พระธรรมเทศนา : หน้า 16/128

ทั้งหลายเหล่านี้ ตสมา มหตุ ปปโปนติ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึง ถึงซึ่งความเป็นใหญ่ ปาสสาจ ภวน ดิ เตติ บัณฑิตทั้งหลายเหล่านั้น ตนมีบุตร เพราะเหตุนั้นบัณฑิตทั้ง กลัวเปลือง กลัวสิ้นไป นี่ให้แล้วกลัว หลายเห็นเสมอซึ่งความสงเคราะห์ หมดกลัวสิ้นอย่างนี้ นี่ความเห็น เหล่านี้ เหตุนั้นจึงถึงซึ่งความเป็น ใหญ่ บัณฑิตทั้งหลายเหล่านั้น ย่อม ย่อมเป็นผู้ที่ควรนับถือด้วยประการ เป็นผู้ที่ควรนับถือด้วยประการดังนี้ นี่เนื้อความของพระบาลีใน นี่เนื้อความเป็นสยามแท้ ต่อไปนี้จะ ดังนี้ สังคหวัตถุ แปลความเป็นสยามให้ อรรถาธิบายขยายความเป็นลำดับไป ความเท่านี้ ต่อจากนี้จะอรรถาธิบาย ขยายความเป็นลำดับไป ทานการให้นี่เป็นนโยบายของ บัณฑิตทั้งหลายแต่ไหนแต่ไรมา คน เรียงเนื้อความออกจากบาลี มีปัญญาแล้วก็ต้องให้ทาน ถ้าคนโง่ เป็นเศรษฐีมหาศาลก็สำเร็จด้วยทาน การให้ เป็นคหบดีมหาศาลมีทรัพย์สมบัติ บริวาร ข้าทาสบริวาร ก็สำเร็จด้วยการให้ ทางไหนจะผิดจะถูกกันนะ เป็นภาษาไทยเสียชัดๆ ก่อน ตั้งแต่ แล้วเห็นว่าสิ้นไปหมดไป ถ้าว่าคน ตอนต้นว่า ทานการให้ประการหนึ่ง มีปัญญาแล้วเห็นว่ายิ่งให้ยิ่งมียกใหญ่ การพูดไพเราะประการหนึ่ง ความ เห็นกันอย่างนี้แหละ ประพฤติให้เป็นประโยชน์กันและกัน ในโลกนี้ประการหนึ่ง ความเป็นคน มีตนสม่ำเสมอในธรรมนั้นๆ ใน บุคคลนั้นๆ ตามสมควร ความสูง เคราะห์ในโลกเหล่านี้แล เป็นประ การให้ ลองดูซิ แต่ว่าเป็นเหมือนกัน เสมอหรือการให้นี่ ว่าเป็นประโยชน์ จริงๆ ให้ทุกคน แต่การให้นั้นแคบ กับกว้างเท่านั้น การให้แคบๆ ให้ หนึ่งว่าลิ่มสลักของรถอันไปอยู่ฉะนั้น แก่ตัวเอง ให้แก่สามีภรรยา ให้แก่ ถ้าว่าความสงเคราะห์เหล่านั้นไม่มี ครอบครัว ให้แก่ลูกหญิงลูกชาย แล้วไซร้ มารดาบิดาย่อมไม่ได้รับ ความนับถือและบูชา เพราะเหตุที่ แคบๆ อย่างนี้ ได้รับความเคารพ นับถือบูชาเฉพาะครอบครัวของตัว เท่านั้น ถ้าไม่ให้เล่าก็ไม่ได้รับความ เคารพนับถือบูชาที่เดียว พวกที่ให้กว้างออกไปกว่านั้น กว้างออกไปมากเท่าใดเขาก็นับถือ ตนดุจกับมารดาบิดากว้างออกไป เท่านั้น การกว้างออกไปเช่นนั้นได้ ประโยชน์อะไรหรือ ให้แคบๆ วง แคบๆ ได้ประโยชน์หรอก แต่น้อย ไม่เหมือนให้กว้างออกไป ให้กว้าง ออกไปประโยชน์มาก ประโยชน์ มากนัก ในทางพระพุทธศาสนาก็ เช่นนั้น ชอบในการให้อย่างกว้างๆ ไม่ชอบในการให้อย่างแคบๆ การ ให้แคบๆ ดีเหมือนกัน แต่ว่าน้อย ไม่เหมือนกว้างๆ ออกไป ดังมารดา บิดาให้แก่บุตร ภรรยาสามีให้แก่กัน และกัน ในครอบครัวกันและกัน ให้แล้วมุ่งบุตรในกันและกัน ให้ลูก หญิงลูกชายก็เพื่อให้ปฏิบัติตนต่อไป พอจะได้ดารงตระกูลของตนต่อไป ก็มุ่งเท่านั้น เมื่อให้บุตรและธิดาได้ เท่าไรให้ไป เขาก็ปฏิบัติตามหน้าที่ ผู้ได้รับแล้ว การให้ชนิดนี้ในทางโลก ก็แคบยิ่งทางศาสนาก็ให้ดุจเดียวกัน เฉพาะพระเณรที่ชอบใจ ที่รู้จักเป็น เครือญาติของตน ที่เป็นที่สนิทชิด ชอบกับตน ถ้าหากว่าคนนั้นไม่ให้ ของตนเอง นอกจากนั้นไม่ให้ ถ้า เห็นว่าจะมากเกินไปให้เพียงเท่านั้น จะให้มากเข้าไปกว่านี้ กลัวหมด ก็ได้ประโยชน์เหมือนกันแต่ว่าแคบ ๑๔ สิงหาคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร