ที่นั่งราชฤดี : หน้า 94/128

ที่นั่งราชฤดี นอกจากนั้นยังหมายเหตุให้รู้ด้วยว่า บรรดาแขก เมืองที่มาเข้าเฝ้าฯ ตอนต้นรัชกาลนี้ เมื่อเข้าเฝ้าฯ ร.๕ แล้ว ทุกราย เป็นอันอ่านภาพเหนือหน้าต่างช่วงติดเพดานได้ทัน ครั้งนี้เป็นมูลเหตุอันหนึ่งในการจัดตั้งระเบียบเครื่องราชอิสริ ยาภรณ์สยาม ลองพิเคราะห์ดู น็อกซ์นั้นเป็นทหารบก ส่วนเปตส์ ก็ขอไปเฝ้าพระบรมศพ ร.๔ ที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เป็นทหารเรือ ในภาพวาดเขียนคณะทูตแต่งชุดทหารเรือ หมด ทูตคนอื่นๆ ที่มาเข้าเฝ้าฯและมีการรับอย่างใหญ่ ก็ ทีว่า ที่จิตรกรวาดภาพพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทไว้ ไม่มีที่เป็นทหารเรืออีก จึงน่าจะเป็นไปได้ว่าภาพวาดบน ข้างบนนั้นก็เพื่อสื่อเรื่องที่ตั้งพระบรมศพในขณะนั้นนั่นเอง พระที่นั่งทรงผนวชตอนที่ ๑๒ นี้จับเอาตอนรับบารอน อัน ละครรำที่เห็นน่าจะเป็นมหรสพสำหรับแขกเมืองที่จัด โธนี เปตล์ จากออสเตรียมาแสดงจริง ตามธรรมเนียม และภาพทิวทัศน์แม่น้ำบริเวณพระปรางค์ วัดอรุณฯก็ควรเป็นฉากประกอบ ส่วนความรู้เรื่องรับแขกเมืองดังสรุปมา ทำให้อ่าน ภาพได้ว่า เป็นการเสด็จฯออกรับอย่างเต็มยศใหญ่แน่นอน เพราะมีการแห่พระราชสาส์น มีการยืนข้างยืนม้า และ ร.๕ ทรงฉลองพระองค์ครุย ดังธรรมเนียมทุกประการ แต่ถึงกระนั้นก็ยังต้องสงสัยต่อไปอยู่ดีว่านั่นเป็นการ เสด็จฯออกรับใครกันแน่ รับทูตออสเตรีย หรือทูตอื่น หรือ วาดอย่างกลางๆ ไม่ได้เจาะจงทูตใดคณะใด ในพงศาวดาร ร.๕ และจดหมายเหตุพระราช กิจรายวัน ซึ่งต้องอ่านผสมกันไปมาตลอดเวลา บอกว่ามีการ รับอย่างเต็มยศใหญ่หลายครั้ง เช่นรับซินยอ วียนนา โปร ตุเกส รับมิสเตอร์โทมัส ยอร์จ น็อกซ์ กงสุลอังกฤษ รับบา รอน อันโธนี เปตล์ ระดับ Admiral หรือนายพลเรือ จากออสเตรีย ฯลฯ แต่ที่จดหมายเหตุจดค่อนข้างละเอียดมีเพียง ๒ ราย คือรายน็อกซ์ กับรายเปดส์ รายของน็อกซ์ กล่าวว่าเชิญ พระราชสาส์นของสมเด็จพระราชินีวิคตอเรีย ไปประทับที่ การแห่พระราชสาส์นและเข้าเฝ้าฯมีขึ้นเมื่อวันอังคาร แรม ๙ ค่ำ เดือน 5 เทียบปฏิทินสากลได้เท่ากับวันอังคารที่ ๔ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๒ ส่วนวันทูลเกล้าฯถวายเครื่อง ราชฯ นั้นเท่ากับวันอาทิตย์ที่ ๑๖ เดือนเดียวกัน ที่อาจารย์จุลทัศน์สงสัยว่า ทูตเข้าเฝ้าฯในท้องพระ โรงพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย แต่ทำไมจึงวาด ร.๕ เสด็จ ประทับกับทูตในเก๋งวรนาฏนารีเสพย์ จะเป็นการยักเยื้อง ของจิตรกรเพื่อให้เราเห็นเรื่องราวชัดยิ่งขึ้นหรือไม่ ผู้เขียน เห็นว่าอาจเป็นอย่างนั้นก็ได้ คือ ร.๕ มิได้เสด็จฯมานั่งกับ ทูตที่เก๋งนี้ แต่จิตรกรจัดภาพเสียใหม่ หรือเหตุการณ์จริง อาจเป็นอย่างนั้นอยู่แล้ว จิตรกรวาดไปตามความจริง เช่น นี้ก็มีทางเป็นไปได้อีกเหมือนกัน เพราะในจดหมายเหตุ เขียนเพียงย่อ ๆ ว่า “เวลา ๕ โมงเช้า เสด็จขึ้น อัดมิลลราชทูตกับขุน นาง ๕๔ คนไปรับพระราชทานของเลี้ยงที่เก่งกรงนก” เรื่องนี้ยังไม่กระจ่างจนกว่าจะมีใครพบข้อมูล ซึ่งดีกว่านี้ สรุปภาพตอนที่ ๑๒ ควรเป็นภาพตอนบารอน อัน เก๋งกรงนก แล้วเข้าเฝ้าฯในท้องพระโรงของพระที่นั่งอมริน โธนี เปตส์ ราชทูตออสเตรียเข้าเฝ้าฯ เมื่อวันอังคารที่ 4 เพื่อถวายพระราชสาส์นของพระ ทรวินิจฉัย แล้วทูลเกล้าฯถวายพระราชสาส์นต่อพระหัตถ์ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๒ เพื่อ ร. ๕ ตรัสทักอยู่ครู่หนึ่งก็เสด็จฯขึ้น เจ้าฟราน โยเซฟ กษัตริย์ออสเตรีย (วาดย้อนเหตุการณ์อีก รายของเซตส์ว่าแห่พระราชสาส์นของพระเจ้าฟรานส์ เพราะภาพเสด็จฯนครปฐมที่วาดไปในช่องก่อนๆ นั้น เป็น โยเซฟไปประทับที่เก่งกรงนก เข้าทูลเกล้าฯถวายพระราช เหตุการณ์หลังรับทูต) สาส์นอย่างของน็อกซ์ จน ๕ โมงเช้าเสด็จฯขึ้น คณะทูต กับขุนนางไปรับพระราชทานของเลี้ยงที่เก่งกรงนก จากนั้นต่อมาอีกระยะหนึ่ง เปตส์จึงเข้าเฝ้าฯอีกครั้ง ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม เพื่อทูลเกล้าฯถวายเครื่องราชอิสริ- ยาภรณ์และเครื่องราชบรรณาการต่าง ๆ พงศาวดาร ร.๕ หลักฐานช่วยยืนยัน ทำเชิงอรรถไว้ว่า การรับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ออสเตรีย ๔๒ กรกฎาคม ๒๕๓๗ กัลยาณมิตร หลัง ส่วนที่ทางวัดกล่าวว่า รูปเครื่องราชอิสริยาภรณ์ บนพระแกล (หน้าต่าง) พระทวาร (ประตู) บนพระที่นั่ง ทรงผนวช เป็นผลมาจากการจัดระเบียบเครื่องราชฯ จึงได้ โปรดเกล้าฯ ให้ช่างเขียนประดับไว้ ผู้เขียน (เอนก) ไม่มี