ประเพณีงานศพชาวม้ง : หน้า 84/128

๓ “ประโยคท้ายนี้เอง ช่วยเบรคความอยาก ท่านมหาถวิลไปเยี่ยมศพหน่อย ก่อนที่จะฝังใน ตายมาแล้ว ๓ วัน ยังไม่ได้ใส่โลง อย่าไปเลย วันรุ่งขึ้น ที่จริงเขาก็ไม่ได้นับถือศาสนาพุทธ กลิ่นไม่ค่อยดีอืดมากแล้วด้วย อาจารย์จะลูบไล้ หรอกนะคะ แต่ที่เชิญเพราะลุงรู้จักกับมหาถวิล ไหว” ครูสนใจเรื่องประเพณีชาวเขาอยู่แล้วก็ซักถาม พ่อหลวงเป็นการใหญ่เกี่ยวกับประเพณีงานศพ ไปอยากรู้ของครู รู้สึกว่ามันคงจะไม่สุนทรีย์นัก ซ้ำยังถามว่า ครูไม่รู้จักคนตายจะไปได้มั้ย แล้ว ต้องทำอย่างไรบ้าง จึงจะถูกต้องประเพณีการ เคารพศพชาวม้ง ถ้าหากครูจะไปในฐานะหลาน ของผู้ตายบ้าง เขาบอกครูว่ายังไงรู้มั้ย” น้า น้อยพูดถึงตรงนี้ก็หัวเราะ พลางพูดว่า ที่ต้องลูบไล้คนตายแล้ว ๓-๔ วัน ถ้าวันเดียวก็ พอไหว แต่นี่ตั้ง ๓ วัน ตั้งบนแคร่ โดยไม่ได้ ฉีดยากันศพเน่า คงอืดเกินน่าดู” พูดแล้วน้าน้อย ก็หัวเราะ พาให้ทุกคนหัวเราะตาม น้าน้อยพูด ต่อด้วยเสียงกลั้วหัวเราะ “ครูก็เลยบอกพ่อหลวงว่า คิดดูแล้วไม่ “นึกทีไร อดขำตัวเองไม่ได้สักที” “เขาบอกว่าถ้าครูไม่รังเกียจศพไม่รังเกียจ ไปดีกว่า ดูจะเป็นงานเครือญาติที่สนิทสนมกัน ชาวเขาอย่างเขาก็ไปได้ เพราะครูรู้จักกับพ่อ จริงๆ แล้วยังไม่ได้แบ่งกลุ่มงานให้นักศึกษา หลวง แล้วพ่อหลวงเป็นหลานสนิทของผู้ตาย” ทำกันเลย เดี๋ยวจะมืดค่ำเสียก่อน ก็เป็นอันว่า แหม!ตอนนั้นครูนักกระหยิ่มว่าจะได้ไปดูพิธี ครูเลยรอดตัวไป” ศพของเขาสมใจ เขายินดีเชิญครูไปร่วมพิธี ท่านมหาถวิลถามครูว่า จะไปร่วมงานจริงๆ รี ครูบอกว่าอยากรู้อยากเห็นประเพณีของม้ง ตัว ครูเองก็ตั้งใจแน่วแน่แล้วว่า ถ้าไปก็จะทำตาม ประเพณีชาวม้ง ชนิดไม่ให้อับอายขายหน้า ชาวพาราเชียวละ ดีนะที่ครูยังไม่รับปากตกลง เสียงพี่นิภาหัวเราะคิก ๆ อย่างอดไม่ได้ พาให้คนทั้งรถกึกกักกันไปด้วย รวมทั้งน้าน้อย ผู้เล่าทันใดนั้นก็มีเสียงเพลง “แหม...เสียดายจริง! โอ๊ย...เสียดายจัง!” ลอยมาจากท้ายรถ เรียก เสียงฮาได้อีกครั้ง พี่นิภาเงยหน้าแซวนาน้อย “นั่นซิ...เสียดายจัง พลาดโอกาสอันงาม ว่าจะไปจริงๆ เพียงแต่ใจจริงครูอยากไปเหลือ นี้เสียได้ ถ้าไปคงได้ประสบการณ์อีกแยะเลย ได้ลูบ....ได้ไล้ศพที่อืดฉ่ำแฉะจนฉ่ำมือ” ประโยค สุดท้าย พูดลากเสียงอย่างยั่วเย้า น้าน้อยซัดแขนพี่นิภาเผียะหนึ่ง พูดเสียง กึ่งประชด หากมีริ้วรอยกลั้วหัวเราะอย่างขบ เกิน ก็อยากรู้อยากเห็นประเพณีของเขาน่ะ พ่อหลวงอธิบายว่า ผู้ไปส่วนใหญ่เป็นว่านเครือ เนื้อหน่อ ญาติสนิท มิตรสหายหรือเคารพ นับถือกัน ฉะนั้นเมื่อไปถึงก็ต้องไหว้ศพ ลูบไล้ แขนหรือตามตัวผู้ตาย พร้อมกับทำเสียง ขันอย่างเห็นได้ชัด ร้องไห้คร่ำครวญไปด้วย เป็นการแสดงความ รักใคร่อาลัยผู้ตาย ท่านมหาถวิลพยายามส่งสายตาเตือน ให้ครูรู้ แต่ครูก็ยังไม่รู้ ใจคิดแต่จะไปท่าเดียว เผอิญโชคดีที่หันมาเรียนถามท่านว่า “จะไปดีมั้ย จะน่าเกลียดมั้ย” ท่านว่า “อาจารย์อย่าไปเลย อยู่คุยกับ ลูกศิษย์ดีกว่า” แต่ครูไม่เข้าใจที่ท่านทักท้วงก็ ยังทำท่าอยากไปอยู่ ท่านพูดเบาๆ พอได้ยินว่า “อาจารย์ ถ้าไปก็ต้องทำตามประเพณีเขานะ กัลยาณมิตร ........... ๘๒ “แหม! นั่นซิ...เสียดายจริง..ถ้ายายนิภา ได้ไปด้วยวันนั้นก็ดี น้าจะบังคับให้เธอเป็น ตัวแทนเข้าร่วมพิธี แล้วกลับมาเล่าให้พวกเราฟัง ดีมั้ยคะพวกเรา” “อ้าว....เป็นงั้นไป!” คนในรถหัวเราะขำการ ยั่วเย้าของน้าหลานคู่นี้ เมื่อเสียงหัวเราะยุติลง น้าน้อยจึงว่า “เอ้า....พอ เดี๋ยวไปไม่ถึงไหน ย้อนกลับ มาใหม่ค่ะ เรื่องงานศพของชาวม้งต่อนะคะ” มีนาคม ๒๕๓๘ อ่านต่อฉบับหน้า