การบรรยายภาพและประวัติศาสตร์ : หน้า 82/128

ส่วนบนของภาพ บริเวณสนามและป่าเขา มีทหารขี่ม้าไล่กันหลายคน โดยสำนักพิมพ์แพร่พิทยา ก็เจ้ากรรม มิได้ออกชื่อหนังสือให้เป็นกิจจ ลักษณะ นับถึงปลายปี พ.ศ. ๒๕๓๗ นี้ ถึงจนปัญญาไม่สามารถนำ ข้อความต้นฉบับเดิมมาแสดงหรืออธิบายเพิ่มเติมได้ ถ้าท่านใดมี หนังสือดังกล่าวละก็ช่วยสงเคราะห์ ชี้ทางให้บ้างก็จะเป็นพระคุณยิ่ง ทางฝ่ายวัดเบญจมบพิตรฯ บรรยายภาพเดียวกันว่าเป็นตอน “สัง หารกุมภา” ข้อมูลก็เช่นเดียวกับที่อาจารย์จุลทัศน์เขียน เพียงแต่ย่อให้ สั้นเหลือไม่กี่บรรทัดเท่านั้น ภาพเรือฉลอมกับแม่น้ำและทะเล ดูสอดคล้องกับสภาพภูมิศาสตร์ ของภาคตะวันออก ที่กล่าวว่าเป็นตอน ร.๕ เสด็จฯไป “ปราบ” จระเข้ ในแม่น้ำบางปะกงมีทางเป็นไปได้ แต่จะถึงขั้นทรงลงไปรำดาบในเรือ ด้วยหรือไม่ ยังเป็นที่น่าสงสัยอยู่ ภาพทหารขี่ม้าไล่กัน จิตรกรต้องการ สื่อให้เห็นเรื่องราวอย่างไร ก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องสืบหารายละเอียดต่อไป กัลยาณมิตร do มกราคม ๒๕๓๘