ข้อความต้นฉบับในหน้า
คนเราเกิดมา
ถ้าตั้งเข็มชีวิตถูก
ก็ควรตั้งใจว่า
เกิดมาเพื่อขึ้นให้ถึงความ
สูงสุดแห่งความเป็นมนุษย์
เพื่อความเต็มเปี่ยม
แห่งความเป็นมนุษย์
ชโลธรา รับสั่งให้อภัยโทษแก่เธอ ปล่อย โปรดพระราชทานอภัยโทษแก่หม่อมฉัน
เธอให้เป็นอิสระ และให้นำมาเฝ้า ตรัส ผู้รู้เท่าไม่ถึงการณ์ด้วย”
กับชโลธราว่า
พระราชาทรงแย้มพระโอษฐ์นิด
“ชโลธรา! การพบของเรามีความ หนึ่ง พระพักตร์สดชื่นขึ้นเล็กน้อย
หมายถึงการจากเสียแทบทุกครั้งไป การ “ชโลธราเอย” พระราชาตรัส
พบกันครั้งนี้เป็นครั้งสุดท้าย เราต้อง พระกระแสเสียงนุ่มนวล “เราปลื้มยิ่งนัก
จากท่านไปก่อน ชีวิตของท่านเองก็คง แล้วที่ได้ฟังท่านกล่าวเช่นนี้ มธุรพจน์
เหลืออยู่ไม่นานนัก หากท่านจะอยู่ ณ ของท่านเป็นพรและรางวัลอันประเสริฐ
ตำหนักน้อยต่อไปก็อยู่เถิด เราจะขอร้อง สำหรับเราจักได้นำติดตัวไปสู่สัมปรายภพ
ฝากฝังไว้กับศีขรินและชาลินีให้ช่วยดูแล ท่านทำให้เราหลับตาตายอย่างสนิท
ท่านมิให้เดือดร้อน หากท่านประสงค์ “ชโลธราะหากความรู้สึกของท่าน
จะจากไปก็แล้วแต่ใจสมัคร โทษอันใด เมื่อครั้งกระโน้นเหมือนเวลานี้ และเรา
หากเคยมีต่อกัน ก็ขอให้อโหสิโทษนั้น ได้เลื่อมใสในธรรมของพระผู้มีพระภาค
เจ้าเห็นทางแห่งความสุขอันยั่งยืนเหมือน
ชโลธรา หมอบลงใกล้พระบาท ปัจจุบันนี้ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วแก่
เราสอง คงไม่เกิดขึ้นเป็นแน่แท้ แต่มนุษย์
“มหาราช! เป็นเวลานานปีที่ เราส่วนใหญ่ยังตกอยู่ในห้วงแห่งอวิชชา
หม่อมฉันอยู่ ณ ตำหนักน้อย แต่หม่อม จึงไม่อาจบังคับวิถีชีวิตตามประสงค์ได้
ฉันก็มีความสุขสบายดี บัดนี้อายุของ สิ่งใดที่จะเกิดขึ้นก็มักบันดาลให้เกิด
หม่อมฉันก็ย่างเข้าสู่วัยชราแล้ว ไม่ต้อง เหมือนมีอะไรจัดจูงชักนำ ทำให้จิตใจ
การอะไรอีกแล้ว นอกจากความสงบไป เห็นดีเห็นงามในการกระทำและการพูด
วันๆ และมีอาหารพอประทังชีพ หาก นั้น แต่แล้วก็ต้องเสียใจภายหลังกัน
ทรงกรุณาโปรดหม่อมฉัน ก็ขอพระราชา มากมาย
ทานพระบรมราชานุญาตอยู่ ณ ตำหนัก
แก่กันเสีย”
แล้วทูลว่า
น้อยดังเดิม
“แต่ในที่สุดทุกคนก็ต้องได้รับ
สิ่งหนึ่งเหมือนกันหมด สิ่งนั้นอันคนทา
ไม่อยากได้ คนซื้อไม่อยากใช้ และคน
“อนึ่ง เกี่ยวกับโทษนั้น เมื่อ
หม่อมฉันอายุมากขึ้นรู้จักจิตใจของตนเอง ใช้ไม่รู้เรื่อง”
และคนอื่นมากขึ้น หม่อมฉันจึงแน่ใจว่า
ในเรื่องที่ล่วงมาแล้วนั้น หม่อมฉันเป็นผู้
ตรัสแล้วหลับพระเนตรพริ้มอยู่
หลายคนในที่เฝ้า เข้าใจว่าพระ
ผิด ผิดอย่างไม่น่าให้อภัยให้มีชีวิตอยู่ ราชาทรงเพ้อ ไม่อาจควบคุมพระสติได้
จนกระทั่งถึงเวลานี้ การที่หม่อมฉันมี ในมรณสมัย จนกระทั่งพระองค์ลืมพระ
ชีวิตอยู่ได้โดยสงบ ก็เพราะพระมหา เนตรขึ้นตรัสต่อไปว่า “ทุกคนที่ตาย
กรุณาธิคุณแห่งธรรมิกราชเช่นพระองค์ อย่างปกติ จะต้องได้รับสิ่งนี้”
ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ ดังนั้นหม่อม “คนทำไม่อยากได้ คนซื้อไม่
ฉันขอถวายบังคมพระยุคลบาท ขอได้ อยากใช้ และคนใช้ไม่รู้เรื่อง มันคือหีบ
Each
๑๐๐ กรกฎาคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร