การพิสูจน์ความเป็นเจ้าของโค : หน้า 112/128

ข้าแต่ผ่านฟ้า ชายนั้นนอนหลับใหล โจรเข้าไปลักโคมา มโหสถ นา ปัญญาเฉิดฉิน เข้าจับโคดั่งนั้น ขับไปพลันโดยเจตนา ร้ายจริงจัง ข้าแต่ภูมินทร์ เหมือนอย่างสุบิน เจ้าของตื่นขึ้นมา จึงร้องว่าไปทันที จงทราบคดี ดูราโจรคนชั่ว ลักเอาโคของเราหนี เมื่อนั้นราชา จังไรใจกาลี อ้ายโจรไม่อดสู จอมกษัตรา ชื่นชมเปรมปรีดิ์ โจรนั้นจึงร้องด่า อ้ายหลับตามว ตรัสแก่อาจารย์ มินานทันที ตัวนั้นวัวของกู มิงมาโยมา นักปราชญ์คนนี้ จะรับเข้ามา เจ้าโคกับโจรนั้น ทุ่มเถียงกันทั้งสองรา เสนกได้ฟัง มาถึงที่ศาลา จําเพาะหน้าพระกุมาร ใจตรึกนึกหวัง คิดในวิญญา เมื่อนั้นเจ้าบัณฑิต เจ้าพินิจดูอาการ ถ้าว่าท้าวไท ให้รับเอามา ให้หามานาน ตามเหตุการณ์คนทั้งสอง ตัวกูนี้นา จะอัปราชัย พิศรู้เต็มใจ คนนี้ใช่เป็นเจ้าของ คิดแล้วทูลสาร คนนั้นมันจองหอง ใช่เจ้าของคือโจรา ขอรับโองการ จงทราบพระทัย จึงถามไปโดยปอง คนทั้งสองวิวาทา คนโจรโผนผาด นักปราชญ์เมื่อไร ด้วยเหตุสิ่งใดนา จงบอกมาให้แจ้งใจ คนอย่างนี้ไซร้ ในเมืองย่อมมี ว่าโคตัวนี้ฤๅ ข้าเจ้าซื้อเขามาใหม่ ข้าแต่เจ้าฟ้า เอาโคมาผูกไว้ ยังคอกใหม่ใกล้เคหา อย่าได้รับมา สู่พระบุรี ครั้นรุ่งขึ้นแสงใส เอาโคไปให้กินหญ้า ยังเด็กเล็กอยู่ คอยดูท่วงที ร้านั่งร่มพฤกษา ลมพัดมาหลับด้วยดี ขอพระพันปี ฟังดูก่อนรา คนนี้ใจหยาบช้า ลักโคมาพาวิ่งหนี เมื่อนั้นจอมไตร ช้าตื่นขึ้นทันที เห็นผู้ลักโคไป สมเด็จท้าวไท วิเทห์ราชา เมื่อนั้นเจ้าบัณฑิต เธอพินิจดูในใจ พระองค์ยับยั้ง ได้ฟังพฤฒา จึงถามโจรทันได จงบอกไปให้เที่ยงธรรม ภูบาลผ่านฟ้า ให้เสนีไป ฝ่ายโจรบอกมิช้า โคของข้ามีสําคัญ จริงจริงเป็นแม่นมั่น มีสำคัญหลายประการ กาพย์ยานี ๑๑ แล้วเจ้าจึงถามไป โคนี้ไซร้เลี้ยงมานาน สิ่งใดเป็นอาหาร บอกอาการให้รู้มา ยังมีชายคนหนึ่ง คิดร่าพึ่งแต่ในใจ โจรนั้นจึงบอกไป โดนี้ไซร้เลี้ยงใหญ่มา เดือนนี้เข้าปีใหม่ จะทำไร่แลไถนา ให้กินซึ่งถั่วงา ทั้งยาคูทุกวันวาน ไปซื้อโคมาได้ ผูกโคไว้ใกล้เคหา แล้วถามเจ้าของวัว โคของตัวกินอาหาร ครั้นรุ่งขึ้นมีช้า แล้วจึงมาต้อนโคไป สิ่งใดให้เป็นทาน บอกอย่านานตามจริงไป ปล่อยโคให้กินหญ้า แถบริมป่ามิใกล้ไกล เจ้าของจึงบอกเล่า ตัวข้าเจ้าคนเข็ญใจ กัลยาณมิตร 000 มินาคม ๒๕๐๙