระพุทธศาสนาครั้งใหญ่ โรงเรียนที่ตั้งอยู่ในวัดถูกสั่งยกเลิก วัดหลายแห่งถูก ยึด ห้ามเผยแผ่คำสอน ห้ามเรียนศีลธรรมในโรงเรียน ส่วนศาสนาชินโตเองก็ไม่ได้เน้นคำสอนเรื่องบุญบาป แต่เน้นเรื่องของพิธีกรรมเป็นส่วนใหญ่ คล้ายๆ ลัทธิ นับถือวิญญาณบรรพบุรุษ นับถือผีของบ้านเรา คน ญี่ปุ่นจึงค่อยๆ ห่างเหินจากความคิดเรื่องบุญบาปไป ประเทศไทย เป็นไร เพราะไม่มีใครรู้จัก ในกรณีของความซื่อสัตย์ ซื่อสัตย์ไว้ไม่เช่นนั้น ถ้าเขาจับได้ตัวจะเดือดร้อน แต่ โกงตั๋วรถไฟได้ไม่เป็นไร เพราะมีวิธีโกงที่ไม่มีทางจับ ได้ คนรอข้ามถนนถ้าไฟยังเขียวอยู่ แม้ไม่มีรถก็ไม่ ข้ามเพราะคนอื่นจะว่าเอา แต่ถ้ามีใครสักคนสองคน เดินข้ามน่าไปก่อน คนที่เหลือก็พร้อมจะเดินตามไป เป็นพรวนเหมือนถูกสะกดจิต เพราะใคร ๆ เขาก็ข้ามกัน ลักษณะที่ทำอะไรเพราะกลัวคนอื่นว่า ไม่ได้เกิด จากศีลธรรมประจำใจที่แท้จริง เหมือนถูกสังคมบีบ บังคับให้ทำ ทำให้คนญี่ปุ่นมีความเครียด และแน่นอน ว่าเมื่อใดที่สังคมมีแนวโน้มค่านิยมที่ผิด ก็จะเป็นอัน ตรายมาก และศีลธรรมประจำใจของคนญี่ปุ่นถ้าไม่ได้ รับการฟื้นฟูขึ้นโดยเร็วแล้วจะเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต ประเทศไทยของเรานั้น ปัจจัยทั้ง ๓ ประการ ทีละน้อย สภาพเช่นนี้ดำเนินไปเกือบร้อยปี หลัง เรามีศักยภาพ สงครามโลกครั้งที่สอง ศาสนาชินโตถูกยกเลิกจาก สูงสุดในการ การเป็นศาสนาประจำชาติ แต่วิชาศีลธรรมก็ไม่เคย กลับเข้าไปในหลักสูตรการศึกษาของคนญี่ปุ่นอีกเลย เป็นผู้นำทาง ปัจจัยที่สองคือเรื่องครอบครัว ความกตัญญู ศีลธรรมนี้ ต่อพ่อแม่ถือได้ว่ายังมีอยู่ในเกณฑ์ปานกลาง มีอยู่ครบ แต่มีอย่างกระพร่องกระแพร่งไม่ค่อยสมบูรณ์ จึงเป็นหน้าที่ที่พวกเราชาวไทยทุกคนจะต้องช่วยกัน ถือ ด้วยพื้นฐาน ปัญญาที่มีอยู่ ส่วนปัจจัยที่สามคือ ค่านิยมของสังคมนั้น เป็นปัจจัยที่มีพลังมากที่สุดในสังคมญี่ปุ่น ตั้งแต่สมัย ใจของเรา เอโดะ คนญี่ปุ่นทุกคนจะมีสังกัดที่แน่นอน ตัวอยู่หมู่ บ้านไหนก็ต้องสังกัดหมู่บ้านนั้น จะโยกย้ายตามใจ ชาวไทย และ ชอบไม่ได้ ถ้าใครทำผิดจนถูกขับออกจากหมู่บ้าน ด้วยภูมิ แล้ว ก็หมายถึงว่าไม่มีที่อยู่ จะไปเข้าหมู่บ้านอื่นก็ไม่มี ใครเขารับ เพราะคนเขาก็มากอยู่แล้ว ต้องกลายเป็น คนเร่ร่อน คนทุกคนจึงต้องพยายามปฏิบัติตนให้อยู่ อย่างพร้อม ในกรอบของสังคม แม้ปัจจุบันสังคมของญี่ปุ่นก็ยังมี พลังมาก เมื่อมีใครทำความผิดสร้างความเดือดร้อน มูลในคำสอน ให้กับสังคมแล้ว ผู้ที่ลำบากจะไม่ใช่เฉพาะผู้ทำความ ของพระพุทธ ผิดคนเดียวเท่านั้น แต่หมายถึงสมาชิกในครอบครัว ทั้งหมด เช่น ลูกไปโรงเรียนอาจถูกรังแก ทุกคนใน บ้านไปไหนก็ไม่มีใครคบหาคุยด้วย ถูกมองด้วยสาย ตาแปลกๆ เรียกว่าอยู่กันไม่ได้ต้องย้ายบ้านหนีกันที เดียว คนญี่ปุ่นทุกคนจึงต้องระวังตนอยู่ในกรอบของ สังคมมาก นี่คือคำตอบของลักษณะขัดแย้งกันในตัวเอง ของคนญี่ปุ่นที่กล่าวไว้ข้างต้น เขาทิ้งขยะเป็นที่เป็น เวลาไม่เช่นนั้นเพื่อนบ้านจะว่าเอาได้ ตัวเองก็จะร้อนใจ แต่พออยู่ในรถแล้วทิ้งขยะออกมาบนถนนก็คิดว่าไม่ ๔๔ กรกฎาคม ๒๕๓๗ กัลยาณมิตร เสริมสร้างให้สมบูรณ์ขึ้น เพื่อให้สังคมไทยของเราเป็น สังคมที่น่าอยู่ เป็นสังคมตัวอย่างของชาวโลก ซึ่งไม่ใช่ สิ่งเหลือวิสัยเลย หากเราช่วยกันทำจริง โลกของเราเคยมีมหาอำนาจทางทหาร มหาอำ นาจทางเทคโนโลยี และมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ แต่ โลกปัจจุบันที่ดูเล็กลงไปทุกที ด้วยความก้าวหน้าทาง การสื่อสารโทรคมนาคมและกระแสของโลกานุวัตร ชาวโลกจะค่อยๆ พบว่าการพัฒนาทางวัตถุเริ่มมาถึง ทางตัน ดังนั้น “ศีลธรรม” การรู้จักอยู่อย่างพึ่งพา เกื้อกูลกันระหว่างชาวโลก สัตว์ทั้งหลายและธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้มนุษยชาติดำรงอยู่ ต่อไปได้อย่างมีความสุข ศาสนา ชาวโลกจะเรียกร้องมหาอำนาจทางศีลธรรม และประเทศไทยเรามีศักยภาพสูงสุดในการเป็นผู้นำทาง ศีลธรรมด้วยพื้นฐานใจของเราชาวไทย และด้วยภูมิ ปัญญาที่มีอยู่อย่างพร้อมมูลในค่าสอนของพระพุทธ ศาสนา