การปฏิบัติสมาธิ : หน้า 66/120

พระธรรมเทศนาของหลวงพ่อวัดปากน้า ณ บัดนี้ อาตมภาพจักได้แสดง ในเรื่องสมาธิซึ่ง เป็นลำดับ อนุสนธิมาจากศีล ศีลแสดงแล้วโดยปริยาย เบื้องต่ำ และโดยปริยายเบื้องสูง ส่วนสมาธิเล่าก็จัก แสดงโดยปริยายเบื้องต่ำโดยปริยายเบื้องสูงดุจเดียวกัน ตามวาระพระบาลีที่ยกขึ้นไว้ในเบื้องต้นนั้น จะแปล ความเป็นสยามภาษา พอเป็นเครื่องประคับประคอง สนองศรัทธา ประดับสติปัญญาคุณสมบัติของท่าน ผู้พุทธบริษัท ทั้งคฤหัสถ์บรรพชิต บรรดามาสโมสร ในสถานที่นี้ทุกถ้วนหน้า เริ่มต้นแห่งพระธรรมเทศนา ในเรื่องสมาธิ เป็นลำดับไป มีคำปุจฉาวิสัชนาด้วยพระองค์เองว่า กฤญจ สมาธิ สมุมทุกฺขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาค ทรงตรัสแล้วเป็นไฉน เหฏฐิเมนปิ ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำบ้าง อุปริเมน ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกฺขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาค เจ้าทรงตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องสูงบ้าง กถญฺจ เหฏฐิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกฺขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาคทรงตรัสแล้วโดย ปริยายเบื้องต่ำนั้นเป็นไฉนเล่า อิธ อริยสาวโก อริยสาวกในธรรมวินัยของ พระตถาคตเจ้านี้ โวสุสคคารมมณ์ กริตวา ลภติ สมาธิ กระทำสละอารมณ์เสียแล้ว ลภติ สมาธิ ย่อมได้ ซึ่งสมาธิ ลภติ จิตตสุเสกคุคต์ ย่อมได้ซึ่งความที่ แห่งจิตเป็นหนึ่ง เอว์ โข เหฏฐิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกขาโต ภควตา อย่างนี้แหละสมาธิ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำ กถญฺจ อุปริเมน ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาคทรงตรัสแล้วโดย ปริยายเบื้องสูงเป็นไฉนเล่า อิธ ภิกขุ ภิกษุผู้ศึกษาในธรรมวินัยของพระ ตถาคตเจ้านี้ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สงัดแล้วจากกามทั้งหลาย สงัดแล้วจาก อกุศลธรรมทั้งหลาย ย่อมเข้าถึงซึ่งปฐมฌาน ความเพ่ง ที่หนึ่งเป็นไปด้วยกับวิตก วิจาร ปีติและสุข เกิดแต่วิเวก ๖๔. วิตกฺกวิจารานํ รูปสมา อชฺฌตฺต์ สมุปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาว์ อวิตกก์ อวิจาร์ วิตกฺกวิจาราน รูปสมา สงบเสียซึ่งวิตก วิจาร ความตรึกตรองนั่นสงบ เสียได้ สมุปสาทน์ เจตโส จิตผ่องใสในภายใน เอโกทิภาว์ ถึงซึ่งความเป็นเอกอุทัย เข้าถึงซึ่งทุติยฌาน ความเพ่งที่สอง ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติ สุข เกิด แต่วิเวก วิเวกซ์ มีปีติและสุขเกิดแต่วิเวกดังนี้ อย่าง นี้แหละเป็นฌานที่สอง ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ.สมุปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยนฺต์ อริยา อาจิกฺขนฺติ อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ปราศจาก ความปีติ อุเปกขโก สุขวิหารีติ มีสุขหนึ่ง มีสติ เป็นอุเบกขาอยู่ สุขญจ กาเยน ปฏิสเวเทติ เสวย ความ “สุข” ด้วยนามกาย อริยา อาจิกฺขนฺติ Kalyanamitra.org พฤศจิกายน ๒๕๖๐