ข้อความต้นฉบับในหน้า
หน้าที่และความ
รับผิดชอบของ
สํานักพระราชวัง
“ต้องเข้าใจด้วยว่าสำนัก
พระราชวัง มีฐานะเป็นกรมเทียบเท่า
ทบวง ขึ้นตรงต่อสำนักนายกรัฐมนตรี
มีหัวหน้าส่วนราชการเป็นระดับสิบเอ็ด
มีกองต่าง ๆ ๑๑ กอง มีรองเลขาธิการ
พระราชวัง ๓ คน มีผู้อำนวยการ
หัวหน้าฝ่าย เหมือนหน่วยงานราชการ
อื่น ๆ การบริหารใด ๆ จะต้องให้
สอดคล้องกับระเบียบของราชการ
แต่มีข้อแตกต่างกันอยู่ตรงที่ว่า ข้า
ราชการสำนักพระราชวังถือว่าเป็น
ข้าราชการในพระองค์ ซึ่งเข้าง่าย
ออกง่าย คือไม่ต้องสอบ ใช้วิธีการ
พิจารณาคัดเลือกเข้ามา ถ้าทำผิด ทำ
ในสิ่งไม่สมควรก็ต้องออกไป
สำนักพระราชวังมีหน้าที่ใน
การถวายความสะดวกและดำเนินการ
เพื่อให้เกิดความคุ้นเคย รู้จักและทำ
ความเข้าใจกัน เป็นเหตุให้ได้รับความ
ร่วมมือดีขึ้น หน่วยงานหรือบุคคล
ต่าง ๆ ที่มาติดต่อสำนักพระราชวัง
ได้สะดวกขึ้น การประสานงานกับ
ภาคเอกชน และรัฐบาลก็รู้สึกคล่องตัว
สะดวกสบาย....
โครงการส่วน
พระองค์
สวนจิตรลดา
“เท่าที่ผมเป็นผู้อำนวยการ
โครงการส่วนพระองค์อยู่ ก็เป็นโครง
การเกี่ยวกับด้านการเกษตร ซึ่งมีหลาย
โครงการเช่น
โครงการป่าไม้สาธิต เมื่อ
ก่อนนี้เวลาเสด็จฯ แปรพระราชฐาน
ไปประทับ ณ พระราชวังไกลกังวล
หัวหิน ระยะแรก เสด็จฯ โดยทางรถไฟ
ต่อมาเมื่อมีการปรับปรุงถนนหนทาง
ดีขึ้น ได้เปลี่ยนเสด็จพระราชดำเนิน
โดยรถยนต์พระที่นั่ง ประมาณปี
๒๕๐๓ ทรงเสด็จผ่านอำเภอท่ายาง
โปรดเกล้าฯ ให้จำลองป่า โดยนำ
พันธุ์ไม้ต่าง ๆ จากทั่วประเทศมาปลูก
ในบริเวณที่ประทับสวนจิตรลดาใน
ลักษณะป่าไม้สาธิต โดยความร่วมมือ
ของนิสิตคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ และกรมป่าไม้ รวมทั้ง
จัดสร้างสำนักสงฆ์ด้วยไม้มะค่าทั้งหลัง
ที่กลางป่ายางเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕
พระองค์เคยรับสั่งว่า “ต่อไป
นักเรียนที่เรียนเกษตรต้องรู้จักพันธุ์ไม้
แต่น้ำมันจะแพง” อย่างต้นงิ้วก็ต้อง
ไปดูถึงจังหวัดกำแพงเพชร ตาก เดี๋ยวนี้
เป็นตามที่ทรงรับสั่ง น้ำมันแพงจริง ๆ
นักเรียนที่เรียนเกี่ยวกับเกษตร ได้
ตามพระราชประสงค์ในเรื่องขนบ
ธรรมเนียมราชประเพณีต่าง ๆ งาน
พระราชพิธี แม้กระทั่งสถาปัตยกรรม
สิ่งปลูกสร้างในพระราชฐานที่ประทับ
ซึ่งล้วนแต่แสดงถึงความเจริญทางด้าน
วัฒนธรรมอันเก่าแก่สืบต่อมาจนถึง
ปัจจุบันนี้ อยู่ในความรับผิดชอบของ
สำนักพระราชวังทั้งสิ้น
เพราะฉะนั้น งานของสำนัก
พระราชวังนี้ เป็นงานที่เราจะต้อง
รักษาระมัดระวังให้อยู่ในระเบียบ
แนวปฏิบัติที่ถูกต้อง ไม่ให้มีจุดบกพร่อง
คลาดเคลื่อนไปได้ เช่นหมายกำหนด
การต่าง ๆ เพราะถือว่าสำนักพระราช
วังเป็นแม่บทในวิธีการปฏิบัติของ
หน่วยงานอื่น ซึ่งถ้าเขาสงสัยอะไร
เขาจะสอบถามสำนักพระราชวัง ขณะนี้
สํานักพระราชวังมีหน่วยงานประชา
สัมพันธ์ และรับเชิญไปบรรยายสรุป
บ้างให้กับหน่วยงานอื่น ๆ เป้าหมาย
๓๘
โครงการส่วนพระองค์สวน
จิตรลดา เกิดขึ้นจากพระมหากรุณา
ธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ที่ได้ทรงสดับความทุกข์ร้อนของอาณา
ประชาราษฎร์ ในเรื่องเกี่ยวกับการ
ประกอบอาชีพ การทำมาหากิน ทำให้
พระองค์ทรงคิดค้นหาวิธีช่วยเหลือ
บรรเทาความเดือดร้อนของราษฎรใน
รูปแบบต่าง ๆ ทั้งทางตรงและทางอ้อม
โดยความร่วมมือจากหลาย ๆ หน่วย
งาน ซึ่งคุณแก้วขวัญ วัชโรทัย ได้
กรุณาเล่าถึงโครงการต่าง ๆ ให้ฟังว่า
จังหวัดเพชรบุรี สองข้างทางมีต้นยาง
ขนาดใหญ่ขึ้นอยู่มากมาย ทรงพระราช
ประสงค์ที่จะสงวนบริเวณป่ายางนี้ไว้
เป็นสวนสาธารณะ จึงทรงส่งเจ้าหน้าที่
ไปติดต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี
เพื่อขอซื้อที่ดินบริเวณดังกล่าวจัดทำ
เป็นสวนสาธารณะให้ประชาชนได้
พักผ่อนหย่อนใจ แต่ไม่สามารถดำเนิน
การได้ เพราะมีราษฎรเข้ามาทำสวน
ทำไร่ในบริเวณนั้นมาก พระองค์จึง
ทรงทดลองปลูกยางเองในสวนจิตรลดา
ต่อมาปี ๒๕๐๘ ทรงพระกรุณา
มาทัศนศึกษาโครงการเกษตรต่าง ๆ
ในสวนจิตรลดา
โรงสีข้าวทดลอง เมื่อปี พ.ศ.
๒๕๑๔ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้จัดตั้งโรงสีข้าวขึ้น เนื่องจากมีผู้
น้อมเกล้าฯ ถวายเครื่องสีข้าวแบบ
ต่าง ๆ โปรดให้สร้างยุ้งฉางเก็บข้าว
เปลือกแบบต่าง ๆ รวมทั้งยุ้งข้าวแบบ
สหกรณ์ - เรื่องโรงสีนี้ดำเนินการ
โดยออกไปซื้อข้าวที่ดีมีคุณภาพ เมื่อ
สีออกมาก็ได้ข้าวคุณภาพดี ล่าสุดได้
ใช้แกลบจากโรงสีมาบดผสมกับปุ๋ยเคมี
หรือปุ๋ยคอกชนิดต่าง ๆ ออกมาใน
สูตรต่าง ๆ หรือเอาแกลบบดมาอัด
เป็นแท่งทำเป็นเชื้อเพลิง แล้วนำไปเผา
เป็นถ่าน แต่ถึงไม่เผาก็มีผู้สนใจมาซื้อ
ส่งไปตามศูนย์อพยพ เรียกว่าผลิต
ออกมาเท่าไรก็หมดไม่พอจำหน่าย
โครงการต่อมาคือ โครงการ
เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ เป็นวิทยาการ
สมัยใหม่ สามารถจะขยายพันธุ์ไม้ได้
จํานวนมาก รวดเร็ว โดยดำเนินการ
เพาะพันธุ์ไม้ที่หายาก เช่นต้นขนุน
พันธุ์ดีสมัยรัชกาลที่ 5 ต้นสมอที่ปลูก
ไว้สมัยรัชกาลที่ ๕ ต้นมณฑา ยี่หุบ
และพันธุ์ดอกพุด สำหรับร้อยมาลัย
คือพูดในวังนี้ ดอกตูม เนื้อแข็งแน่น
รูปทรงกลม เวลาร้อยมาลัยแล้วสวย
กัลยาณมิตร/กันยายน ๒๕๓๐
Kalyanamitra.org