โทษของการอวดดื้อถือดี : หน้า 84/122

แท้จริง ผู้ที่จะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ ได้รับการยกย่อง นับถือจากคนอื่นทั้งกายและใจนั้น จะต้องเป็น ผู้มีความอ่อนน้อมถ่อมตนอย่างเต็มที่เท่านั้น ผู้ที่ฉลาดจึงไม่ควรหลงยึดเอาสิ่งเหล่านี้มาทำ ให้ตนเกิดความถือตัว โทษของการอวดดื้อ ถือดี ๑. ทำให้เสียตน เพราะเป็นคน รับความดีจากคนอื่นไม่ได้ กลัวเสีย เกียรติ ประเมินค่าตนสูงกว่าความเป็น จริง คิดแต่ว่าเราดีอยู่แล้ว ใคร ๆ ก็สู้เรา ไม่ได้ โบราณท่านจึงมีค่าสอนเตือนใจ ไว้ว่า “ลูกท่านหลานเธอ ลูกเจ้าบ้าน หลานเจ้าวัด มักจะเอาก็ไม่ค่อยได้ เพราะมักจะติดนิสัยอวดดีถือตัว ยโส โอหัง จึงไม่มีใครอยากแนะนำสั่งสอน ให้ ทำผิดก็ไม่มีใครอยากเดือน สุดท้าย ก็คบอยู่แต่กับพวกประจบสอพลอ ทำผิด ถล่าลึกไปทุกที จนสุดทางแก้ ๒. ทำให้เสียมิตร เพราะเป็นคน เจ้ายศเจ้าอย่าง ที่ไม่ควรถือก็ถือ ไม่ควร โกรธก็โกรธ จึงไม่มีใครอยากคบด้วย คนพวกนี้ถึงแม้ในเบื้องต้นอยากจะทำ ความดี แต่ทำไปได้ไม่กี่น้ำก็จอด เพราะ ไม่มีคนสนับสนุน เป็นเหมือนเจดีย์ฐาน แคบ ไม่สามารถสร้างให้สูงขึ้นไปได้ 3. ทำให้เสียหมู่คณะ เพราะ เป็นคนอวดเบ่ง จะเอาแต่อภิสิทธิ์ ทำให้ เสียระเบียบวินัย หมู่คณะแตกแยก หมู่คณะใด ที่สมาชิกมีความอ่อน น้อมถ่อมตน แม้บางครั้งจะมีการทะเลาะ เบาะแว้งกันบ้าง แต่ไม่นานก็สา มารถสมานสามัคคีป้องกันอันตรายทั้ง หลายได้โดยง่าย เหมือนดินเหนียวใน ท้องนา ยามหน้าแล้งก็แตกระแหงเป็น ร่องลึก ดูเหมือนไม่มีทางที่จะประ สานรวมกันได้อีกแล้ว แต่พอฝนตกลง มาเดียวก็สามารถประสานคนเป็นผืน เดียวกันได้อย่างน่าอัศจรรย์ ส่วนหมู่คณะใด ที่สมาชิกมีความ ถือตัวจัด ก็ไม่มีทางที่หมู่คณะนั้นจะเกิด ความสมานสามัคคีกันได้ เหมือนดิน ทรายที่แม้ฝนจะตกจนน้ำท่วมฟ้า ก็ไม่มี ทางประสานรวมกันได้สนิท เช่นในประ เทศอินเดียในอดีตซึ่งพลเมืองมีความถือ ตัวจัด แบ่งชั้นวรรณะกันอย่างหนัก แม้ เพียงคนวรรณะสูงไปเห็นคนวรรณะต่ำ คนจัณฑาลเข้า ก็ต้องรีบไปเอาน้ำล้างตา เพราะกลัวเสนียดจัญไรจะติด เพราะ ถือตัวกันอย่างนี้ พอถึงคราวมีข้าศึก รุกราน เลยไม่มีใครช่วยใครกำจัดศัตรู ปล่อยให้ศัตรูเข้ายึดครองประเทศโดย ง่าย พวกคนวรรณะต่ำก็คิดว่าดีแล้ว คนวรรณะสูง ๆ จะได้รู้สึกเสียบ้าง คน วรรณะสูงด้วยกันเองก็ยังถือตัวทะเลาะ รบกันเอง เพราะถือตัวกันอย่างนี้ แม้ มีพลเมืองมากหลายร้อยล้านคน ก็ยังตก เป็นเมืองขึ้นของอังกฤษ ซึ่งส่งทหารมา เพียงแค่หยิบมือเดียว "นะได กระด้างโดยชาติ กระ ด้างโดยทรัพย์ และกระด้างโดยโคตร ย่อมดูหมิ่นแม้ญาติของตน กรรม ๔ อย่างของนรนั้น เป็นทางแห่งความ เสื่อม” วิธีแก้ความอวดดีอ ถือดี (พุทธพจน์) ๑. ต้องคบกัลยาณมิตร คือ คบ คนดี จะได้คอยแนะน้าเตือนสติเราให้ ประเมินค่าของตนเองถูกต้องตามความ เป็นจริง คอยแนะนำปลูกสร้างนิสัยดี ๆ ให้กับเรา ไม่คบคนประจบสอพลอ ซึ่ง จะพาเราไปในทางเสีย นอกจากนี้ จะ ต้องแสดงความเคารพบูชาบุคคลที่ควร บูชาเสมอ ๆ เราจะได้ตระหนักเสมอว่า ผู้ที่มีคุณธรรมสูงกว่าเรายังมีอยู่ ๒. ต้องมีโยนิโสมนสิการ คือ รู้จักคิดไตร่ตรองเอง เช่น พิจารณาว่า อุจจาระ ปัสสาวะของเราก็เหม็นเหมือน กับของคนอื่น ๆ เขา เราเองก็ไม่ได้อยู่ค้ำ ฟ้า ถึงจะเก่งอย่างไร ในที่สุดก็ต้องตาย เหมือนกัน ตัวเราไม่ได้วิเศษกว่าคนอื่น เลย สิ่งใดที่เป็นข้อถือตัวของเรา เช่น ชาติตระกูล ฐานะ รูปร่างหน้าตา ยศ ต่า แหน่ง หน้าที่การงาน บริวาร ให้หมั่นนำ สิ่งนั้นมาพิจารณาเนือง ๆ ว่า สิ่งเหล่านั้น ไม่เที่ยงแท้ ไม่จีรังยั่งยืน ไม่ได้อยู่กับ เราตลอดไป กัลยาณมิตร สิงหาคม ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org