การคลอดและพิธีกรรมของชาวม้ง : หน้า 82/128

Hemony girl มั้ยคะ” “ไม่มีหมอตำแยโดยเฉพาะหรอกค่ะ หญิง ม้งจะคลอดเองโดยวิธีธรรมชาติ อ้อ...ปิดประตู บ้าน ห้ามเด็กเข้าไปยุ่งในบ้าน เวลาจะคลอด ผู้หญิงจะนั่งบนม้านั่งเล็กๆ เอนตัวพิงสามีไว้ ทำนองช่วยยันเวลาเจ็บปวดทรมานใกล้คลอด ครูฟังตามเขาเล่านะ ไม่เคยเห็นเองหรอกค่ะ หน้ารับ ยังไม่ทันพูดก็ได้ยินเสียงพี่นิภาถาม “น้าคะ เขาถือเรื่องการตั้งศพมั้ยคะว่า จะต้องเอาศีรษะหันไปทิศตะวันตก หรือทิศใด” “อือ...เท่าที่เคยคุยกับพ่อหลวงนะ เขาก็ ไม่ได้บอกทิศ เพียงแต่บอกว่าจะต้องตั้งศพให้ นอนขนานกับฝาผนัง ซึ่งตรงข้ามกับประตูหน้า บ้าน ม้งบางวงศ์ตระกูลนิยมหันศีรษะศพไป แล้วเมื่อเด็กออกมาแล้วแม่จะตัดจะผูกสายสะดือ ทางเตาไฟใหญ่ แต่บางวงศ์ตระกูลนิยมหันศีรษะ เอง สามีจะเป็นผู้ช่วยแล้วนำเด็กอาบน้ำทำความ ไปทางตรงข้าม” สะอาด ก็ทำนองผู้ช่วยหมอตำแยนั่นแหละ” 8 “อื้อฮือ แน่มากเลย หญิงม้ง” พี่นิภาพูด ขึ้นลอยๆ “นั่นซิ เก่งจริงๆ” ฉันสนอง “ถ้างั้นเขาปลูกบ้าน เขาไม่เลือกทิศหรือ คะ” “เขาไม่เคยเลือกทิศเหนือทิศใต้นะคะ “ใช่ทั้งเก่งทั้งอดทนมากเชียวละ” น้า แต่จะเลือกทิศทางตามลักษณะภูมิประเทศคือ ให้ภูเขาอยู่ด้านหลัง มองหน้าบ้านให้เห็นขอบ ฟ้ากว้าง หรือถ้าเห็นแม่น้ำ ลำธารอยู่ข้างหน้า เวลาเราไปค้างที่บ้านเขา เขาจะให้เรานอนหัน ศีรษะพุ่งไปทางฝาผนัง เท้าเหยียดไปยังประตู แหม่มช่วยเสริม “เรื่องประเพณีการเกิดเอาเพียงแค่ความ ยิ่งดีค่ะ เชื่อว่าจะเจริญ ผีจะคุ้มครองค่ะ ฉะนั้น เชื่อพอแล้วนะคะ” “ค่ะ” เสียงไกด์รับคำน้าน้อย “คราวนี้ครูจะบอกกล่าวถึงความเชื่อ บ้าน ห้ามนอนเอาลำตัวขนานกับฝาผนังที่ตรง และผีที่เกี่ยวกับความตายของชาวม้งบ้างดีกว่า” กันข้ามกับประตูเป็นอันขาด เพราะการนอน “ดีค่ะ ภาก็อยากรู้ว่าเมื่อตายแล้ว เขา ในลักษณะนั้นเป็นการนอนของคนตาย ซึ่งม้ง ทำกันยังไงบ้าง น้าเริ่มเลยซิคะ” “เมื่อมีชาวม้งคนใดตาย หากบ้านใดมี ปืนจะยิงปืน ถ้าไม่มีปืนจะรัวกลอง เพื่อเป็น สัญญาณให้คนอื่นทราบว่า มีคนตาย พิธีกรรม หลังจากนั้นก็คือ ญาติพี่น้องจะช่วยกันอาบน้ำ ทาแป้งและแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าใหม่ให้แก่ศพ” “ก็คงเหมือนกับประเพณีชาวจีนสิคะ ที่ ต้องทำความสะอาดให้ศพก่อน แล้วแต่งตัว ด้วยเสื้อผ้าชุดใหม่เอี่ยม” “ใช่จ้ะ อ้อ....ชาวม้งยังเชื่อว่า คนตายที่ แต่งตัวดี จะได้เป็นที่ชื่นชอบ และได้รับการ ต้อนรับเป็นอย่างดีจากคนอีกภพหนึ่ง แล้วคน ที่ช่วยทำความสะอาดศพ ก็จะได้บุญได้กุศล ด้วยนะคะ” “ยังงี้ก็ดีชนะลักขณ์ มีคนช่วยกันเยอะ หน่อย” พี่นิภาเปรยขึ้นเบาๆ ฉันเพียงพยัก กัลยาณมิตร ๘๐ มีนาคม ๒๕๓๘