ความยากจนและบุญคุณ : หน้า 108/124

เอ่ย" ป้าแย้มรำพันพลางยกชายเสื้อขึ้น "ไม่เคยรวยเลยเจ้าค่ะ พออยู่พอ | ใช่ไหมเจ้าคะ?” ซับน้ำตา "อิฉันไม่เคยนึกฝันเลยว่าจะมี กินไปปี ๆ เท่านั้นแหละค่ะ บางปีก็ไม่ ๆ "ใช่มั้ง” อาตมาตอบสั้น เทวดามาช่วยอย่างนี้ บุญแต่ปางก่อน พอกิน ต้องกู้หนี้ยืมสินเขามากิน อย่าง พลางหัวเราะเบา ๆ ตามมาทันแท้ ๆ เชียว อิฉันตื้นต้นจน สองปีที่แล้วมานี้แย่มาก ต้องกู้เงินเขา ป้าแย้มก้มลงกราบแทบเท่าของ ไม่รู้จะขอบพระคุณอย่างไรดี” ป้าแย้ม มาซื้อข้าวกินตลอดจนเป็นหนี้เถ้าแก่เส็ง อาตมาอีกครั้งหนึ่ง น้ำตาเริ่มไหลรินอีก หันไปทางลูกสาวแล้วพูดว่า "นี่เราจะ ตั้งพันสอง อย่างที่คุณเห็นนั่นแหละเจ้า แล้วพูดขึ้นด้วยเสียงสั่นและขาดเป็นห่วง ๆ ตอบแทนบุญคุณคุณท่านอย่างไรดีอีหนู ค่ะ มิหนำซ้ำพ่ออีหนูก็มาด่วนจากไป | "มิน่าเล่าถึงได้ใจบุญเช่นเดียวกับคุณพระ ฐานะของเราก็ยากจนอย่างนี้ เสียอีก” ว่าแล้วก็ร้องไห้สะอึกสะอื้น | พูดถึงคุณพระแล้วอดคิดถึงท่านไม่ได้ ขอ "อย่าคิดว่าเป็นบุญเป็นคุณอะไร อย่างน่าสงสาร เลยบ้า” อาตมาปลอบ “ความจริงป่า เสียอีกมีบุญคุณแก่ผม” เจาคะ ให้วิญญาณของท่านเสวยสุขในสวรรค์ "ป้าทำนาตั้ง ๑๖ ปีแต่ไม่เคยรวย เถิดเจ้าประคุณ” ป้าแย้มยกมือท่วมหัว แล้วป้าทราบหรือเปล่าว่า เจ้าของนา เขายากจนลงเหมือนป้าหรือเปล่า?” คุณพระหาไม่ได้อีกแล้ว เมื่อท่านยังมีชีวิต อาตมาถาม "คงไม่จนกระทั่งเจ้าคะ เพราะ แล้วพูดต่อไป “เจ้าของนาที่จะใจดีอย่าง อยู่ท่านออกมาเยี่ยมเยียนลูกนาทุก ๆ คน ถามข่าวคราวสุขทุกข์คนนั้นคนนี้ ใคร ท่านไม่ต้องลงทุนลงแรงอะไร ปีไหน เดือดร้อนอะไรท่านก็ช่วยเหลือค่าเช่านา ชาวนาไม่ได้ทํานา ท่านก็อาจจะมีราย ท่านก็มิได้เรียกร้องกะเกณฑ์ ให้เท่าไร ได้น้อยหน่อย แต่ที่นาก็ยังเป็นของ เอาเท่านั้น ใครทำนาได้น้อยท่านก็ยกให้ ท่านอยู่อย่างเดิมไม่มีทางขาดทุน” "ถ้าอย่างนั้นก็แสดงให้เห็นว่า ป้า มีบุญคุณแก่เจ้าของนา เพราะป้าทำ นาให้เขาทำให้นามีประโยชน์ ทำให้ เรามีรายได้พิเศษจากนา ป้าทำให้ เขาร่ำรวย ป้ายอมเหน็ดเหนื่อย ยอมยากจน เพื่อให้เจ้าของนารวย อย่างนี้ ป้าจึงมีบุญคุณแก่เขาอย่าง มากมายทีเดียว" "เออ ป้าก็ไม่เคยคิด” ป้าแย้ม กล่าวออกมาอย่างใช้ความคิด นิ่งอยู่ครู่ หนึ่งแล้วถามว่า “แต่ป้าก็ยังไม่เข้าใจอยู่ “เอ๊ะ ป่ามีบุญคุณแก่คุณอย่างไร นั่นเอง ว่าทำไมคุณจะต้องมาทดแทน ป้ายังไม่เคยเห็นหน้าตาคุณมา คุณป้าแทนเจ้าของนาด้วยล่ะคะ?” "บางทีคุณแกอาจจะเป็นเจ้าของ ก่อนเลย” ป้าแย้มถามด้วยท่าทางสงสัย "ผมอยากทราบว่าป้าเช่านาเขาทำ นากระมังแม่” ลูกสาวพูดสอดขึ้น มากี่ปีแล้ว?” ไม่ต้องเสียค่าเช่านา น่าเสียดายที่ท่าน มาด่วนจากไปเสีย แต่ก็นับว่าเป็นบุญ ของพวกเรา ที่ได้คุณเล็กมาเป็นเจ้าของ นาแทน แต่เออิฉันได้ทราบว่า คุณเล็ก จะขายที่นาให้เขาสร้างโรงงานใช่ไหมเจ้า ค่ะ?" กาม “ป้าได้ทราบมาจากไหน?” อาตมา “ได้ยินชาวบ้านเขาพูดกันมา หลายวันแล้ว จริงหรือเปล่าล่ะเจ้าคะ” "จริงหรือไม่จริง ป้าก็จะทราบใน โมงวันนี้ ให้ วันนี้แหละ เวลาบ่าย 4 ป้าไปประชุมที่วัดก็แล้วกัน” เมื่อสนทนากับป่าแย้มพอสมควร แก่เวลาแล้ว อาตมาก็ลาจากไป บ่าย ๓ โมงเศษวันนั้น อาตมา "เออ จริงซินะ” ป่าแย้มพูด และนายเพิ่มได้ไปพบหลวงตาบุญ ซึ่ง "ทำนาตั้งแต่อีหนูเกิดโน่นแหละ แสดงความเห็นด้วยกับลูกสาว พลางจ้อง เป็นสมภารอยู่ที่วัดประจำหมู่บ้านนั้น เจ้าค่ะ สิบห้าสิบหกปีได้แล้วมั้ง” มองดูอาตมาอย่างพินิจพิเคราะห์ "ป้า "โยมมาก็ดีแล้ว" หลวงตาบุญ "นานมากทีเดียว แล้วตลอด ๑๖ ได้ยินชาวบ้านเขาพูดกันว่า คุณเล็ก ทักทายพลางกุลีกุจอหาสำรับน้ำชามา ปีที่ป้าทำนามานี้ ป่าร่ำรวยขึ้นบ้างหรือ ลูกชายคนสุดท้องของคุณพระได้รับมรดก ต้อนรับ "ชาวบ้านพากันวิตกทุกข์ร้อน คุณคือคุณเล็กลูกชายคุณพระ | มาหลายวันแล้ว เพราะมีคนมาบอกว่า เปล่า?” ที่นา | ๑๐๖ ก ล ย ๆ ณ มิตร Kalyanamitra.org