ลักษณะของผู้มีความถ่อมตน : หน้า 85/122

ลักษณะของผู้มีความ ถ่อมตน ผู้มีความถ่อมตน จะเป็นผู้ที่รู้คุณ ค่าของตนตามความเป็นจริง เจียมเนื้อ เจียมตัว ทำให้มีลักษณะอาการแสดง ออกที่ดีเด่นกว่าคนทั้งหลาย ๓ ประการ ดังนี้ ๑. มีกิริยาอ่อนน้อม คือ ไม่ลด ตัวลงจนเกินควร และไม่ถือตัวจนเกิน งาม มีกิริยาอันเป็นที่รัก อ่อนละมุนละ 1 ไม่ต่อคนทั่วไปทั้งผู้ใหญ่ผู้น้อย และผู้ เสมอกัน รู้ที่ต่ำที่สูง ไม่ตีตนเสมอท่าน มีคุณสมบัติผู้ดี สำหรับแสดงแก่คนทั้ง หลายโดยเสมอหน้ากัน ไม่เลือกว่าเขา จะมีฐานะสูงกว่าหรือต่ำกว่าตน สงบ เสงี่ยม แต่ก็มีความองอาจ พึ่งผายใน ตัว ๒. มีวาจาอ่อนหวาน คือ มีค่า พูดที่ไพเราะดูดดื่ม ออกมาจากใจที่ ใสสะอาดนุ่มนวล ไม่แข็งกระด้าง ไม่พูด โอ้อวดยกตัว และไม่พูดกล่าวโทษลบหลู่ ทับถมคนอื่น เมื่อตนท่าพลาดพลั้งลิ่ง ใดต่อใคร ย่อมออกวาจาขอโทษเสมอ เมื่อผู้ใดแสดงคุณต่อตนอย่างไร ก็ออก วาจาขอบคุณเขาเสมอ ไม่พูดเยาะเย้ยถาก ถางผู้ทำผิดพลาด ไม่ใช้วาจาข่มขู่ผู้อื่น เห็นใครทำดีก็ชมเชยสรรเสริญจากใจ จริง ๓. มีใจอ่อนโยน คือ มีใจมอบ น้อม ละมุนละม่อม ถ่อมตัว มีใจอ่อน ละไมแต่มิใช่อ่อนแอ มีใจเข้มแข็งแต่มิใช่ แข็งกระด้าง ไม่นิยมอวดกําลังความ สามารถ แต่พยายามฝึกตนเองให้มีความ สามารถ ถือคติว่า “จงมีแรงเหมือน ยักษ์ แต่อย่าใช้แรงอย่างยักษ์” ไม่ ถือความคิดของตัวเป็นใหญ่ มีใจ เปิดกว้างยอมรับความคิดเห็นคนอื่น รู้ จักลดหย่อนผ่อนผันแก่กัน ถือคติว่า “ไม่ลำเดียวยังต่างปล้อง พี่น้องยัง ต่างใจ สิบคนสิบความรู้ สิบคนสิบ ความคิด แม้สิบคนก็สิบความเห็น” เมื่อใครเขาไม่เห็นพ้องกับตน ก็ไม่ด่วน โกรธ แล้วค่อย ๆ ปรับความคิดเห็นเข้า หากัน โดยยึดเอาคำสั่งสอนของพระ สัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแกนกลาง ตัวอย่างผู้มีความ อ่อนน้อมถ่อมตน ครั้งหนึ่ง พระสารีบุตรถูกพระภิกษุ รูปหนึ่งใส่ความว่า ทะนงตน ว่าเป็นอัคร สาวกมาเต็มกระแทกตน พระสัมมา สัมพุทธเจ้าจึงตรัสถามพระสารีบุตร ใน ที่ประชุมสงฆ์ว่าเป็นจริงหรือไม่ พระสารีบุตรทูลว่า “ข้าพระพุทธ เจ้ามีสติสัมปชัญญะอยู่เสมอ ระมัดระวัง ตน ประคองสติอันเป็นไปในกาย เสมือน บุรุษประคองถาด ซึ่งบรรจุน้ำมันอยู่เต็ม เปี่ยม และมีคนถือดาบอยู่เบื้องหลังพร้อม ขู่ว่าถ้าน้ำมันหกจะประหารเสีย ข้า พระองค์ประพฤติตนเสมือนผ้าเก่าสำหรับ เช็คภาชนะ เสมือนโคที่เขาหักเสียแล้ว เสมือนเด็กจัณฑาลที่พลัดเข้าไปในหมู่ บ้าน ย่อมไม่มีอำนาจที่จะแกล้วกล้าอาจ หาญประการใด....." เราดู ขนาดพระสารีบุตร ซึ่ง ก่อนบวชก็ร่ำเรียนจนเจนจบในวิชา ๑๘ ประการมาแล้ว เปรียบสมัยนี้ ก็เท่ากับได้ ปริญญา ๑๔ สาขา บวชแล้วก็ได้เป็น พระอรหันต์ เป็นอัครสาวกเบื้องขวาของ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ยังมีความอ่อนน้อม ถ่อมตนถึงเพียงนี้ มีความเจียมตัว อยู่ตลอดเวลา เปรียบตนเองเหมือนผ้า ริ้วเก่า ๆ ที่เขาใช้เช็ดถ้วยชามเหมือนโคที่ เขาขาดแล้ว เหมือนเด็กจัณฑาลซึ่งเป็นคน ชั้นต่ำสุดในอินเดียสมัยนั้น ไม่มีความ ถือตัว ทะนงตนแม้แต่น้อย แล้วพวกเรา ซึ่งยังเป็นปุถุชนธรรมดา ๆ อยู่นี่ล่ะ มีดี อะไรมากนักหนาจึงจะมาถือตัวกัน เมื่อพระสารีบุตรกล่าวอยู่เช่นนี้ พระภิกษุรูปนั้นก็เกิดความเร่าร้อนใน สรีระ เหมือนมีไฟมาเผาตัว อดรนทนอยู่ ไม่ได้ ต้องลุกขึ้นขอโทษพระสารีบุตร และยอมรับสารภาพต่อหมู่สงฆ์ว่ากล่าว ใส่ความพระสารีบุตร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสรร เสริญว่า “พระสารีบุตรมั่นคงเหมือน แผ่นดิน เหมือนเสาหิน เป็นผู้ไม่ แสดงอาการยินดียินร้าย เป็นผู้คงที่ และมีวัตรดี เป็นผู้ใสสะอาดเหมือน น้ำที่ไม่มีฝุ่นหรือโคลนตม สังสารวัฏ ย่อมไม่มีแก่บุคคลเช่นนี้ อานิสงส์การมีความ ถ่อมตน 0. ทำให้อยู่เป็นสุข ไม่มีศัตรู ๒. ท่าให้น่ารัก น่านับถือ น่า เคารพกราบไหว้ หมู่คณะ ๓. ทำให้เกิดความสามัคคีใน ๔. ทำให้ได้กัลยาณมิตร 4. ทำให้สามารถถ่ายทอดคุณ ความดีจากผู้อื่นได้ ธรรม โดยง่าย 5. ทำให้ได้ที่พึ่งทั้งภพนี้ ภพหน้า ๓. ทำให้ไม่ประมาท ตั้งอยู่ใน ๔. ทำให้บรรลุมรรคผลนิพพาน กัลยาณมิตร/สิงหาคม ๒๕๕๐ Kalyanamitra.org