การเดินทางและการใช้ปัญญาในชีวิต : หน้า 97/136

"ข้าพเจ้ากำลังฝัน หรือว่าท่านต่างหากกำลัง ฝัน หรือว่าเราทั้งหมดกำลังฝัน? ถ้าฝันกันทั้งหมด แล้ว ความจริงไปอยู่ที่ไหน? หรือว่าความจริง นั้น ก็คือความฝันด้วย?” "ดูก่อนปาก! ท่านกินอาหาร ท่านนินทา คน ท่านสรรเสริญคน ท่านด่าว่าคน ท่านพร่ำบ่น สาธยายมนต์เพื่อสารวมจิต ท่านทำเองหรือใครใช้ ให้ท่านท่? ท่านรับผิดชอบตัวเองหรือใครเป็นผู้รับ ผิดชอบ?- “ทะเลนี้ มองไปทางทิศไม่เห็นฝั่ง แต่ถ้าใช้ นาวาแล่นตัดตรงไป ไม่ช้าก็เร็วคงพบฝั่งจนได้ บางครั้งก็ราบเรียบ บางคราวก็มีคลื่นลม ใครจะ ชอบหรือจะชัง ใครจะอยากผ่านไปมาหรือไม่ ทะเล ไม่เอาใจใส่ ชีวิตของมนุษย์เรานี่ก็ไม่ผิดอะไรกับ ทะเลดังกล่าว มองไปไม่เห็นฝั่ง มองไม่เป็นก็ให้รู้สึก อ้างว้างเสียนี่กระไร ยิ่งประสบคลื่นลมคืออุปสรรค ต่าง ๆ บางทีก็ทำให้รู้สึกท้อถอย เห็นโลกนี้คับแคบ คับแค้น ไม่น่าอยู่ แต่ถ้าคลื่นลมสงบ มีแต่ความ ราบรื่นก็น่าพอใจ จนบางครั้งลืมตัวไม่ได้เฉลียวใจ ว่าคลื่นลมจะสงบตลอดไปก็หาไม่ อาจเกิดขึ้นเวลา ไรก็ได้” “ชาววัชชีเราเอย! จงรู้จักทั้งทะเลสาบและ ทะเลชีวิต จงรู้จักสภาพที่แท้จริงของดวงจันทร์ จง ถนอมรักษาโบราณธรรมของวัชชีไว้ เพื่อจะได้ ขับเพลงแห่งชีวิต ได้ยืนนาน ดวงหน้าของสุรเสนะและพิมพร เปลี่ยนแปลงไปมาตาม เนื้อความแห่งเพลงขับ บางครั้งก็รู้สึกยุ่งยากที่จะตอบปัญหา นั้น ๆ ท่าให้ต้องตรองแล้ว ในที่สุดก็ต้องพักตรองไว้ชั่วคราว เพราะยังมีเนื้อความอื่น ๆ ที่ต้องสนใจฟังอีก บางคราวเมื่อ นึกมาถึงชีวิตของตนบ้าง ก็เว้นที่จะถอนใจเสียมิได้ ธนิยะเดาเหตุการณ์ถูก เมื่อเห็นสุรเสนะกลับมาในยาม ค่ำ แล้วซบหน้าลงกับดักของตน นอนหลับตาเฉยไม่พูดว่า กระไร การเที่ยวที่ทะเลสาบ ทำให้สุรเสนะคิดถึงทะเลชีวิต คิดถึงข้อปัญหาในเพลงขับ ซึ่งตนมีค่อยได้เคยคิดมาก่อน ธนิยะกล่าวว่า “พ่อเดาว่า บทเพลงของคนแล่นเรือชาววัชชีคงจะกระทบ ในเจ้าบ้างเป็นแน่ จึงได้ให้ติมพรพาเจ้าไป เพราะเจ้าจะได้มี โอกาสใช้ความคิด แต่คนคิดน้อยหรือคิดมากจะเป็นคนฉลาด ตามเนื้อเพลงเก่าแก่ของชาววัชชี ซึ่งพ่อเชื่อว่าเจ้าคงได้ยินมา แล้วนั้น ถ้าเจ้านับถือพระพุทธศาสนาและเข้าใจในหลักคำ สอนของพระบรมศาสดาแล้ว จะไม่รู้สึกว่าเป็นปัญหาที่ยากเลย เพราะทางพระพุทธศาสนาสอนหลักวิชวาทะ คือการกล่าว จำแนกตามเหตุผลที่เป็นจริง การคิดมากอาจเป็นการ โง่เขลายิ่งกว่าการคิดน้อยก็ได้ ถ้าการคิดนั้นไม่เป็นประโยชน์ ไม่เป็นไปเพื่อนำตัวเองให้พ้นจากความทุกข์ แต่กลับเพิ่มความ ทุกข์หรือความกลุ้มใจให้มากขึ้น การคิดน้อยถ้าเป็นไปเพราะ ไร้ปัญญาพิจารณาเหตุผลไม่สามารถช่วยตนเองให้พ้นจาก ความทุกข์ ก็เท่ากับเป็นการมองข้ามคติสอนใจ หรือประโยชน์ อันประเสริฐไปเสีย จึงอาจเป็นการโง่ก็ได้ ฉะนั้น เจ้าจงทราบ เถิดว่า ความคิดน้อยหรือมากนั้นไม่เป็นประมาณ ถ้าคิด หาประโยชน์ช่วยตนเองให้พ้นทุกข์ร้อนได้ ทำให้เกิด ปัญญาอ่านสิ่งทั้งหลายออกไ ทั้งหลายออกได้ก็เป็นความฉลาดได้ด้วยกัน แต่พ่อจะไม่อธิบายถึงข้ออื่น ๆ ซึ่งพ่อเคยได้ฟังมาแล้วอีก จะ ปล่อยให้เจ้าเองเป็นผู้ใช้ปัญญาขบคิด ไว้สอนตนเองต่อไป” ก่อนหน้าออกเดินทางไปจากกรุงไพศาลี ธนิยะได้พา สุรเสนะไปลาสีหเสนาบดี และไปนมัสการพระภิกษุสงฆ์ใน พระพุทธศาสนา ซึ่งตั้งสำนักอยู่ในอารามต่าง ๆ รายรอบกรุง ไพศาล เพื่อสนทนาปราศรัยไต่ถามถึงความเป็นไปในการ บำเพ็ญสมณธรรมและสั่งสอนประชาชน ธนิยะได้รับทราบด้วย ความยินดีว่าชาววัชชีทั้งในและนอกกรุงไพศาลี ซึ่งเป็นผู้มีพื้น แห่งจิตใจสูงอยู่แล้ว ด้วยมีขนบประเพณีและคุณธรรมประจำ แคว้นอันรักษาไว้ได้ดีสืบมาแต่โบราณกาล เมื่อมาพบพระ พุทธศาสนา ซึ่งสอนให้คนรู้จักใช้ปัญญาพิจารณาเหตุผลไม่ งมงาย ทั้งสอนให้มีแต่ความร่มเย็นเป็นสุข ก็สนใจประพฤติ ปฏิบัติตาม จนอาจกล่าวได้ว่า ในขณะนั้นทั่วแคว้นวัชชีโบก สะบัดไปด้วยธงชัยแห่งธรรมเสนา หรือกองทัพธรรมของ สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า อันเป็นกองทัพที่โปรยปราย แต่ความสงบสุข และยังจิตใจของประชาชนให้อบอุ่นมีหวังใน ชีวิต ไม่เกียจคร้านท้อแท้ หรือยอมปล่อยให้ความกลัดกลุ้ม มาครอบงำอยู่อย่างไม่มีทางแก้ไข ธนิยะแจ้งข่าวแก่ภิกษุสงฆ์เหล่านั้นว่า คนจะออกเดิน ทางไปยังเมืองสาวัตถี หากพระผู้เป็นเจ้ารูปใดประสงค์ Kalyanamitra.org co