ข้อความต้นฉบับในหน้า
สามีจึงแจ้งความจริงให้ทราบว่า
เขาต้องการจะผลักข้าพระองค์ให้ตกลง
ไปตายแล้วจะนําเครื่องประดับไปขาย
ครองชีวิตอย่างเป็นอิสระสืบไป
ข้าพระองค์เกือบไม่เชื่อหูของตนเองว่า
ถ้อยคําที่ได้ฟังนั้น เป็นสิ่งที่ตนได้ฟัง
จริง ๆ...
เป็นสามี ครั้นได้มาแล้วก็กลับฆ่าเสีย จะมีพากันด่าและ
ประณามข้าพระองค์ไม่มีอะไรดีหรือ? แล้วคนอื่นใครเล่า
เขาจะเข้าข้างข้าพระองค์ในเมื่อท่านมารดาบิดาก็ยังด่า
ว่า คราวนี้ข้าพระองค์จะมองหน้าใครได้ จะกลายเป็นคน
ที่ตายทั้งเป็นไม่กล้าสู้หน้าใคร ความคิดกลัดกลุ้ม
กระวนกระวายได้ประดังมาท่วมท้นดวงจิต ใจหนึ่งอยาก
จะโดดเขานั้นให้ตายหมดเรื่องกันไป แต่อีกใจหนึ่งก็ยัง
ต้องการจะมีชีวิตอยู่ ในที่สุดก็ตัดสินใจไม่กลับบ้าน
เป็นตายร้ายดีอย่างไรก็จะขอเตลิดไปข้างหน้า สุดแต่เหตุ
การณ์จะเป็นไป เมื่อมารำลึกว่าถ้าไปอย่างผู้มีเครื่อง
ประดับอย่างนี้ก็คงถูกโจรแย่งชิงในระหว่างทาง และ
ประกอบกับตนเป็นหญิงยังอยู่ในวัยสาว ก็เป็นการยากที่จะ
เดินทางไปในที่ต่าง ๆ ได้โดยปลอดภัย คิดเช่นนั้นแล้วก็
จัดแจงถอดเครื่องประดับที่มีค่าออกห่อไว้ เดินทางลงมา
ยังเชิงเขาและขอแลกเครื่องนุ่งห่มเก่า ๆ ของชาวบ้านไม่
ไกลเชิงเขานัก ด้วยเครื่องนุ่งห่มใหม่ซึ่งได้ยังความแปลก
ใจให้เกิดแก่เขามิใช่น้อย ในที่สุดก็ได้แต่งตัวเป็นชาวป่า
หาฝุ่นมาลูบไล้ตัวให้มอม ออกเดินทางไปอย่างไม่มีที่มุ่ง
หมายแน่นอน
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ! ธิดาเศรษฐีผู้เคยมีแต่
ความผาสุกอยู่บนปราสาท แต่ต้องมาระหกระเหิน
เดินดงตามลำพังนั้น จะมีสภาพเป็นอย่างไรบ้าง แม้ไม่
ต้องกราบทูลให้ทรงทราบก็เชื่อว่าจะทรงเดาได้เป็นอย่าง
ดี ครั้งหลังข้าพระองค์เห็นว่า เพศนักบวชอาจเป็นที่
ผาสุกและปลอดภัยกว่าเพศคฤหัสถ์ จึงได้แสวงหาสำนัก
ของนักบวชสุดแต่จะหาได้ ก็พบสำนักปริพาชกที่สำคัญ
แห่งหนึ่ง จึงเข้าไปไหว้ ถามถึงการเรียนและการปฏิบัติต่อ
ปริพาชกผู้เป็นอาจารย์ในที่นั้น ปริพาชกชี้แจงว่าการ
เรียนในสำนักปริพาชก คือเรียนสหัสสวาทะหรือคำถาม
คำตอบพันข้อ ส่วนการปฏิบัติคือการบำเพ็ญกสิณ ๑๐
ข้อใดข้อหนึ่งจนได้ฌาน” ข้าพระองค์เห็นว่า ตนเอง
คงไม่สามารถบำเพ็ญฌาน ให้เกิดได้ จึงสมัครขอเป็นศิษย์
เรียนสหัสสวาทะกับปริพาชกนั้น เมื่อเรียนจบแล้ว ปริ
๑.เป็นวิธีหัดทำใจให้เป็นสมาธิ ด้วยการเพ่งดินบ้าง น้ำบ้าง สิ่ง
ต่าง ๆ บ้าง จนใจตั้งมั่นอยู่กับสิ่งนั้น ทางพระพุทธศาสนามีข้อ
ปฏิบัติเช่นนี้เหมือนกัน แต่ถือเป็นเพียงชั้นกลาง ในชั้นสูงมี
การอบรมปัญญาอีกส่วนหนึ่ง
กัลยาณมิตร/กันยายน ๒๕๓๐
Kalyanamitra.org
๙๗