การปลูกฝังคุณธรรมในโรงเรียน : หน้า 48/164

จะเห็นได้ว่าศีลทั้ง ๕ ข้อนี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ได้ทรงบัญญัติ ไม่ได้ทรงบังคับให้ใครต้องรักษา เพราะ ผู้มีใจเป็นธรรมทั้งหลายต่างก็เห็นพ้องต้องกันว่า นี้คือคุณ ธรรมเบื้องต้นในการควบคุมตนเอง การปลูกฝังคุณธรรม จึงต้องเริ่มต้นจากความเข้าใจ ที่ถูกต้องในเรื่องโลกและชีวิตให้ดีเสียก่อน แล้วจึงจะเข้าใจ หลักการของเบญจดีล และเบญจธรรม และพร้อมที่จะ ระวังรักษาดีลอย่างจริงจัง อย่างไรก็ตาม ผู้ที่รักษาศีล ๕ ได้บริสุทธิ์ ก็ยังไม่ ได้ชื่อว่าท่า ความดี เป็นแต่เพียงการไม่ว่า ความชั่วเท่านั้น แล้วความดีจะเกิดขึ้นได้ตรงไหน ก็ตรงที่ได้รักษาเบญจ ธรรมนั่นเอง นอกจากนี้ หากจะปลูกฝังคุณธรรมให้แก่ลูกศิษย์ อย่างได้ผลแล้ว ต้องเริ่มต้นจากเหตุการณ์จริงในชีวิตประ จำวันระหว่างที่อยู่ในโรงเรียน เช่น เมื่อนักเรียนมีข้อผิด พลาดเรื่องอะไรมา ก็ต้องชี้ให้เห็นพิษภัย เห็นความเสีย หายที่จะเกิดขึ้นทั้งต่อตนเองและต่อผู้อื่น (ดังตารางในหน้า ธ.อ.) ดังนี้เป็นตัวอย่าง หากครูคนใดปล่อยปละละเลยต่อ การกระทำผิดๆ ของลูกศิษย์ แล้วจะเป็นโทษต่อลูกศิษย์ เอง และผู้อื่นอีกด้วย คือท่า ให้ลูกศิษย์มีนิสัยมักง่าย แล้ว ผู้อื่นก็จะได้รับความเดือดร้อน เพราะความมักง่ายของตน 1 เพราะฉะนั้นครูต้องเคี่ยวเข็ญ ขนาบแล้วขนาบอีก ต้อง ทั้งแนะและทั้งน่า อย่างนี้จึงจะได้ชื่อว่าเป็น ปูชนียบุคคล เอง อุปกรณ์การฝึกคุณธรรมก็ไม่ต้องไปหาอื่นไกล เอา จากของใกล้ตัวในชีวิตประจำวันให้นักเรียนท่า ตั้งแต่ย่าง เท้าเข้ามาในโรงเรียน การแต่งกายสะอาดเรียบร้อย ถูก ต้องตามระเบียบหรือไม่ เข้าแถวเป็นระเบียบบันเวลาหรือ ไม่ คัดลายมือสวยไหม มาเข้าชั้นเรียนตรงเวลา ส่งการ บ้านตรงเวลาหรือไม่ ทิ้งขยะเกลื่อนโรงเรียนหรือไม่ ฯลฯ เรื่องเหล่านี้ ครูต้องเคี่ยวเข็ญแก้ไขให้นักเรียนทำ ให้เป็นกิจ นิสัย จะดูเบาปล่อยปละละเลยไม่ได้ ถ้าจะให้เห็นผลกันอย่างจริงๆ จังๆ แล้ว เรื่องการ รักษาความสะอาดในโรงเรียน ควรให้นักเรียนรับผิดชอบ แบ่งเวรกันเป็นห้องๆ ไปเลย ว่าห้องไหนว่า ความสะอาด ล้างห้องน้ำกันวันไหน เวลาไหน ตรงนี้ จะทำให้นักเรียน เกิดความเห็นอกเห็นใจกัน ไม่กล้าทำ ความสกปรกเลอะ เทอะ เพราะตนเองจะต้องเป็นคนท่า ความสะอาด ไม่เว้น .กัลยาณมิตร แม้แต่ว่า ความละอาด โต๊ะ เก้าอี้ ห้องเรียน โต๊ะใคร เก้าอี้ ใคร คนนั้นต้องทำ ความสะอาด ท้องเรียนใคร นักเรียนใน ห้องนั้นก็ต้องทำ ความสะอาด สำคัญอยู่แต่ว่าครูจะตามมา ดูแลให้นักเรียนได้ กันทุกคนหรือไม่ ครูจะสามารถชี้คุณ ของการทำ งานชิ้นนั้นได้หรือไม่ นักการภารโรงจะสามารถ จัดเตรียมอุปกรณ์ให้ได้พร้อมหรือไม่ นอกจากการเคี่ยวเข็ญ ไชลูกศิษย์แล้ว ความ เป็นน้าหนึ่งใจเดียวของครูทั้งโรงเรียนก็เป็นสิ่งสำคัญ ล้า ครูยังมีความเข้าใจในเรื่องชีวิตไม่ตรงกัน ยังเห็นว่า ท่า ดี ได้ชั่ว หรือว่า ชั่วได้ดี ก็ยากที่จะหลอมรวมใจในเรื่องการ ปลูกฝังคุณธรรมแก่ศิษย์ให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน ซึ่งวิธี การที่จะหลอมใจครูให้เป็นหนึ่งเดียวมีหลายวิธี เช่น ให้ครู น่า นักเรียนล้างห้องน้ำ ล้างภาชนะ เก็บขยะ ฯลฯ พร้อมๆ กับลูกศิษย์ แล้วครูก็จะมองเห็นปัญหาในโรงเรียนตรงกัน ท่า ให้การแก้ปัญหาของนักเรียนถูกต้องตรงกัน เป็นต้น เพราะฉะนั้น คุณธรรมนี้เกิดจากการได้ลงมือ มี ใช่จากการท่องจำ กิจกรรมทุกย่างก้าวในชีวิตประจำ วัน ที่ อาจเป็นโทษต่อตนเองและผู้อื่น ต้องควบคุมให้ได้ และ ต้องคอยประคับประคองให้ทำ แต่สิ่งที่เป็นคุณต่อตนเอง และผู้อื่น ตรงนี้ หลวงพ่อจึงอยากสรุปว่า ลูกศิษย์จะได้ดีต้อง ๑.ได้ครูดี ๒.ฟังคำครู ๓.ตรองตามคำ ครู ๔.ทํา ดามครู ขณะเดียวกันครูก็ต้อง ๑.ฟิกตนเป็นต้นแบบให้ศิษย์ ๒.ค้นคว้าเตรียมการสอนมาอย่างดี ๓.ขนาบลูกศิษย์แล้วขนาบอีก ๗.ประคับประคองให้ศิษย์ท่า ตาม เมื่อทั้งครูและศิษย์ประพฤติตนเช่นนี้ เป็นอันหวัง ได้ว่าคุณธรรมต้องเกิดขึ้นอย่างแน่นอน พฤศจิกายน ๒๕๓๙