การทำทานและผลของการถวายทาน : หน้า 23/164

ผู้ต้องการบุญ จงตั้งใจฟังพระคาถา ทักขิณาของทายกนั้นย่อมเป็นคุณ ทั้งหลายสืบต่อไปโดยความเคารพ ชาติมีผลไพบูลย์ ถวายในพระสงฆ์ คาถานี้แสดงตามกาลทานสูตร เมื่อ สรรเสริญว่า ทักขิณาทานที่ถวาย พระเจ้าแผ่นดินเสด็จมาทรงทอด ในพระสงฆ์นั้นเป็นคุณชาติมีผลไพฯ พระกฐิน ณ สถานที่ใด สงฆ์ทุกวัด หมดประเทศไทยย่อมแสดงภาค- ทานสูตร ถวายเป้นเบื้องหน้า กาค- ทานสูตรนี้เป็นทานสำคัญ วาระพระบาลีว่า กาเล ททนฺติ ตาม บูลย์ทีเดียว - ผลสมบูรณ์บริบูรณ์ที่ เดียว ถ้าว่าพูดถึงน้ำเปี่ยมสระเบียม มหาสมุทร เปี่ยมแม่น้ำทั้งนั้น ผล เพราะบริจาคทานในเขตบุญทีเดียว หมดทั้งสกลพระพุทธศาสนา จงรับ ทานของข้าพุทธเจ้าเถิด ถ้าว่าท่าน เห็นองค์หนึ่งองค์ไดที่เป็นสามเณรก็ ช่าง เป็นภิกษุแกก็ช่าง รูปพรรณ สัณฐานเป็นชนิดใดก็ช่าง โอ ท่าน องค์นี้ๆ เป็นอรหัตอรหันต์ละ ท่าน องค์นี้แหละจะเป็นพระอรหัตอรหันต์ เต็มเปี่ยมไม่ขาดตกบกพร่องอันใด ต่อไป ท่านองค์นี้แหละเป็นอายุพระ ศาสนาละก็น้อมเคารพสักการะด้วย เบญจางคประดิษฐ์ทีเดียว แล้วก็ ถวายทานนั้นไป ทานนั้นก็ตกเป็น สังฆทานแท้ๆ ได้ชื่อว่าถวายทาน พระสงฆ์นั้นแหละเป็นประมุขของบุญ เป็นหัวหน้าของบุญ สำคัญ ล้าต้องการบุญก็ถวายในพระสงฆ์ ไม่เจาะจงภิกษุองค์หนึ่งองค์ได ในสงฆ์แท้ๆ นี้แหละ ถวายมีของ เล็กน้อยให้ถวายฉลาดอย่างนี้ ถ้า เป็นดันของบุญ สปณฺณา วทญญู วิตมิจฉรา ฯลฯ ปติฏฐิตา โหนติ ปาณินนฺติ แปล เนื้อความเป็นสยามภาษาว่า ทายก ทายิกาทั้งหลาย ผู้ประกอบด้วย ที่เราตั้งใจบริจาคทานบัดนี้ ก็ บริจาคทานอยู่ในสงฆ์ บางท่านมี ทานเล็กน้อย เข้าไปถวายองค์โน้น ถวายองค์นี้ นั้นทำ ให้ผลน้อยลงไป ถ้าทำให้ผลมาก มีน้อยเดียวก็ช่าง ผลไม้หน่อย กล้วยใบก็ช่าง มุ่งถวาย พระสงฆ์ ถวายพระสงฆ์นะถวาย ใสแล้วในพระสงฆ์ซึ่งเป็นผู้ตรงคงที่ อย่างไร เพราะว่าในหมดทั้งสากล ฉลาดอย่างนี้ก็เอาตัวรอดได้ ไม่เสีย ทีที่เกิดมาเป็นมนุษย์ พบพระพุทธ ศาสนา ตสฺมา ทเท อปปฏิวาน จิตฺโต ยตฺถ ทินฺนํ มหาผล เพราะ เหต น ทายกผู้มีจิตมิได้ท้อถอย ทายกผู้มีจิตมิได้ย่อหย่อนท้อถอยให้ ในที่เช่นใดมีผลมาก ควรให้ในที่เช่น นั้น ให้ฉลาดอย่างนี้ เป็นทายกต้อง ฉลาด จึงไม่ได้ ถ้าว่าถวายเจาะจง เสีย ผลมันก็น้อยไป ถ้าฉลาดก็ ถวายเป็นกลางอยู่ราไป ผลมันก็มาก ยิ่งใหญ่ไพศาล ท่านจึงได้วางหลัก ฐานไว้ว่า ตสฺมา ทเท อปปฏิวาน จิตโต ยตฺถ ทินฺนํ มหปผลิ เพราะ เหตุนั้น ทายกผู้มีจิตมิได้ย่อหย่อน ปัญญา ฉลาดพูด ปราศจากความ ตระหนี่ เลื่อมใสแล้วในพระอริย บุคคล ในพระอริยสงฆ์ เป็นผู้เลื่อม ถวายทาน ทำให้เป็นทานที่ตนถวาย แล้วโดยกาลสมัย ในกาลทักขิณาที่ โลกมีเท่านั้น ก็ขอถวายในสงฆ์ หรือไม่ฉะนั้นตั้งใจอยู่ว่า ท่านผู้หนึ่ง มิได้ท้อถอย ให้ในที่เช่นใดมีผลมาก ต้องให้ในที่เช่นนั้น ให้ยืนยันอย่าง นี้นะ ปุณฺณานิ ปรโลกสฺมี ปติชิ เขาถวายนั้น ทุกขิณา แปลว่า ทาน ผู้ใดเป็นพระอรหัตอรหันต์ ผู้หนึ่งผู้ สมบัติเป็นเครื่องเจริญผล ทานที่ ใดจะประพฤติตัวให้เป็นพระอรหัต ทายกถวายนั้น เรียกว่า ทักขิณา อรหันต์ต่อไป เป็นอายุพระศาสนา พฤศจิกายน ๒๕๓๙ •/๒๑ได้ คัยยาณมิตร