พระธรรมเทศนา : หน้า 15/128

พระธรรมเทศนา โดย : พระมงคลเทพมุนี (หลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ) แสดงธรรมเมื่อ วันที่ ๒๔ ธันวาคม ๒๕๕๗ สังคหวัตถุ นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ (๓ ครั้ง) ทานญฺจ เปยยว ชญจ สมานตฺตตา จ ธมฺเมส เอเต โข สงฺคหา โลเก เอเต จ สงฺคหา นาส สเกล มาน ปูซ์ วา ยสุมา จ สงฺคหา เอเต อตฺถจริยา จ ยา อิธ ตตฺถ ตตฺถ ยถาร รถสุสาว ยายโต น มาตา ปุตฺตการณา ปิตา วา ปุตฺตการณา สมเวกฺขนฺติ ปณฺฑิตา ตสมา มหตุ ปาโปนติ ปางสา จ ภวนฺติ เตติฯ อาตมภาพจักได้แสดงธรรมิกถาแก้ด้วยสังคหวัตถุ ใน เครื่องสงเคราะห์ซึ่งกันและกัน เพราะเหตุว่าเราท่านทั้งหลายนั้น ทั้งเป็นคฤหัสถ์ บรรพชิต อุบาสก อุบาสิกา จะอยู่บ้านก็ดี วัดก็ดี จักได้ชื่อว่า เป็นพุทธศาสนิกชนเหมือนกัน ควรต้องสงเคราะห์ซึ่งกันและกัน สงเคราะห์ ซึ่งกันและกันนั่นแหละเรียกว่าสังคหวัตถุ สังคหวัตถุแปลว่า วัตถุเครื่อง สงเคราะห์ซึ่งกันและกัน จะแสดงในวันนี้นั้นตามวาระพระบาลี คลี่ความ เป็นสยามภาษาตามมตยาธิบาย กว่าจะยุติการลงโดยสมควรแก่เวลา เริ่มขึ้นแห่งพระสูตรนี้ ทานญฺจ เปยยวชชญจ อตฺถจริยา จ ยา อิธ แปลเป็นสยามภาษาว่า ทานการให้ก็ดี พูดวาจาไพเราะก็ดี ประพฤติให้ เป็นประโยชน์แก่กันและกันก็ดี สามอย่างนี้เรียกว่าสังคหวัตถุ สมานตฺตตา จ ธมฺเมสุ ตตฺถ ตตฺถ ยถารห์ ความประพฤติตนให้สม่ำเสมอในธรรมนั้นๆ ในบุคคลนั้น ๆ ตามสมควร เอเต โข สงฺคหา โลเก รถสุสานิ้ว ยายโต ความสงเคราะห์ในโลกเหล่านี้แล เป็นประหนึ่งว่าลิ่มสลักของรถอันไปอยู่ เอเต จ สงฺคหา นายสุ ความสงเคราะห์ทั้งหลายเหล่านี้ไม่พึงมีไซร้ น มาตา ปุตตการณา เภถ มาน ปูช วา ปิตา วา ปุตตการณา มารดาบิดาย่อมไม่ ได้รับความนับถือและบูชาเพราะเหตุที่ตนมีบุตร ยสฺมา จ สงฺคหา เอเต สม เวกขนฺติ ปณฺฑิตา เพราะเหตุใด บัณฑิตพิจารณาเห็นซึ่งความสงเคราะห์ กัลยาณมิตร สิงหาคม ๒๕๓๙ ๑