ข้อความต้นฉบับในหน้า
ครูเคยเห็นแม้แต่เด็กเล็กวัย ๖-๗ ขวบก็หัดทำ
สก็อตติชกันแล้วละค่ะ นอกจากนี้ยังมีแผ่นผ้า
สี่เหลี่ยมผืนผ้าปิดจากเอวด้านหน้า”
เป็นสีดำแขนยาวถึงข้อมือเหมือนกันทั้ง ๓ ม้ง
ตัวเสื้อค่อนข้างรัดแนบตัวมากกว่าชาวเขาเผ่าอื่นๆ
แล้วก็ไม่ผ่าอกกลาง ครูว่าคล้ายเสื้อป้ายนะคือ
“งั้นก็คล้ายผ้ากันเปื้อนของแม่ครัวน่ะซิ ผ่าอกด้านข้าง จากต้นคอมาทางเอวซ้ายมาก
คะ” เสียงลูกแก้วเป็นผู้ถาม
“ค่ะ คล้ายๆ อย่างนั้นแหละ แต่ปล่อย เย้าที่นิยมผ่าป้ายมาทางเอวขวา แต่ม้งลายเสื้อ
ยาวลงมาถึงหน้าแข็งกว้างสัก ๔-๕ นิ้ว มีทั้ง ๔
ด้านเลยนะคะ แล้วมีผ้าคาดเอวสีแดงหรือผ้า
ลายทับเอวโดยรอบอีกทีหนึ่ง”
“แล้วเสื้อล่ะคะ”
“อ๋อ... เกือบลืม ตัวเสื้อยาวปิดพุง สีดำ
นะคะ แล้วแต่งด้วยผ้าลายแถวอก มิฉะนั้นก็
ปักสก๊อตติชริมเสื้อที่ผ่าอกกลาง ขึ้นไปรอบคอ
ด
ก็มีไม่น้อย แขนยาวถึงข้อมือเพื่อใช้กันแดดกัน
ลม อ้อ....ข้างหลังมีปกสี่เหลี่ยมปิดลงมาสัก
คืบอย่างปกเสื้อทหารเรือด้วยนะคะ แบบเสื้อ
ของหญิงทั้งม้งลาย ทั้งขาว ม้งดำ จะคล้ายกัน
เพียงแต่การแต่งลวดลายสีสันต่างกันเท่านั้น ถ้า
กว่าทางเอวขวา ซึ่งต่างจากเผ่าลีซอและเผ่า
จะยาวกว่าม้งดำและม้งขาว คือยาวถึงเอว แล้ว
ก็ตกแต่งด้วยผ้าลายสีสดใสหรือปักให้เป็นลาย
หลายสีตามริมสาบเสื้อและชายเสื้อด้านหน้า”
“ส่วนเสื้อม้งดำและม้งขาวคล้ายกันมาก
คือนอกจากตัวเสื้อสีดำค่อนข้างรัดตัวแล้ว พวก
หนุ่มๆ ยังนิยมใส่เสื้อสั้นเหนือเอว ด้านหน้า
สั้นกว่าด้านหลัง”
“ก็เห็นพุงนะซิ” เสียงยายกุ้งฝอยทะลุ
กลางปล้อง เลยเรียกเสียงฮาได้จากพี่ๆ กุ้งฝอย
ทำหน้าตาเหรอหรา
“ใช่ค่ะ” น้าน้อยพยักหน้าแถมรอยยิ้มให้
กำลังใจ แล้วกล่าวว่า “เขาโชว์หน้าท้องเพื่อแสดง
เป็นหญิงที่มีลูกอ่อนริมเสื้อทับซ้อนไขว้เล็กน้อย ให้เห็นความสมบูรณ์ของร่างกาย ถือเป็นความ
โดยมีเข็มกลัดที่หน้าอก เมื่อเวลาเด็กหิวจะได้ งามอย่างหนึ่งนะคะ แต่ผู้สูงอายุไม่ยอมเปิด
เปิดให้กินนมได้ง่าย มักมีผ้าพันแข้งสีดำก็คง
กันหนามเกี่ยวหรือใบหญ้าบาดนั่นเอง พวกนี้
ไม่สวมรองเท้า
หน้าท้องกว้างให้เห็นถนัดชัดเจนอย่างชายหนุ่ม
นะคะ คงเว้นช่วงท้องเหนือชายพกกางเกงกว้าง
สัก ๒ นิ้วพอได้”
“เขาให้เหตุผลมั้ยครับว่าทำไม”
“ครูก็เคยถามพ่อเฒ่า เขาว่าเปิดแล้ว
ท้องเย็นทำให้ปวดท้องง่ายค่ะ”
“มิน่า เวลาประกวดธิดาดอย ต้องใส่
รองเท้าจึงมีปัญหา” เสียงพี่นิภาแทรกขึ้นมาเบาๆ
“ทรงผม คุณเธอชอบไว้ยาว แล้วเกล้า
ขึ้นเป็นมวยโตๆ แน่นๆ ไว้กลางศีรษะ ถ้ามี
สตางค์หน่อยก็จะมีเครื่องประดับทั้งที่คอและ ไม่น่าโชว์”
แขนทำด้วยเงินเชียวนะ โดยทำเป็นห่วงวงกลม
อ้อ...ชอบใส่กำไลเงินหลายวงด้วย การใส่ห่วง
คอหรือกำไลมากน้อยวงก็แล้วแต่ๆ ละคนค่ะ”
“น้าขา น้ายังไม่ได้พูดถึงผู้ชายเลยนะคะ”
กุ้งฝอยเตือน
“ขอบใจนะที่เตือนน้า” น้าน้อยพูดเสียง
เบาๆ ขณะที่ตบบ่ากุ้งฝอยเบาๆ แล้วอธิบายต่อ
“ครูขอพูดรวมกันไปทั้ง ๓ พวกนะคะ เพราะ
ผู้ชายมั่งแต่งกายคล้ายๆ กัน เสื้อผู้ชายมังจะ
“ผมว่า คนแก่หนังหน้าท้องมันเหี่ยว เลย
“แต่ผมว่าบางคนอ้วนตอนแก่ ท้องเลย
ปลิ้นไม่น่าดูมากกว่านะครับ”
ฉันจำไม่ได้ว่าเป็นเสียงของใครบ้างที่ช่วย
กันออกความเห็น แต่ความเห็นของเขาก็เป็น
ไปได้ทั้งนั้นแหละ เบญจคิดอย่างฉันรึเปล่าจ๊ะ
น้าน้อยคงคิดเหมือนฉันแหละ จึงรับคำว่า
“อื้อ...อาจจะเป็นอย่างที่พวกเธอคิดกัน
ก็ได้นะ”
อ่านต่อฉบับหน้า
กัลยาณมิตร กันยายน ๒๕๓๙ ๙๙