คุณค่าของชีวิตและธรรม : หน้า 125/140

9 ๘ ผู้เห็นธรรม อันยอดเยี่ยม พุทธพจน์= กัลยาณมิตรวิษณุ สมุหวิญญ พระพุทธภาษิต โย จ วสฺสสต์ ซีเว อปส์ ธมฺมมุตตม เอกาห์ ชีวิต เสยฺโย ปสฺสโต ธมุมมุตตม ค่าแปล ผู้ใดไม่เห็นธรรมอันสูงสุด แม้มีชีวิตอยู่ถึง ๑๐๐ ปีก็ไม่ประเสริฐ ชีวิตของผู้เห็นธรรมอันสูงสุดแม้เป็น อยู่เพียงวันเดียวประเสริฐกว่า คําอธิบายขยายความ สุดที่รักคือชีวิต เพราะชีวิตเป็นสิ่งเดียวที่แสดง ความเป็น “เรา” โดยสมบูรณ์ ชีวิตจึงเป็นผลรวมของ อดีตเป็นต้นทุนของอนาคต และเป็นตัวดำเนินการใน ปัจจุบัน ชีวิตนั้น ต้องการที่หมายและที่พึ่ง จึงเป็นชีวิต ที่มีความหมายและตรงเป้าหมายของคำว่า “ชีวิต” โดยแท้จริง แต่ “ราคา” และ “คุณค่า” ของชีวิตหาเท่ากัน ไม่ ราคาของชีวิตนั้นเท่ากับ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ ประกอบกันขึ้นมาเป็นร่างกาย ซึ่งมีแต่ความ เสื่อมสลายเป็นเบื้องหน้า ส่วนคุณค่าของชีวิต ขึ้นอยู่กับคุณธรรมที่มี อยู่ภายในใจ “ธรรม” ที่อยู่ในใจ เป็นดวงสว่างใส การเห็นก็ ต้องเห็นได้ด้วยใจ มิอาจเห็นได้ด้วยตาเนื้อ เป็นการ ตามเห็น “ธรรมในธรรม” ในมหาสติปัฏฐานสูตร จึง เป็น “ธรรมอันสูงสุด” ที่มนุษย์ทุกคนควรพบควรเห็น เพราะเป็น “แก่นชีวิต” มิใช่ “เปลือกชีวิต” เป็น อาหารที่หล่อเลี้ยงชีวิต “ดวงธรรม” ที่หล่อเลี้ยงนี้แหละเป็น “ธรรมอัน สูงสุด” ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงสัตย์ได้ตรัส สรรเสริญชีวิตของบุคคลระดับนี้ไว้ว่า ชีวิตของผู้เห็น ธรรมอันสูงสุด แม้มีชีวิตอยู่เพียงวันเดียว ก็ยังประ เสริฐกว่าผู้มีอายุตั้ง ๑๐๐ ปี แต่ไม่เคยเห็น “ธรรม ภายใน” อันเป็น “ธรรมอันสูงสุด” เลยและ ภาพประกอบ : ไชยานันท์ รัตนพานิช Kalyanamitra.org 665