ข้อความต้นฉบับในหน้า
BSTBOCHU
เหรียญกษาปณ์
สลักพระพักตร์ของ
พระเจ้าอเล็กซาน
เดอร์มหาราช ปัจจุบัน
เก็บรักษาไว้ใน
พิพิธภัณฑ์ละฮอร์
๔๖ กัลยา ณ มิตร
Be
กสิลาเป็นเมืองมหาวิทยาลัย ไม่มี ผู้ได้ชื่อว่าสามารถทำงานให้เป็นประโยชน์แก่บ้าน
เรื่องสัมพันธ์กับชีวิตของพระพุทธเจ้า เมืองของตนได้ทุกคน
เช่น สังเวชนียสถาน ๔ แห่ง คือ
ที่อุบัติ ที่ตรัสรู้ ที่แสดงธรรม
แต่
และที่นิพพานแต่ประการใด
เป็นสถานที่ศึกษาเล่าเรียนของคนสำคัญในนิทาน
พุทธศาสนาหลายคนด้วยกัน เช่นเดียวกับมหา
วิทยาลัยนาลันทา อันเป็นที่ศึกษาของพระมหา
เถระฝ่ายมหายานหลายรูป มีพระนาคารชุน เป็นต้น
ตักสิลาเป็นที่ศึกษาของพระราชาปเสนทิแห่งแคว้น
บรรดาราชสำนักในสมัยโบราณ
และ
บรรดาลูกหลานของตระกูลผู้ดีมีทรัพย์ ต่างมุ่งหวัง
กันว่าจะต้องเดินทางไปศึกษาที่มหาวิทยาลัยแห่งนี้
เพราะว่าผู้สำเร็จจากตักศิลา มีคนปรารถนาที่จะ
ได้ไว้ใช้งาน ยกเว้นมหาโจรองคุลิมาล ผู้ถูกเพื่อน
อิจฉาต้องออกป่ามาเป็นโจรก่อนสำเร็จการศึกษา
ขั้นสุดท้ายเพียงคนเดียว
ในที่นี้ ขอแสดงถึงเรื่องเมืองตักสิลาเสียก่อน
โกศล เป็นที่ศึกษาของหมอชีวก แพทย์ประจำ แล้วจักเล่าเรื่องการศึกษาของคนสำคัญในพุทธ
พระองค์ของพระพุทธเจ้า เป็นที่ศึกษาของพันธุล
ศาสนนิทานแต่ละคนตามที่ออกนามมาข้างต้น
การเดินทางไปเมืองตักสิลาในปัจจุบัน เมื่อ
เสนาบดี แห่งตระกูลมัลละกษัตริย์ คนสำคัญ
คนหนึ่งในนิทานพุทธศาสนา และเป็นที่ศึกษา ออกจากเขตแดนอินเดียทางด้านตะวันตกเฉียงเหนือ
ของมหาโจรองคุลิมาลด้วย
สุดไปแล้ว มีรถไฟแล่นติดต่อไปถึงเมืองราวัลปินดี
พระเจ้าปเสนทิ ผู้สามารถปกครองแว่น ขณะนี้อยู่ในแคว้นปันจาปเขตของปากีสถาน เมือง
แคว้นโกศลให้มีความเจริญเป็นขอบขัณฑสีมาใหญ่ ราวัลปินดีเป็นเมืองใหญ่และมีสถานีใหญ่ เมื่อถึง
ในสมัยพุทธกาลก็ดี หมอชีวกผู้ได้ตำแหน่งแพทย์ ราวัลปินดี เดินทางโดยรถไฟอีกประมาณ ๒๐
ประจำพระองค์ของพระพุทธเจ้ามาจนตลอดพระชนม์ ไมล์ จะถึงเมืองตักสิลา ซึ่งในบัดนี้เหลือแต่ซาก
ก็ดี มหาโจรองคุลิมาลผู้มีความกล้า สามารถ ตากแดดอยู่กลางทุ่ง
ฆ่าคนได้เป็นจำนวนพัน แต่สามารถเป็นพระอรหันต์
ตักสิลา เป็นชื่อสถานีรถไฟอีกสถานีหนึ่ง
เป็นสถานีเล็ก ๆ ผู้จาริกไปหาความรู้ทางประวัติ
ศาสตร์ จะได้รับความสะดวกทุกอย่างที่ตรงนี้
เพราะมีที่พัก มีสถานที่แนะนำท่องเที่ยว และมี
สมุดคู่มือนำเที่ยวให้ด้วย ภายในทุ่งร้างแห่งมหา
วิทยาลัย
กล่าวความ ตามประวัติ เมืองตักสิลา
ได้ในภายหลังก็ดี พันธุลเสนาบดีแห่งแคว้นมัลละ
ผู้สามารถตัดลำไผ่ซึ่งมัดไว้แน่นแล้วถึง ๑๐๐ ลำ
ด้วยการตัดเพียงดาบเดียว โดยไม่ให้มีเสียง "กรก”
ก็ดี คนเหล่านี้ได้ร่ำเรียนวิชาปกครอง วิชาแพทย์
วิชาฟันดาบอย่างดีมาจากมหาวิทยาลัยตักสิลาทั้งสิ้น
ตักสิลา เป็นมหาวิทยาลัยทั้งเมือง เป็น
ศูนย์กลางการศึกษาศาสตร์ทุกแขนงวิชา เป็นที่ โบราณในสมัยพุทธกาล ตั้งอยู่ตรงปากทางของ
นิยมกว้างขวางอยู่ในสมัยนั้นในมหาวิทยาลัย ถ้า ชมพูทวีปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นทางไป
แยกออกเป็นศาสตร์แขนงต่าง ๆ มีวิชาปกครอง มาค้าขายระหว่างแคว้นกุรุกับแคว้นคันธาระ คือ
อักษรศาสตร์ ยุทธศาสตร์ วิชาแพทย์ ชีววิทยา ระหว่างอินเดียกับประเทศอัฟกานิสถาน ปัจจุบัน
- ดนตรี ฟ้อนรำ ดาราศาสตร์ ศัพทศาสตร์ และ ความเจริญของอินเดียผ่านไปสู่ยุโรปโดยเส้นทางนั้น
อื่น ๆ อันรวมอยู่ในคัมภีร์พระเวททั้ง ๔ ของพราหมณ์ ในยามที่กษัตริย์ต่างเมืองมารุกรานอินเดีย ก็อาศัย
ตักสิลาไม่เคยเกี่ยวข้องกับเรื่องใดมากกว่าเรื่อง ผ่านทัพมาทางเมืองตักสิลา ดังนั้น เมืองนี้จึง
มีพรรณนาไว้ในพุทธศาสนนิทาน เป็
เป็นต้นทางแห่งความเจริญ
และความเสื่อมทั้งสอง
ว่าตักสิลามีอาจารย์ใหญ่เป็น “ทิศาปาโมกข์” อย่าง แปลว่าเมื่อความเจริญผ่านเข้ามาตักสิลา
รับนักศึกษาผู้เดินทางมาจากถิ่นไกล ไม่เลือกหน้า ก็ได้รับก่อน และเมื่อความเสื่อมผ่านมา ตักสิลา
ใครที่ได้เรียนจากมหาวิทยาลัยตักสิลา ย่อมเป็น ก็ได้รับก่อนเหมือนกัน
การศึกษา
Kalyanamitra.org