กระบวนพยุหยาตรา : หน้า 67/164

กระบวช!ยุหยาดรา ชลมารค โดย พิรฒน์ ภู่เพียงใจ ฒ ว่าช่วงสำคัญของงานฉลองสิริราชสมบัติครบ ๕๐ ปี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระราช พิธีกาญจนาภิเษกอันยิ่งใหญ่ ได้ผ่านพ้นไปตั้งแต่ เดือนมิถุนายน ๒๕๓๙ แล้วก็ตาม แต่ในช่วงท้ายของปี กาญจนาภิเษกนี้ก็ยังมีพระราชพิธีสำคัญอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งมี ความยิ่งใหญ่งดงามน่าตื่นตาตื่นใจไม่แพ้กัน นั่นก็คือพระ ราชพิธีเสด็จพระราชดำเนินถวายผ้าพระกฐินโดยกระบวน พยุหยาดราชลมารค อันเป็นพระราชพิธีที่พสกนิกรชาว ไทยและชาวโลกทั้งหลาย ต่างก็ตั้งคาเม่ารอคอยที่จะได้ชม เป็นบุญตา เพราะว่านานทีปีหนจึงจะได้มีสักครั้ง โดยพระ ราชพิธีคราวนี้จะมีขึ้นในวันที่ ๗ พฤศจิกายน ๒๕๓๙ ตั้ง แต่เวลา ๑๕.๓๐ น. เป็นต้นไป กระบวช ชุดขาดรา กระบวนพยุหยาตรา หมายถึง กระบวนเสด็จพระ ราชดำเนินของพระมหากษัตริย์ที่จัดเป็นริ้วกระบวนแห่ตาม โบราณราชประเพณี ซึ่งมีทั้งกระบวนแห่ทางบกและทางน้ำ กระบวนแห่เสด็จพระราชดำเนินทางบก เรียกว่า “กระบวน พยุหยาตราสถลมารค" และกระบวนแห่เสด็จพระราชา ดำเนินทางน้ำ เรียกว่า “กระบวนพยุหยาตราชลมารค การจัดกระบวนพยุหยาตราตามโบราณราชประเพณี นั้นมีอยู่ ๙ กระบวน เป็นกระบวนทางน้ำ ๕ กระบวนและ กระบวนทางบกอีก 5 กระบวน กระบวนพยุหยาตราแต่ ละกระบวนจะจัดริ้วกระบวนไม่เหมือนกัน มีขนาดเล็กใหญ่ พฤศจิกายน ๒๕๓๙ และเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศมากน้อยต่างกันไป ตามรูปแบบที่กำหนดไว้ คือถ้าเป็นกระบวนเสด็จพระราช ค่า เนินทางไกลก็มักจะลดขนาดของกระบวนให้เล็กลงเพื่อ ความคล่องตัว แต่ถ้าเป็นกระบวนเสด็จพระราชดำเนินใน พระนครตามพระราชพิธีต่างๆ เช่นเสด็จพระราชดำ เนิน เลียบพระนครเนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก หรือเสด็จ พระราชดำเนินถวายผ้าพระกฐินตามพระอารามหลวงต่างๆ ก็มักจัดเป็นกระบวนใหญ่ มีเครื่องสูง มีกระบวนพระบรม ราชอิสริยยศเต็มรูปแบบ พรั่งพร้อมด้วยกำลังทหารเหล่า ต่างๆ แต่น่า และตามเสด็จ บารมี เข้าใจว่าความมุ่งหมายอันสำคัญของกระบวนพยุห ยาตรา (ใหญ่) สถลมารคก็ดี หรือกระบวนพยุหยาตรา (ใหญ่) ชลมารคก็ดี ที่กำหนดขึ้นตามโบราณราชประเพณี นั้น ก็เพื่อจะให้อาณาประชาราษฎร์ได้มีโอกาสเมาชมพระ หรือได้มีโอกาสแสดงความจงรักภักดีต่อพระเจ้า แม่นดินพระองค์ไหม' (ในการเสด็จฯ เลียบพระนครในพระ ราชพิธีบรมราชาภิเษก) และอีกประการหนึ่งก็เพื่อให้ผู้คน ทั้งปวงได้ตระหนักถึงพระบรมเดชานุภาพ รวมทั้งแสนยา นุภาพอันเกรียงไกรของพระมหากษัตริยาธิราชเจ้าด้วย โดยทั่วไปในแม่นดินแต่ละรัชกาลนั้น โอกาสที่อาณา ประชาราษฎร์จะได้ชมกระบวนพยุหยาตรา (ใหญ่) เต็มรูป แบบได้ยากเหลือเกิน เพราะจะมีขึ้นเฉพาะในโอกาสพิเศษ จริงๆ เท่านั้น แต่สำหรับในแผ่นดินของพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช รัชกาลปัจจุบัน ซึ่ง . กัลยาณมิตร