ประวัติพระธาตุพนม : หน้า 22/124

(ภาพ ๑๐) พระธาตุพนมองค์เดิม สูง ๔๓ เมตร ฉัตรทำด้วยทองคำประดับด้วยเพชรพลอยสีต่างๆ ประมาณ ๒๐๐ เม็ด ส่วนยอดประมาณ 4 เมตรเศษ หุ้มด้วยสำริด และเหล็กเปียก ทำการบูรณะปฏิสังขรณ์ใน พ.ศ.๒๒๓๖ -๒๒๔๕ โดยเจ้าราชครูหลวงโพนสะเม็ก แห่งนครเวียง จันทน์ พระธาตุในสมัยนั้นมีชื่อเรียกว่า "ธาตุปะนม (ภาพนี้ถ่ายก่อน พ.ศ. ๒๔๔๐) (ภาพ ๑๑) พระธาตุพนมองค์เก่า ใน พ.ศ. ๒๔๘๓-๔๔ ขณะเกิดกรณีพิพาทระหว่างไทยกับฝรั่งเศสในอินโดจีน กรมศิลปากรไทยอันมีหลวงวิจิตรวาทการ อธิบดีกรม โดย ศิลปากรเป็นหัวหน้า ได้ซ่อมแซมพระธาตุ เทคอนกรีตเสริมเหล็กจากเอวขัน ขึ้นไปจนถึงยอดสุด และต่อยอดให้สูงขึ้นไปอีก 90 เมตร ดังนั้น พระธาตุจึง สูง ๕๓ เมตร ฉัตรทองคำสูง ๔ เมตร ในปีนั้น (๒๔๔๓) กรณีพิพาทรุนแรงมาก ใน เดือนเพ็ญ ธาตุพนมถูกฝรั่งเศสทิ้งระเบิดถึง 50 ลูก แต่ไม่มีอันตราย ลูกระเบิดส่วนมากตกลงที่บึงหน้าวัด (ภาพ ๑๒-๑๓) ก่อนพระธาตุหักพังนั้น ฝนได้ตกพรำ ติดต่อกันมาหลายวัน บางครั้งก็ตกหนักและมีพายุพัด กระโชกแรงอีกด้วย จึงทำให้พระธาตุซึ่งเก่าแก่และผุพัง อยู่แล้วเริ่มผุพังมากขึ้น วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๑๘ เวลา ๑๗.๐๐ น. ที่ซุ้มประตูพระธาตุทางทิศตะวันออก มีเศษอิฐร่วงลงมาเป็นระยะ ๆ เป็นรอยลึก เข้าไปข้างใน องค์พระธาตุโดยลำดับ องค์พระธาตุส่วนบนเอียงไป ทางทิศตะวันออกจนมองเห็นได้ชัด จนกระทั่งในเวลา ๑๙.๓๘ น. พระธาตุพนมได้ฟังหลายลงไปทางทิศ ตะวันออกทั้งองค์ ภาพ ๑๐ ๒๐ กัลยา ณ มิตร Kalyanamitra.org ภาพ ๑๑ ภาพ ๑๒ ภาพ ๑๓