ข้อความต้นฉบับในหน้า
ออกไป มันก็ได้แต่นึกว่า "อย่างเสือจะ
น่ากลัวแค่ไหนกัน ต้องสุนัขอย่างเราถึง
จะแน่ วันนี้จะต้องไปประลองกับเจ้าเสือ
ดูให้จงได้
"
แล้วมันก็เดินเข้าป่า หมายจะสู้กับ
เสือดูสักครั้ง แต่เมื่อไปเจอเสือตัวจริง เจ้าสุนัข
ยังไม่ทันได้แยกเขี้ยว ก็ถูกเสือตะปบเอาไป
เป็นอาหารอันโอชะเสียแล้ว
บุคคลที่ตีตนเสมอท่าน ชอบลามปาม
เช่นนี้ จะไม่สามารถสร้างคุณความดีได้
แล้วชาตินี้อย่าไปหวังเลยว่าจะมีศักดิ์ศรีเท่าเขา
พวกยกตนข่มท่าน สมัยที่เราเรียนหนังสือ
คงจะได้เคยพบคนประเภทที่ มักยกตัวว่า
สำคัญเหนือกว่าเขาส่วนมาก ใครที่เป็น
คนสนิทของเจ้านาย มักจะถือเอาเหตุนี้
มาข่มเพื่อนร่วมงาน บุคคลเช่นนี้เมื่อแรก
อาจจะได้รับความเกรงใจ เพราะมีปมเด่น
มีความสามารถมากกว่า ความรู้ความ
สามารถมันเรียนกันทันหมด
แต่เมื่อไปถึงวันหนึ่ง เกิดมีผู้ที่เหนือกว่า
เป็นที่รักคนใหม่ของเจ้านาย คนเก่าหมด
ความสำคัญเสียแล้ว ความอวดตัวจะกลับ
มาทำร้ายตัวเอง เพราะไม่มีใครต้องการ
ร่วมงานด้วย ในที่สุดคนประเภทนี้ก็จะ
ตกต่ำ ยิ่งถ้าเป็นผู้มีนิสัยชอบจับผิดและ
ให้ร้ายแก่ผู้อื่นแล้ว ก็จะยิ่งตกต่ำเร็วขึ้น
เราจึงควรมีเมตตาจิตต่อเพื่อนร่วมงาน
เขาทำสิ่งใดผิดพลาดก็อย่าไปซ้ำเติม ช่วย
กันแก้ไขข้อผิดพลาดนั้นดีกว่า สมัยก่อนที่
หลวงพ่อจะบวช เมื่อเพื่อนร่วมงานหรือ
ลูกน้องทำงานผิดพลาด หลวงพ่อจะกล่าว
ตักเตือนและช่วยกันกลบเกลื่อนเหตุร้าย แก้ไข
ให้ถูกต้อง เรื่องที่รุนแรงสาหัสก็พยายาม
แก้ไขให้เหลือน้อย ถ้าไม่จำเป็นจริง ๆ ก็
จะไม่รายงานผู้ใหญ่ ยกเว้นแต่เรื่องที่
เสียหายมากเท่านั้น
หลวงพ่อปฏิบัติเช่นนี้จึงมีเพื่อนค่อน
ข้างมาก เพื่อนร่วมงานและลูกน้องมักเกรงใจ
เพราะเราไม่ไปซ้ำเติมเขา เรามีทั้ง
เรามีทั้งพระเดช
และพระคุณ เปรียบเสมือนเป็นทั้งพระ
อาทิตย์และพระจันทร์
เป็นพระอาทิตย์ คือให้ความคุ้มครอง
แก่เขาได้ สิ่งใดที่จะเป็นอันตรายน่าหวาดกลัว
เราป้องกันภัยนั้นได้ เป็นที่น่าเกรง คือมี
พระเดช
เป็นพระจันทร์ คือให้ความอบอุ่นใจ
เขาขาดแคลนสิ่งใดเช่น อาหาร เสื้อผ้า
เราสามารถให้เขาได้ เป็นที่น่ารัก คือมี
พระคุณ
พระนอนใยไผ
บุคคลที่เป็นทั้งพระอาทิตย์ และ
พระจันทร์ หรือมีทั้งพระเดชและพระคุณ
จึงจะเป็นผู้นำได้ ตรงกันข้ามกับผู้ที่ใช้
อำนาจมาข่มขู่ เขาก็เกรงเพียงชั่วครู่ชั่วยาม
อำนาจประเภทนี้ไม่ยั่งยืน วันใดหมดอำนาจ
ก็รังแต่จะมีคนเขาสมน้ำหน้า
ฉะนั้น
เพื่อนร่วมงาน ของลูกน้องและของเจ้านาย
ถ้าต้องการเป็นที่รักของ
จะต้องมีจิตใจเมตตาโอบอ้อมอารี ไม่ตีตน
เสมอท่าน และไม่ยกตนข่มท่าน ชีวิตจึงจะ
ประสบความสำเร็จ
ต้องรู้ชนิดแขกที่มาหานาย
"อนึ่งว่าแขกไปใครมาก็ดี เราต้องสังเกตสังกาไว้ด้วยว่า แขกที่
มานั่นคือใคร เป็นคนคุ้นเคยสนิทสนมกับนายหรือไม่ หรือว่าเป็นคนแต่
เผิน ๆ เหินห่างกัน ถ้าเป็นแต่เพียงห่าง ๆ กัน เราก็ควรเชิญเชื้อให้พักใน
ที่อันสมควรพัก คือที่รับแขกธรรมดา ถ้าเป็นคนสนิทชิดชมกับนายเรา
เราก็ควรเชื้อเชิญให้พักในที่อันควรพักแห่งนายเราเคยรับรอง
ต้องหาช่องเข้าไปร่ำเรียนให้ท่านทราบ ถ้าเราไม่รู้จักต้องถามนามเข้าไป
และเรา
ให้ทราบด้วย แม้ว่าท่านนอนหลับเราต้องเรียนนายผู้หญิงให้ทราบ ว่า
ท่านคนนั้นมาหา ควรจะปลูกหรือไม่นั้นต้องเรียนหารือนายผู้หญิงท่าน
ดูก่อน แต่เราต้องรู้ด้วยว่า เป็นราชการด่วนหรือการสำคัญอันใดด้วย
หรือว่าท่านผู้หญิงก็นอนหลับด้วยหรือไม่อยู่ก็ดี ถ้าเช่นนั้นเราก็ต้อง
พิจารณาดูอีกว่า ถ้าเป็นการด่วนการสำคัญ เราต้องหาช่องปลุก เรา
เคยปลุกได้หรือคนใดที่ควรปลูกได้ ก็ต้องบอกให้ปลุก แต่ต้องควรปลุก
จึงปลูก ไม่ใช่สุดแต่ว่าใครมาหาก็ปลุก คนเลวๆ มาหาเพื่อประโยชน์ของตน
มีมายืมเงินขอเงิน ขอให้ช่วยเรื่องความ ขอทำงานและขอกรุณาอะไร
ต่าง ๆ เป็นต้น อยู่ในเรื่องกวนใจเช่นนี้ไม่ควรจะปลุก ถ้าแม้เป็นเจ้านาย
หรือท่านผู้มีบรรดาศักดิ์สูง หรือท่านผู้ที่นายเรานบน้อมนับถือ ถ้าเช่นนั้น
ก็จำจะต้องปลูก และที่ว่าเจ้านายและท่านผู้มีบรรดาศักดิ์นั้น จะต้องรู้ว่า
ใครเป็นอย่างไรต่ออย่างไรด้วย
Kalyanamitra.org
กัลยาณมิตร ๗๓