การประพฤติของผู้ปกครอง : หน้า 82/124

AAA พระองค์ก็จะสิ้นคนรักคนนับถือ พระองค์ ประทานมะงั่วที่มีรสอร่อยชื่นใจ” ควรจะตั้งอยู่ในธรรม เกาะเกี่ยวบุคคล ทั้งหลายไว้ด้วยธรรม "เปรียบเสมือนผู้มีอำนาจปกครอง แว่นแคว้น ไม่หุนหันกอบโกยเหมือน ผึ้งเคล้าเกสรดอกไม้มาไว้ในรังตน โดย มิได้ทำให้ดอกไม้ต้องชอกช้ำ เหมือน ในขณะนั้น มีผู้นำผลมะงั่วมา ถวาย มะงั่วเป็นผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว ผลคล้าย ส้มโอ พระเจ้าพรหมทัตมีรับสั่งกับอำมาตย์ ปลวกก่อจอมปลวกทีละน้อย ๆ จน บัณฑิตว่า "สหาย บริโภคผลมะงั่วนี้สิ” อำมาตย์บัณฑิตหยิบผลมะรั่วขึ้น งิ้วขึ้น มาแล้วกราบทูลว่า “ข้าแต่จอมกษัตริย์ ผลมะงั่วนี้ น่ารับประทาน แต่ถ้าคนที่ไม่รู้จักวิธีปอก ใหญ่โต หากรู้จักให้ รู้จักรับ ประพฤติ ธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมประสบ ความซื่อตรง ความอ่อนโยน ประพฤติตบะ ไม่โกรธ ไม่เบียดเบียน มีความอดทน ไม่เกรี้ยวกราด พะยะค่ะ” พระเจ้าพรหมทัตและอำมาตย์ บัณฑิตสนทนากันพลางเดินมาถึงริมสระบัว พระเจ้าพรหมทัตทอดพระเนตรดอกบัวแย้ม บานรับแสงอาทิตย์อยู่นั้น แล้วตรัสว่า "สหาย ดอกบัวเกิดในตมในน้ำ แท้ ๆ แต่ไม่ยักเปียกน้ำ” ๆ "ข้าแต่จอมกษัตริย์ แม้พระองค์ ก็เช่นกันพะย่ะค่ะ พระองค์เป็นผู้ปกครอง คนหมู่มาก ย่อมต้องมีคำพูดที่เด็ดขาด มั่นคง เป็นสัจวาจา ต้องทรงมีพระ อัธยาศัยที่รอบคอบ สุขุม ไม่หุนหันพลัน แล่น มีการปฏิบัติที่เที่ยงตรง ยุติธรรม และตั้งอยู่ในศีลในธรรม เมื่อเป็นเช่นนี้ พระองค์ย่อมบริสุทธิ์จากกรรมกิเลสทั้ง หลาย เปรียบประดุจดังดอกบัว ซึ่งแม้ เกิดในตมในน้ำก็เบิกบานสดใส ไม่ติด เชือกตมหรือติดน้ำขึ้นมาด้วย” พระเจ้าพรหมทัตได้สดับถ้อยคำ ของอำมาตย์บัณฑิตก็บังเกิดความปีติใจ ทรงสรรเสริญความรอบรู้ของเขา ตั้งแต่ นั้นมา พระองค์ก็ทรงครองราชสมบัติ โดยธรรม ทรงบำเพ็ญบุญให้ทานตลอด พระชนม์ชีพของพระองค์ หลาน ๆ คะนิทานเรื่องนี้น้าอึด นำมาจาก กุกกุชาดก ซึ่งเป็นอดีตชาติ ครั้งหนึ่งของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใน ครั้งนั้นพระองค์ทรงถือกำเนิดเป็นอำมาตย์ บัณฑิต และพระอานนท์ก็คือพระเจ้า แต่ความเจริญเป็นที่ยกย่องสรรเสริญ พรหมทัตค่ะ ของคนทั่วไป" "การประพฤติอย่างไรล่ะ จึงจะ สมควรสำหรับเรา สหาย” พระเจ้า ก็จะทำให้ผลมะงั่วนี้เสียรสไป เพราะถ้า พรหมทัตทรงซักถามด้วยความสนพระทัย ปอกมากเกินไป ก็จะเป็นการตัดเอา ส่วนที่อร่อยทิ้ง เสียของไป ปอกน้อยเกินไป มะงั่วก็จะขม ถ้ารู้จักวิธีปอก ก็จะได้รับ ๔๐ กัลยาณมิตร 2. "การประพฤติสำหรับผู้เป็นจอมคน นั้น ก็คือการประพฤติตามราชธรรม ๑๐ ประการ อันได้แก่ ทาน ศีล การบริจาค นาอด Kalyanamitra.org