คุณธรรมของพระราชาในพระพุทธศาสนา : หน้า 92/156

ราชา มุนํ มนุสฺสานํ ของดีจาก คำ ws:lasan โดย แก้วปริยัติ า และสมบัติที่เป็นคุณธรรม คือ การ ละอคติ ๔ และการประพฤติทศ พิธราชธรรม ๑๐ รัก ว่า ราชา ปรากฏอยู่ ในพระไตรปิฎกมาก โกรธ มาย โดยเฉพาะ ในพระสุตตันตปิฎก ความหมายตามพจนานุกรมฉบับ หลง บัณฑิตยสถาน ให้คำนิยามว่า กลัว พระเจ้าแผ่นดิน ส่วนตามความ หมายในทางพระพุทธศาสนานั้น อคติ ๔ ประการ ได้แก่ ๑. ฉันทาคติ ลาเอียงเพราะ ๒.โทสาคติ ลำเอียงเพราะ ต. โมหาคติ ลำเอียงเพราะ ๔. ภยาคติ ลำเอียงเพราะ ทศพิธราชธรรม ๑๐ ประการ ๑. ทาน การสละสิ่งของๆ ๒. ศีล สามารถแปลตามศัพท์เดิมได้ ๒ ตนให้ผู้อื่น ความหมาย คือ ๑. ราชา แปลว่า ผู้รุ่งเรือง ด้วยสมบัติ เพราะมาจากศัพท์เดิม คือ ราช ที่แปลว่า รุ่งเรือง ดังบาลี ที่ปรากฏในหนังสือ ธาตุปปทีปิกา ๒ ว่า นานาสมบัตตี ราชติ ทิพ พติ วิโรจที่ติ ราชา ชื่อว่าพระราชาเพราะรุ่งเรือง ส่องสว่าง รุ่งโรจน์ด้วยสมบัติต่าง ๆ สมบัติต่างๆ นั้น ได้แก่สมบัติที่ การสำรวมกาย วาจา มีปกติไม่ฆ่าสัตว์ ๓. ปริจจาคะ สละทุกสิ่งทั้ง เรี่ยวแรง และความรู้ ความสามารถ ๔. อาชชวะ ความซื่อตรง ๔. มัททวะ สุภาพอ่อนโยน 5. ตปะ ความเพียรปฏิบัติ เพื่อเผาผลาญกิเลส ๗. อักโกธะ ไม่โกรธ เบื้องต้น แห่งเมตตา ๘. อวิหิงสา ไม่เบียดเบียน เป็นวัตถุสิ่งของคือทรัพย์สมบัติ เบื้องต้นแห่งกรุณา ๖๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๗ กัลยาณมิตร