การศึกษาและความหมายของธรรมะ : หน้า 78/136

๗๔ เมื่อประมาณสองพันปีมาแล้ว ใกล้กับเมืองมาตะลี ในประเทศ ศรีลังกา มีการบันทึกคำสอนของ พระพุทธเจ้าเป็นลายลักษณ์อักษร ลงในพระไตรปิฎก และอรรถกถา อีก ๑ เล่ม คือมหาอรรถกถา ซึ่ง ปัจจุบันนี้สูญหายไปแล้ว หมายของการบันทึกนี้ก็คือ เป้า เพื่อ รักษาธรรมะให้วัฒนาสถาพรสืบ ไป จะเห็นได้ว่า ชาวพุทธค้นหา | ความหมายของ “ธรรมะ” มาหลาย ศตวรรษแล้ว ในขณะที่ชาวตะวัน ตกเพิ่งจะเริ่มลงมือเมื่อไม่นานมานี้ การที่คาร์เตอร์ได้ศึกษาความ หมายของ “ธรรมะ” จากชาวตะวันออก ในที่นี้คือชาวสิงหล ก็ด้วยต้องการ ทราบแนวทางปฏิบัติของชาวพุทธทั้งชาย และหญิง ว่าเหตุใดเขาเหล่านั้นจึงได้ ตัดสินใจที่จะดำเนินชีวิตด้วยธรรมะ แหล่งค้นคว้าก็คือพระสุตตันตปิฎก ใน พระไตรปิฎก และอรรถกถาต่าง ๆ (อรรถกถา คือ คำอธิบายข้อความใน พระไตรปิฎก ผู้แต่งคำอธิบายเรียกว่า อรรถกถาจารย์) สาเหตุที่ได้รวม อรรถกถาไว้ด้วย ก็เพราะเหตุผล ๓ ประการกล่าวคือ ประการแรก ชาวสิงหลผู้นับถือ พุทธศาสนานิกายเถรวาท ได้ยึดถือข้อ อธิบายในอรรถกถาอย่างจริงจังมาเป็น เวลานาน ประการที่สอง จากอรรถกถา เหล่านี้นี่เอง ที่ทำให้ชาวพุทธได้เข้าใจ คำสอนของพระบรมศาสดา และเป้า หมายในการสอนธรรมะของพระองค์ อีกทั้งเป็นแนวทางที่ทำให้ตนก้าวด้วย อุดมคติเข้าไปหาต้นโพธิ์ เพื่อเพิ่มพูน สติสัมปชัญญะให้ระลึกรู้ธรรมะยิ่งขึ้น และ ประการที่สาม นักปราชญ์ชาว ตะวันตก ได้อาศัยอรรถกถาเหล่านี้เป็น แหล่งข้อมูลทุติยภูมิ ศึกษาความหมาย ดั้งเดิมของ “ธรรมะ” ตั้งแต่สมัยพุทธกาล มาจนถึงทุกวันนี้ อันทำให้เข้าใจสิ่ง ที่พระพุทธเจ้าทรงสอนได้ดียิ่งขึ้น การศึกษา “ธรรมะ” ในทัศนะ ของชาวตะวันออก อันดับแรก จะเป็น การศึกษาคำจำกัดความของ “ธรรมะ” ในอรรถกถา อันจะนำเราไปสู่ความ หมายแก่นแท้ของธรรมะที่สืบทอดมาแต่ โบราณ ต่อไปจะศึกษา “ธรรมะ” ใน แง่ของการแสวงหาอันประเสริฐของ พระโพธิสัตว์ การหมุนไปของกงล้อ ธรรมจักร ซึ่งหมายถึง การสั่งสอน เผยแพร่ธรรมะของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย เมื่อเราได้กล่าวถึงพระพุทธเจ้า การ แสวงหาสัจธรรม การเข้าถึงธรรม และ เรื่องแปล แปลและเรียบเรียงโดย กัลยาณมิตรอรุณลักษณ์ ไชยนันทน์ การเผยแพร่ของพระองค์แล้ว เราก็จะ ศึกษาว่าเหตุใดจึงมีการสอนธรรมะ เหตุ ใดจึงมีผู้ฟังธรรมและเข้าถึงธรรม ท้าย สุดเราจะศึกษาว่าชาวพุทธศรัทธาธรรมะ และได้นำมาใช้ในการดำเนินชีวิตอย่างไร ความหมายของ “ธรรมะ” ในอรรถกถา อรรถกถาที่ใช้ในการค้นคว้าอ้างอิง คือ อรรถกถาของทีฆนิกาย, ธัมมสังคณี ธรรมบท และมัชฌิมนิกาย ในสุมังคลวิลาสินี อรรถกถาของ ทีฆนิกาย “ธรรมะ” มีความหมายว่า - คุณ (คุณภาพ, คุณความดี คุณธรรม) ดังในข้อความ “ธรรมะและ อธรรมจะให้ผลเหมือนกันหามิได้ อธรรม ย่อมนำไปนรก ธรรมะย่อมนำไปสู่สุคติ” - เทศนา (คำสอน) “ภิกษุทั้ง หลาย เราจักสอนธรรมะอันน่าชมใน เบื้องต้น.....” - ปริยัติ (คำสอนที่ควรศึกษาเล่า เรียน, ตำรา) “ภิกษุควรศึกษาธรรมะ คือ พระสูตร (ข้อความที่ได้ฟังจาก พระโอษฐ์และเล่าสืบต่อกันมา)” นิสสัตตะ (มิใช่สัตว์) “มีธรรมะ ทั้งหลาย มีสิ่งทั้งหลายที่มาประชุมรวม กัน (ขันธ์)" แปลและเรียบเรียงจาก DHAMMA WESTERN ACADEMIC AND SINHALESE BUDDHIST INTERPRETATIONS: A STUDY OF RELIGIOUS CONCEPT วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอกของ จอห์น รอส คาร์เตอร์ เสนอต่อ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด สหรัฐอเมริกา ค.ศ. ๑๙๗๒ “ธรรมะ”ในทัศนะ Kalyanamitra.org