ความแตกต่างระหว่างความเคารพกับความถ่อมตน : หน้า 83/122

ความแตกต่างระหว่าง ความเคารพกับ ความถ่อมตน ความเคารพ เป็นการปรารภ อื่น คือตระหนักในคุณงามความดีของผู้ อื่น พบใครก็คอยจ้องหาข้อดีของเขา ไม่ จับผิด สามารถประเมินคุณค่าของผู้อื่น ได้ตามความเป็นจริง แล้วแสดงอาการ เคารพนับถือด้วยกาย วาจา ใจ ส่วนความถ่อมตน เป็นการ ปรารภตนเอง คือคอยตามพิจารณา ข้อบกพร่องของตนเอง จับผิดตัว เอง สามารถประเมินค่าของตนเอง ได้ถูกต้องตามความเป็นจริง ไม่อวด ดื้อถือดี สามารถน้อมตัวลงเพื่อถ่าย ทอดคุณความดีของผู้อื่นเข้าสู่ตัวได้ เต็มที่ คนที่มีความเคารพอาจขาดความ ถ่อมตนก็ได้ เช่น บางคนเมื่อพบคน ดีก็ตระหนักในความดีความสามารถของ เยา คือมีความเคารพ แต่ขณะเดียว กัน ถ้าจะให้อ่อนเข้าไปหาเขาทำไม่ได้ ชอบเอาตัวเข้าไปเทียบด้วย แล้วใจของ ตัวก็พองรับทันทีว่า “ถึงเอ็งจะแน่ แต่ ข้าก็หนึ่งเหมือนกัน” ใจของเขาจะพอง เหมือนซึ่งอ่างพองลม คอยแต่คิดว่า "ข้า วิเศษกว่า” ทุกที สิ่งที่คนทั่วไปหลงถือ เอาทำให้ถือตัว ๑. ชาติตระกูล เช่น คิดว่า “ตระ กูลฉันนี้เป็นตระกูลใหญ่ เชื้อสายผู้ดี เก่า พ่อ แม่ ปู่ ย่า ตา ยาย รุ่นกรุ่น มีชื่อ กัลยาณมิตร/สิงหาคม ๒๕๓๐ เสียงโด่งดังมาตลอด คนอื่นจะมาเทียบ ฉันได้อย่างไร” เมื่อหลงถือว่าตนมีชาติ ตระกูลสูงกว่าผู้อื่น ความถือตัวก็เกิด ๒. ทรัพย์สมบัติ เช่น คิดว่า “เฮอะ ทรัพย์สินเงินทองของฉันมีมากมาย จะซื้อจะหาอะไรก็ได้อย่างใจ ไม่เห็นจะ ต้องไปง้อ โปเกรงใจใคร” เมื่อหลงถือ ว่าตนมีทรัพย์สมบัติมากกว่าผู้อื่น ความ ถือตัวก็เกิดขึ้น a. 1. รูปร่างหน้าตา เช่น คิดว่า ** ฉันนี้สวยน้อยหน้าใครเสียเมื่อไหร่ ดู ผิวก็ละเอียด จมูกก็โด่ง ตาก็กลม นางงามจักรวาลที่ว่าสวย ๆ ลองมาเทียบ กันดูสักทีเถอะน่า ไม่แน่หรอก” เมื่อ หลงถือว่าตนมีรูปร่างหน้าตาดีกว่าผู้ อื่น ความถือตัวก็เกิดขึ้น ๔. ความรู้ความสามารถ เช่น คิดว่า “ฉันนี้ความรู้ระดับปริญญาโท ปริญญาเอก ปริญญาที่ไหนที่ว่ายากๆ กวาดมาหมดแล้ว ฝีมือก็แน่กว่าใคร ใคร ๆ ก็สู้ฉันไม่ได้” เมื่อหลงถือว่าตน มีความรู้ความสามารถสูงกว่าผู้อื่น ความถือตัวก็เกิดขึ้น ๕. ยศตำแหน่ง เช่น คิดว่า " ฉันนี้มันชั้น ผู้อำนวยการกอง อธิบดี ปลัด กระทรวง ปี ๔ ซี ๙ ปี ๑๐ ปี ๑๑ แล้ว ใครจะมาแน่เท่าฉัน” เมื่อหลงถือว่าตน มียศตำแหน่งสูงกว่าผู้อื่น ความถือตัวก็ เกิดขึ้น 5. บริวาร เช่น คิดว่า “เฮอะ สมัครพรรคพวก ลูกน้องฉันมีเยอะแยะ ใครจะกล้ามาคือ ใครจะกล้ามากำเริบ เสิบสาน” เมื่อหลงถือว่าตนมีบริวาร มากกว่าผู้อื่น ความถือตัวก็เกิดขึ้น คนทั่วไป มักหลงยึดเอาสิ่งต่าง ๆ 5 ประการนี้เป็นข้อถือดีของตัว หาได้ เคยคิดไม่ว่า สิ่งต่าง ๆ ที่ว่านั้น มันจะ เป็นของเราตลอดไปหรือไม่ จริงยั่งยืน หรือเปล่า ที่ว่าหล่อ ๆ สวย ๆ พออายุสักหก สิบเจ็ดสิบจะมีใครอยากมอง เศรษฐี มหาเศรษฐี ทําการค้าผิดพลาดเข้า ล่ม จนกลายเป็นยาจกภายในวันเดียวก็มีตัว อย่างมามากแล้ว และถึงจะเป็นเศรษฐี ไปจนตายก็ใช่ว่าจะชนเงินชนทองไปปรโลก ด้วยได้เมื่อไหร่ ถ้าไม่รู้จักสร้างคุณ ความดี ถึงมีเงินทองมากเท่าไหร่ก็ไม่พ้น ทุกข์ไปได้ ยิ่งรวยมากก็ยิ่งทุกข์มาก ทั้ง หา ห่วง หวง ยศตำแหน่ง บริวารนั้นก็มี ใช่ว่าจะคงอยู่กับเราอย่างนั้นตลอดไป ทุกอย่างไม่มีอะไรแน่นอน ไม่ใช่เป็นของ เราจริง ๆ เป็นเพียงสิ่งสมมุติกันขึ้นเพื่อ ให้คนในสังคมทำงานตามหน้าที่ของตน เท่านั้น สิ่งที่จะคงอยู่กับตัวเราอย่าง แน่นอน และช่วยให้เราพ้นทุกข์ ได้จริง ๆ คือ ความดีในตัวของเรา ต่างหาก ตนนั้น และการที่เราถือตัวเย่อหยิ่ง ทะนง มันทำให้อะไรในตัวเราดีขึ้น บ้าง จะทำให้คนอื่นนับถือว่าตัวเรายิ่ง ใหญ่ ก็หามิได้ รังแต่จะทำให้เขาเกลียด ซึ่งเหม็นหน้า เหมือนคนอยากให้คนอื่นรู้ ว่าตัวอ้วนท้วนสมบูรณ์ จึงอมลมเข้าเต็ม ปากทำให้แก้มตุ่ย ใครเห็นเข้าแทนที่จะ ชม เขาก็มีแต่จะหัวเราะเยาะ และถ้า ขึ้นอมสมอยู่อย่างนั้น ข้าวก็กินไม่ได้ น้ำก็ กินไม่ได้ ตัวก็มีแต่จะผอมซูบซีดลงทุก ที แท้จริง ผู้ที่จะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ ได้รับการยกย่องนับถือจากคนอื่น ทั้งกายและใจนั้น จะต้องเป็นผู้มีความ อ่อนน้อมถ่อมตนอย่างเต็มที่เท่านั้น ผู้ที่ฉลาด จึงไม่ควรหลงยึดเอาสิ่ง เหล่านี้มาทำให้ตนเกิดความถือตัว 60 Kalyanamitra.org