ข้อความต้นฉบับในหน้า
เป็นบารมีของพระพุทธเจ้าที่ได้สั่งสม สังโฆ เม สรณ์ วร์ พระสงฆ์เป็นที่
อบรมมาทุก ๆ พระองค์ จะเว้นเสีย
สักพระองค์หนึ่งไม่ได้เลย เว้นความ
จริงแล้วเป็นอันไม่สำเร็จเป็นพระ
พุทธเจ้าทีเดียวอย่างแน่นอน
เราท่านทั้งหลาย หญิงชายคฤหัสถ์
พึ่งอันประเสริฐของเรา เอเตน สจ
จวชเชน ด้วยการกล่าวความสัจนี้
โสตถิ เต โหตุ สพฺพทา ขอความ
เหตุนี้ สวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ
นี่เนื้อความของพระบาลีคลี่
บรรพชิตทุกทั่วหน้า เมื่อรู้จักหลักที่ ความเป็นสยามภาษาได้ความเท่านี้
พิรุธเสียหายอย่างหนึ่งอย่างใด เห็น
ความดีชัดๆ นั่นแหละ ให้รักษาความ
ดีอันนั้นไม่ให้กระจัดกระจาย ให้
แน่นอนในขันธสันดาน นี่ในขั้นต้น
เมื่อเข้าพรรษา
กัณฑ์ที่สองรองลงมาให้เคารพ
พระพุทธรัตนะ พระธรรมรัตนะ พระ
จริงนั่นเป็นอย่างไร ตามวาระพระ นี่เป็นหลักสำคัญที่จะแสดงสัจจกิริยา สังฆรัตนะ แล้วแสดงให้รู้จักพุทธ
บาลีท้ายยกขึ้นเป็นตำรับตำรานตฺถิ คาถา นี้เพราะเนื่องมาจากสัปดาห์
เม สรณ์ อญฺญ์ ที่พึ่งอื่นของเราไม่มี
ก่อนๆ โน้น สัปดาห์ต้นวันอังคาร
ความจริงอันนี้เป็นบารมีของพระพุทธเจ้า
ที่ได้สั่งสมอบรมมาทุก ๆ พระองค์ จะเว้น
เสียสักพระองค์หนึ่งไม่ได้เลย เว้นความจริง
แล้วเป็นอันไม่สำเร็จเป็นพระพุทธเจ้าทีเดียว
พุทโธ เม สรณ์ วร์ พระพุทธเจ้า
เป็นที่พึ่งอันประเสริฐของเรา เอเตน
สัจจวชเชน ด้วยการกล่าวความสัจนี้
โสตถิ เต โหตุ สพฺพทา ขอความ
สวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ นตฺถิ เม
สรณ์ อญฺญ์ ที่พึ่งอื่นของเราไม่มี
ธมฺโม เม สรณ์ วร์ พระธรรมเป็นที่
พึ่งอันประเสริฐของเรา เอเตน สจ
จวชเชน ด้วยการกล่าวความสัจนี้
โสตถิ เต โหตุ สพฺพทา ขอความ
สวัสดีจงมีแก่ท่านทุกเมื่อ นตฺถิ เม
สรณ์ อญฺญ์ ที่พึ่งอื่นของเราไม่มี
เมื่อเข้าพรรษาแสดงถึงธรรมขาวกับ
ธรรมดำ ซีกให้ละเสีย ซีกขาวให้
เจริญต่อไป ซีกดำเป็นปหาทัพพธรรม
ซีกขาวเป็นภาเวตพพธรรม และให้
พิจารณากายวาจาใจของตนด้วยตน
ของตนเอง ไม่มีชั่วด้วยกาย ด้วย
วาจา ด้วยใจ ตัวเองพินิจพิจารณา
แล้วว่าเสียหายพิรุธอย่างหนึ่งอย่างใด
ไม่ได้ คนอื่นจะพินิจพิจารณาด้วย
ใจของตน หาความเสียหายไม่ได้
แม้ทั้งตนและบุคคลอื่น จึงพินิจ
พิจารณาด้วยปัญญา ก็ไม่เห็นความ
รัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะด้วย
วันนี้ ในสัจจกิริยคาถานี้
เพราะเราท่านทั้งหลายทุกทั่วหน้า
อยากหาที่พึ่งกันนัก ที่ว่าไม่รู้ที่พึ่ง
จริงอยู่ที่ไหน ที่พึ่งจริงนี่แหละเป็น
ตัวสำคัญนัก เข้าใจว่าเงินเป็นที่พึ่ง
ทองเป็นที่พึ่ง หาเงินหาทองไปแล้ว
ก็ตาย ไม่เห็นติดตัวไปได้สักนิดเดียว
หาเงินหาทองได้แล้วไม่ติดตัวไปเลย
นี่บางคนเข้าใจว่าเงินทองเป็นที่พึ่ง
แล้วนะ บางพวกคิดไปอีกว่า เป็น
ตายก็ได้ภรรยาสักคนเถิด จะได้ฟัง
พิงพักพาอาศัยกันและกัน เอ้าพอ
ได้ภรรยาแล้ว ก็อยากได้ลูกอีกคน
เถิดจะได้พึ่งพาอาศัยลูกต่อไป ผู้
หญิงก็เช่นนั้น ได้สามีสักคนเถิดจะ
ได้พึ่งสามีต่อไป พอได้สามีแล้ว ได้
ลูกสักคนสองคนเถิด จะได้พึ่งลูก
ต่อไป แล้วลงท้ายเป็นอย่างไรบ้าง
ถามท่านยายท่านตาดูบ้างซิ ท่านก็
รู้หรอก ท่านบอกว่าเหลวทั้งนั้น ไม่
ใช่ที่พึ่งจริงอะไรสักอย่างหนึ่ง ที่พึ่ง
เลวเหลวไหลทั้งนั้น
เหตุนี้แหละ ที่พึ่งแน่แท้แน่
นอนทีเดียว พึ่งอื่นไม่ได้ ที่พึ่งอื่น
๑๔ กันยายน ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร