ความสำคัญของสังคหวัตถุ : หน้า 20/128

อุบาสกเข้าไปในหมู่อุบาสกใด ไม่ เพราะอาศัยลิ่มสลักนั้นไม่เคลื่อนไม่ ที่เขานับถือเชิดชูบูชาเพราะสังคหวัตถุ กระทบกระเทือนอุบาสกหมู่นั้นเลย หลุดจากกัน เมื่อเป็นเช่นนั้นมารดา นี้ ถ้าไม่ถูกสังคหวัตถุเขาไม่นับถือ เป็นอุบาสิกาเข้าไปในหมู่อุบาสิกาใด บิดาที่ได้รับความบูชา และได้รับ เขาไม่บูชา ถ้าว่าคนมีปัญญาสอดส่อง ไม่กระทบกระเทือนหมู่อุบาสิกานั้น ความนับถือจากบุตรและธิดา เพราะ เลย นี้ได้ชื่อว่าสม่ำเสมอในบุคคล ตนมีบุตรต้องประพฤติสงเคราะห์ นั้น สม่ำเสมอทีเดียว ถ้าประพฤติ อย่างนี้ ถ้าให้มีการพูดอ่อนหวาน ได้ขนาดนี้ ได้ชื่อว่า นั่นแหละเรียก ต้องทำตนให้เป็นประโยชน์ เป็นตัว ว่าสงเคราะห์ซึ่งกันและกันละ ถูก อย่างของลูกหญิงลูกชายต่อไป ถ้า หลักตามวาระพระบาลีดังแสดงมา เป็นเช่นนี้ลูกหญิงก็นับถือ ลูกชายก็ แล้วละ เมื่อประพฤติได้อย่างนี้ นับถือ ถ้าว่าไม่เป็นดังนี้ ลูกหญิงก็ - เรียกว่า สังคหวัตถุ ถ้ามีสังคหวัตถุดังนี้ มนุษย์คนใด ชั่วไม่มีเข้ามาใกล้ ใช้ได้ทุกคน เป็นสมบัติมนุษย์ของตัวทุกคน ไม่นับถือลูกชายก็ไม่นับถือ ที่อาศัย มองเข้าเนื้อเข้าใจแนวปฏิบัติเช่นนี้ได้ จะเป็นภิกษุอยู่ในหมู่ภิกษุ ก็ต้อง เป็นใหญ่ในหมู่ภิกษุนั้น จะเป็น สามเณร ก็ต้องเป็นใหญ่ในสามเณร นั้น จะเป็นอุบาสก ถ้าประพฤติถูก หลักนี้เข้า ก็ถึงซึ่งความเป็นใหญ่ใน อุบาสกนั้นจะเป็นอุบาสิกา ประพฤติ ถูกหลักนี้เข้า ก็เข้าถึงซึ่งความเป็น ใหญ่ในอุบาสิกานั้น เพราะเหตุว่า ถูกสังคหวัตถุเข้า ถ้าไม่ถูกสังคหวัตถุเช่นนี้ อย่าว่าแต่ภิกษุสามเณร อุบาสก อุ บาสิกาเลย ลูกหญิงลูกชายก็ไม่นับ ถือตัว เพราะไม่ประพฤติอยู่ในสัง คหวัตถุ ถ้าถูกสังคหวัตถุ ย่อมถึง ซึ่งความเป็นใหญ่ ควรได้ความ สรรเสริญแท้ ย่อมเป็นผู้ที่ได้รับ สรรเสริญว่าเป็นตัวอย่างของคนดี ในโลกนี้ บัณฑิตชาติผู้ฉลาดขนาดนี้ ประพฤติตนจนได้การสรรเสริญเช่นนี้ แม้จะอยู่ในโลกนี้ ก็ได้รับความสุข ในโลกนี้ แม้ไปในโลกอื่น ก็ประพฤติ ถูกหลักนี้ เป็นแนวปฏิบัติเช่นนี้ ก็ ได้รับความนับถือในโลกอื่นต่อไป ไม่ว่าชาติไหนภาษาไหน ไม่ว่าโลก ไหน ประพฤติถูกหลักนี้แล้ว ก็เป็น ที่บูชาทั้งนั้น เหตุนั้นต้องประพฤติ สม่ำเสมอ จะประพฤติลุ่มๆ ดอนๆ ไม่ได้ เหมือนความเป็นพ่อเป็นแม่ สังคหวัตถุในโลกเรานี้แล ใน นับถือก็เพราะสังคหวัตถุนี้เท่านั้น โลกต้องประพฤติสามประการนี้ การ เพราะฉะนั้นความนับถืออันนี้ ที่ทำอย่างเป็นสังคหวัตถุสำคัญมาก ที่เกิดจากลูกหญิงลูกชาย ก็เพราะ เมื่อประพฤติได้ดังนี้แล้วเหมือนดัง บิดามารดาเป็นผู้ประกอบด้วยปัญญา ลิ่มสลักของรถ ที่ไถแล่นไปในหน เป็นบัณฑิตชาติในการประพฤติสัง ทางของรถ ใกล้ไกลไม่ว่า รถนั้น คหวัตถุนี้ สมด้วยบาลีท่านชี้ว่า คุ้มกันอยู่เป็นรถอยู่เสมอ ไม่เคลื่อน บัณฑิตชาติผู้ประกอบด้วยความฉลาด ในความเป็นรถ ไม่ปรักหักพังแต่ ดำเนินด้วยคติของปัญญา มาพิ- อย่างหนึ่งอย่างใด ไปได้เป็นปกติดี จารณาเห็นความสงเคราะห์เหล่านี้เข้า จะเป็นรถส่วนตัวก็สะดวก จะเป็นรถ แล้ว ก็ประพฤติตามความเห็นอันนั้น โดยสารก็สะดวก ทุกสิ่งทุกประการ เพราะเหตุนั้นจึงถึงซึ่งความเป็นใหญ่ ต้องปกครองลูกหญิงลูกชายสม่ำ ๑๘ สิงหาคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร