ประวัติพระอัจฉริยสาวก : หน้า 82/126

มีเรื่องเล่าไว้ในคัมภีร์พระธรรมบทและคัมภีร์มโนรถบูรณ์ ความว่า สมัยหนึ่ง ในกาลแห่งพระศาสนาของพระปทุมุตตรสัมมา พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับ พุทธเจ้านั้น พระพาหิยทารุจีริยเถระนี้ได้บังเกิดขึ้นใน อยู่ที่พระเชตวันมหาวิหาร กรุงสาวัตถี ตรัส เรือนของตระกูล ๆ หนึ่งในหงสวดินคร วันหนึ่งได้ไป ปรารภถึงพระพาหิยทารุจีริยเถระ ผู้มี สดับฟังพระธรรมเทศนาของพระปทุมุตตรสัมมาสัม อัจฉริยภาพด้านเชาวน์ปัญญาที่มีการรับรู้ดี พุทธเจ้า ในเวลาจบการทรงแสดงพระธรรมเทศนา เป็นเยี่ยม จนได้รับยกย่องจากพระพุทธองค์ ท่านได้เห็นพระภิกษุรูปหนึ่งได้รับแต่งตั้งจากพระ ให้ดำรงความเป็นเลิศทางขิปปาภิญญา ได้ แก่ตรัสรู้เร็วพลัน พระพาหิยทารุจีริยเถระ ที่ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้ เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายฝ่ายตรัสรู้เร็วพลันนั้น เพราะว่า ท่านได้สำเร็จพระอรหัตผลในกาลเมื่อจบพระธรรม เทศนา ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงโดยอัตถะ คือ เหตุ และกิจที่จะต้องทำในมรรคและผลทั้งหลายอื่น ๆ นั้น ไม่มีเลย นี้เป็นเหตุหนึ่ง ส่วนเหตุอีกประการหนึ่ง ปทุมุตตรศาสดาว่าเป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในฝ่าย ชิปปาภิญญา คือตรัสรู้เร็วพลัน ก็นึกต้องการอยากได้รับ แต่งตั้งเช่นนั้นบ้าง จึงอุตส่าห์กระทำอธิการกุศลในสำนัก ของพระปทุมุตตรสัมมาสัมพุทธเจ้า และตั้งความปรา รถนาซึ่งอัครฐานันดรศักดิ์นั้น แล้วพยายามบำเพ็ญ คุณงามความดีต่อมาจนตราบสิ้นชีวิตไป ครั้นเมื่อท่านท่องเที่ยวอยู่ในสวรรค์และมนุษย์ กําหนดกาลช้านานมาก จนมาถึงพระศาสนาแห่ง พระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า และเป็นเวลาที่พระกัสสป สัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว ท่านได้บรรพชาเป็น พระพาหิยทารุจีริยเถระ พระอรหันต์ผู้เลิศด้วยตรัสรู้เร็วพลัน ๘๐ ประวัติพระอัจฉริยสาวก โดย จําเนียร ทรงฤกษ์ Kalyanamitra.org พฤษภาคม ๒๕๖๑