ข้อความต้นฉบับในหน้า
พระสัทธรรมนั้นมีลักษณ
ให้บุคคลกล้าเผชิญหรือสู้
หน้าต่อความจริง ไม่ส่ง
เสริมให้หลอกลวงตนเอง
โดยการ พยายามเลี่ยงหนี
ความจริง สิ่งใดเป็นทุกข์
ไม่เที่ยงเป็นอนัตตา
พระสัทธรรมก็ชี้แจง
ถึงสิ่งนั้นโดยความเป็นจริง
แต่วิสัยบัณฑิตย่อมรักความดีมากกว่า มีใครบ้างที่กล้าทำตามพระบรมราชโอง
อวัยวะ คติของบัญฑิตมีอยู่ว่า
จึงสละทรัพย์ เพื่อรักษาอวัยวะ การควักพระเนตรแห่งเจ้าชายกุณาละผู้
การแห่งพระเจ้าอยู่หัวผู้เป็นใหญ่ โดย
ครองนคร หากผู้ใดทำได้ จะได้รับราง
เวลาล่วงไปหลายวัน และหลาย
ฟังสละอวัยวะ เพื่อรักษาชีวิต
พึ่งสละทั้งทรัพย์ อวัยวะ และ วัลอย่างงาม
ชีวิต เพื่อรักษาธรรม
ดังนั้นเพื่อจะรักษาธรรม คือ วันที่ล่วงไปนั้น ก็มีแต่เสียงวิพากษ์
ความภักดีต่อพระเจ้าอยู่หัวผู้เป็นพระราช วิจารณ์เรื่องพระเนตรของเจ้าชาย ทั่ว
บิดา เจ้าชายกุณาละจึงพยายามทุกวิถี นครเศร้าสลดเงียบเหงา ทุกคนระทึกใจ
ทางที่จะให้เพชฌฆาตควักพระเนตร ด้วยเรื่องนี้ คอยดูว่าเหตุการณ์จะเป็น
พระองค์ทรงเป็นราชโอรสจึงควรปฏิบัติ อย่างไรต่อไป
ตามพระบรมราชโองการเป็นตัวอย่าง
แลแล้วข่าวร้ายอันทุกคนคอย
เพื่อคนทั้งหลายจักได้ดำเนินตาม เจ้า ฟังด้วยใจระทึกก็ดังขึ้น มันเป็นเสมือน
ชายพยายามอ้อนวอนให้เพชฌฆาตทั้ง สายฟ้าฟาดลงกลางกระหม่อมของประ
หลายทำ แต่เขาไม่ยอมทำ แม้จะเสีย ชาชนชาวตักกศิลา นั่นคือ มีบุรุษรูป
ชีวิตของเขาไปก็ยอมแลก เพื่อให้ดวงตา วิกลผู้หนึ่ง มีปานอันน่าเกลียดที่กายถึง
อันงามยังคงอยู่ เจ้าชายจึงถอดเครื่อง
๑๘ แห่ง รับอาสาจะควักพระเนตรของ
ประดับอันแล้วด้วยแก้วและเพชรบน เจ้าชายกุณาละ เขาจึงถูกนำเข้าไปเฝ้า
พระเศียรส่งให้แก่เพชฌฆาต พลางตรัส ทันที
ว่า “ท่านทั้งหลายทำเถิด แล้วนำเอา
สิ่งนี้เป็นของรางวัล”
เมื่อเห็นชายรูปวิกลผู้จะทำลาย
พระเนตรของพระองค์ เจ้าชายผู้มีน้ำ
“ทูลกระหม่อมผู้ทรงพระคุณอัน พระทัยอันประเสริฐก็ต้อนรับเขาด้วย
ประเสริฐ อย่าให้เกล้ากระหม่อมทั้ง ความยินดี และขณะนั้นคำของพระเถระ
หลายต้องทุกข์ทรมานใจเพราะเหตุนี้เลย ประธานสงฆ์วัดกุกุกฎารามก็ปรากฏขึ้น
หากทำเพราะเห็นแก่รางวัลด้วยแล้ว ก็ ในพระทัย จึงทรงเปล่งพระอุทานออก
จะยิ่งเป็นสาเหตุแห่งทุกข์ใหญ่แก่เกล้า มาว่า
กระหม่อมทั้งหลาย เกล้ากระหม่อมไม่ “เราได้รู้เหตุล่วงหน้าแล้ว จาก
ต้องการรางวัล ไม่ต้องการสิ่งไร มีแต่ คำบอกเล่าของพระเถระผู้เป็นกัลยาณ
จะยอมสละแม้กระทั่งชีวิต หากพระเจ้า มิตร จึงพยายามทำในใจอยู่เสมอว่า สิ่ง
อโศกต้องการ เพื่อแลกเอาพระเนตรอัน ทั้งปวงเป็นของไม่เที่ยงแท้ถาวร มีความ
เป็นเสมือนดวงตาของชาวตักกศิลาทุก เกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา
ในขณะที่โลกผ่านไป หมุนไป มันมิได้
ไม่มีใครกล้าควักพระเนตรของ หมุนไปเฉยๆ มันทำให้ชีวิตของมนุษย์
เจ้าชาย, โอรสแห่งพระนางปัทมาวดีจึง และสัตว์ทั้งหลายเปลี่ยนแปลงไปด้วย
รับสั่งให้ประกาศไปทั่วนครตักกศิลาว่า ความเปลี่ยนแปลงแห่งชีวิตขึ้นอยู่กับ
คน"
๑๐๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร