การบริหารงานและการสื่อสารในสังคมไทย : หน้า 64/110

ในสังคมไทย จะมีลูกน้องมาชี้แนะข้อผิดพลาด นั้นยากเต็มที่ เพราะหน้าตาของผู้ใหญ่มักจะ ใหญ่โตเสมอ ข้อบกพร่องต่าง ๆ ในการบริหาร งาน ผู้ใหญ่จึงไม่ทราบเลย ผู้ใต้บังคับบัญชาก็ พยายามรักษาหน้า ในที่สุดจึงหาผู้ใหญ่ที่เข้าใจ ปัญหาจริง ๆ ได้ยาก เป็นจุดอ่อนอย่างยิ่งใน วัฒนธรรมของเรา ในภาษาอังกฤษมีคำศัพท์อยู่คำหนึ่งคือ Rational คำนี้ไม่มีคำที่แปลตรง ๆ ในภาษาไทย 1 ในภาษาอังกฤษ Rational หมายถึงการกระทำ อย่างใดอย่างหนึ่ง โดยอาศัยหลักของเหตุผลเป็น ที่ตั้ง เป็นการกระทำที่ไม่ค่อยจะประนีประนอม ในภาษาไทยเรามีคำว่า “ประนีประนอม” แต่คำ ตรงข้ามกับคำนี้ไม่มี มีแต่เป็นสำนวนที่ว่า “หัก ด้ามพร้าด้วยเข่า” หรือ “ขวานผ่าซาก” อะไร ทำนองนั้น ค่านิยมคำว่า Rational ในทางลบ ของฝรั่งไม่มี เมื่อเห็นสิ่งใดที่ควรทำด้วยหลักเหตุ ผลก็ตัดสินใจทำตรงไปอย่างนั้นเลย ในขณะที่ คนไทยตัดสินใจด้วยการประนีประนอม อาตมาเคยอธิบายให้ฝรั่งคนหนึ่งทราบว่า คนไทยใช้วิธีประนีประนอมไม่ใช่ Rational หรือหักด้ามพร้าด้วยเข่า ฝรั่งคนนั้นสวนขึ้นมา ทันทีเลยว่า อย่างนั้นก็เป็นการเมืองนะ เพราะ ระบบการเมืองจะใช้วิธีประนีประนอม ฉะนั้นใน สายตาของชาวต่างประเทศแล้ว คนไทยมีนิสัย เป็นนักการเมืองตั้งแต่เกิดเลยทีเดียว ภาษาไทย มีภาษิตคำพังเพยมากมาย เช่น บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น เด็ดบัวไว้ใย ตีวัวกระทบคราด ซึ่ง คำพูดต่าง ๆ เหล่านี้ ไม่ใช่แสดงออกทางความ คิดโดยตรง นิสัยของคนไทยจึงเป็นลักษณะของ นักการเมืองถึงการทูตนิด ๆ เสมอมา คุณลักษณะ อันนี้อาจจะเป็นสาเหตุหนึ่งกระมังที่ทำให้คนไทย นักการเมือง มีนโยบายการเมืองเพื่อรักษาตัวรอด โดยมิให้มีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียหน้าเลย ก็เป็น ข้อดีอย่างหนึ่งของวัฒนธรรมไทย แต่ทว่าถ้าต้อง การจะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้เกิดประโยชน์ คนไทย ด้วยกันเองก็มักจะขัดขวางกันเองโดยไม่รู้ตัว เพราะ ว่าไม่กล้าที่จะมาพูดกันต่อหน้า ทำให้เรื่องที่จะ เป็นประโยชน์กับประเทศชาติกับสังคมหมู่ใหญ่ กระทบกระเทือนกันไปด้วย ทั้งที่เดิมแล้วต่างมี จิตใจที่ดีต่อกันมาตลอด แต่การอบรมมารยาท ทางสังคมซึ่งต่างฝ่ายสร้างกันมาเอง ทำให้คน ไทยไม่มีนิสัยที่จะมาพูดกันตรง ๆ เพราะต้อง การรักษาหน้าของตัวเอง และผู้อื่น สังคมไทย เราเป็นแบบนี้นี่เอง นี่ก็เป็นข้อคิดที่เกิดขึ้น การที่อาตมาได้มาเห็นสังคมอเมริกันเมื่อมาอยู่ ในมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้ไม่กี่วัน วิธีการที่เราจะปรับปรุงวัฒนธรรมของ เราให้พัฒนาขึ้นมานั้น ไม่ใช่จะไปดูวัฒนธรรม ของต่างประเทศเลย สิ่งที่เราควรจะมาดูก็คือ พระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าทรงเป็นต้นแบบของ การตักเตือนสั่งสอน ทรงแนะนำวิธีที่คนจะอยู่ ร่วมกันได้อย่างสันติสุข และได้สร้างประโยชน์ ให้สังคมอย่างเต็มที่ สังคมใดก็ตามที่ขาดการ พูดตักเตือนกันตรง ๆ เพื่อประโยชน์และความ ผาสุกของคนหมู่ใหญ่แล้ว สังคมนั้นก็ยากที่จะมี ความสงบหรือมีความเจริญก้าวหน้าขึ้นมาได้ หลักของ "กัลยาณมิตรธรรม” นั้น จึงเป็นหลัก สำคัญที่ พระพุทธองค์ทรงเป็นแบบอย่างที่ดี ของชาวพุทธ และทรงปวารณาพระองค์กับหมู่สงฆ์ ให้ตักเตือนพระองค์ได้ ไม่มีศาสดาองค์ใดใน โลกที่ทำอย่างพระพุทธเจ้าที่ได้ให้โอกาสสาวก ของตนเองตักเตือนพระศาสดา เป็นค่านิยมที่ แสดงให้เห็นถึงความอ่อนน้อมถ่อมตนไม่ถือตัว เรารักษาเอกราชอธิปไตยของเรามาได้จนถึงปัจจุบัน ไร้ทิฐิมานะของพระสัพพัญญูของเรา เป็นเยี่ยง ด้วยนโยบายประนีประนอมทางการเมืองและการ อย่างที่ชาวพุทธทุกคนควรถือไว้เป็นแบบฉบับและ ติดต่อระหว่างประเทศ นักการศึกษาที่ศึกษา เรื่องเกี่ยวกับประเทศไทย มักจะบอกว่าสิ่งที่เป็น เอกลักษณ์อย่างหนึ่งของคนไทยก็คือ การเป็น เป็นค่านิยมที่สามารถจะแก้ไขปัญหาสังคมของ เมืองไทยได้อย่างมากมาย อาตมาเป็นคนหนึ่งที่ เชื่ออย่างนี้ ๖๔ ก ล ย า ณ มิ ต ร อ่านต่อฉบับหน้า