การรักษาปัญหาทางจิตใจ : หน้า 59/128

ศีรษะกะทันหัน ได้ไปรักษากับคุณหมอหลายท่านแล้ว แต่อาการก็เพียงแค่ทุเลาเบาบาง หลังจากที่ตรวจ อย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้ว แพทย์หลายท่านลงความเห็นว่า อาจจะมาจากปัญหาทางด้านจิตใจ จึงส่งตัวเขามาให้ ผมรักษาต่อไป แรกเจอกับเขาที่ห้องตรวจคนไข้ ค่อนข้างเรียบร้อยและออกจะเกรงใจ ท่าทางเขา ผมได้ถามถึง อาการปวดศีรษะอีกครั้งโดยละเอียด เพื่อให้แน่ใจว่า จะไม่เป็นโรคปวดศีรษะจากสาเหตุความเจ็บปวดทาง กายอื่น ๆ เขาไม่ค่อยจะพูดจามากนัก เพียงแต่ตอบ เท่าที่ผมถามเท่านั้นเอง ใบหน้าแม้ว่าจะมีเค้าความ กังวลให้เห็น แต่เขาไม่ได้แสดงความกระตือรือร้นที่ อยากจะเล่าให้ผมฟังแต่อย่างใด ซ่อน ปมของปัญหาความทุกข์ใจของคนเรา เงื่อนอยู่ใต้เงามืดแห่งความเข้าใจ ในทางจิตวิทยาได้ แบ่งระดับจิตใจออกเป็น ระดับรู้ตัวและระดับไม่รู้ตัว (หรือจิตใต้สำนึก) คำพูดและการกระทำหลายอย่าง ของเรา เกิดจากจิตใต้สำนึกเป็นส่วนใหญ่ ดังนั้น หากความขัดแย้งภายในจิตไร้สำนึก ผูกเป็นปมปัญหา ขึ้นมา จึงเป็นการยากที่เจ้าของเงื่อนนั้นจะรู้ได้ด้วยตนเอง ถึงผมจะถามคุณบรรจงเกี่ยวกับความคับข้องใจ คงเป็นเรื่องไม่ง่ายนัก เพราะสำหรับคนที่พึ่งรู้จักกัน เป็นครั้งแรกนั้น ความไว้วางใจถึงขนาดเล่าความในใจ จึงยังไม่มั่นคงเท่าที่ควร แต่ด้วยท่าทีของจิตแพทย์ที่ แสดงออกมา สื่อความจริงใจที่อยากจะช่วยแก้ไขปัญหา จะทำให้ผู้รับการรักษาเชื่อใจและศรัทธาได้ อย่างไร ก็ตาม แม้เขาจะเต็มใจเล่า เขาคงไม่อาจล่วงรู้ ถึง สาเหตุที่แท้จริงทั้งหมดของความทุกข์ใจได้ เนื่องจาก ว่ารากเหง้าของความไม่สบายใจหยั่งรากฝังลึกลงไปใน ระดับจิตไร้สำนึกนั่นเอง จิตแพทย์จะปล่อยให้ผู้ที่มารับการปรึกษาเล่าเรื่อง ไปตามความต้องการ โดยที่จิตแพทย์จะฟังอย่างตั้งใจ และอาจมีการสอดแทรกการสนทนาในบางตอน เพื่อ ซักถามเรื่องราวบางอย่างที่ยังไม่กระจ่างถึงเหตุและผล วิธีนี้จะทำให้จิตแพทย์ได้รับรู้ถึงสาเหตุของความทุกข์ ใจได้ โดยประมวลจากข้อมูลที่ได้ เข้ากับทฤษฎีและ ประสบการณ์ของจิตแพทย์เองที่เคยบำบัดรักษามาใน มกราคม ๒๕๓๘ ๕๗ อดีต วิธีดังกล่าวยังเป็นประโยชน์แก่คุณผู้อ่าน เวลา ที่ญาติสนิทมิตรสหายของคุณเกิดกลุ้มใจ เพียงแค่คุณ มีเวลาและฟังเขาพูดอย่างตั้งใจ ในขั้นต้นมีผลทำให้เขา สบายใจขึ้นมาก บางทีแค่นี้ใจเขาอาจจะโล่งและเกิด ปัญญาหาทางออกได้ โดยที่คุณยังไม่ทันช่วยแนะนำ ด้วยซ้ำ ที่สําคัญอย่าฟังแล้วด่วนสรุปการกระทำของ เขาว่าเป็นสิ่งที่ดีหรือไม่ดี เพราะหากว่าเขารู้สึกผิด อยู่แล้ว เมื่อถูกตำหนิก็คงมีแต่ช้ำใจไปมากกว่าเดิม คุณบรรจงเล่าให้ฟังว่าเขากำลังคิดว่าจะเปลี่ยน งานดีหรือไม่ เนื่องจากอึดอัดใจในที่ทำงานเดิม เพราะตอนนี้ลูกเถ้าแก่โตเป็นหนุ่มแล้ว และกำลังค่อยๆ รับงานเตี้ย ดูเหมือนเขาไม่ค่อยไว้วางใจคุณบรรจงนัก คุณบรรจงไม่รู้ว่าจะวางตัวอย่างไร เถ้าแก่ก็ไม่เห็นจะ จัดการอย่างไร และไม่พูดอะไรกับเขาเป็นเรื่องเป็น ราวเสียที เขาคิดว่าเขาเองมีประสบการณ์งานมาพอ ควร คงจะไปลงทั้งกิจการเองได้ไม่ยากนัก ฟังเรื่องราวที่เล่าออกจากปาก ไม่ยากต่อการ แก้ไข เพียงแค่ย้ายออกมาก็เท่านั้นเอง แต่ถ้าเขาคิดได้ คงไม่ต้องมาปวดเศียรเวียนเกล้ากันหรอก จากเรื่อง ราวที่เขาบอกต่อมา ทำให้ผมเริ่มแจ่มชัดในความรู้สึก แต่การจะด่วนบอกถึงความรู้สึกแท้จริงที่ ซ่อนไว้นั้นอาจถูกอาจผิดได้ เพราะจิตใจคนเรานั้น ของเขา ช่างลึกลับและซับซ้อน ผมได้พูดเป็นกลางอย่างกว้างๆ สะท้อนถึงแนว คิดอีกด้านหนึ่งที่อาจเป็นไปได้แก่คุณบรรจง ผมเห็น ใจและเข้าใจในความรู้สึกของเขา มันเป็นความรู้สึก คุกคามต่อใจเขาไม่น้อยทีเดียว ที่สำคัญฐานะของตัว เขาที่มีต่อเถ้าแก่ ทั้งในฐานะลูกและลูกน้องเริ่มลดลง แต่นั่นมันอาจจะเป็นจริงหรือไม่ ยังไม่แน่นัก ตัวเถ้าแก่ เองอดีตเป็นเช่นไร ปัจจุบันก็เป็นเช่นนั้น ใช่ว่าเถ้าแก่ จะเอาใจเขาน้อยลง เขาอาจจะน้อยใจไปเองก็ได้ ส่วนลูกชายเถ้าแก่เติบโตมาในฐานะผู้สืบทอด กิจการ ด้วยวัยและประสบการณ์จึงถือได้ว่าเป็นเพียง ผู้เริ่มต้น ไม่เคยรู้ถึงฐานะผู้ริเริ่มตั้งกิจการ ไม่เคย เป็นลูกน้องใครมาก่อน ดังนั้นเขาจึงยังไม่รู้ว่าควรท่า ตัวอย่างไร ทั้งต่อตัวเองและคุณบรรจง กัลยาณมิตร