ความกตัญญูในพระพุทธศาสนา : หน้า 64/128

ข พระไตรปิฎก โดย : แก้วปริยัติ กตัสสะ อุปะการัสสะ ปุนัปปนัง อนุส สะระณะภาเวนะ ชานนะตา แปลว่า ความรู้อุปการะ อันผู้ใดผู้หนึ่งทำแล้ว น้อยหรือมากก็ตาม โดยความระลึก ถึงบ่อยๆ ชื่อว่า กตัญญุตา (กตัญญู) หมายถึงว่า รู้คุณที่ผู้อื่นเคยทำแก่ตน เคยช่วยเหลือตน และระลึกถึงอยู่ เสมอด้วยความซาบซึ้ง ไม่ลืมอุปการะ คุณนั้นเลย อีกอย่างคือ การรู้บุญของ ารที่คนเราจะมีความคิดใฝ่ดี ตั้งใจทำ ความดี สร้างสมคุณธรรมให้เกิดขึ้น ในตัวเป็นสิ่งที่กระทำได้ยาก แต่ที่ยาก ยิ่งกว่านั้นก็คือ ทำอย่างไรจึงจะรักษา ความตั้งใจที่ดีนั้นไว้ โดยไม่ท้อถอย ตนที่ตนเคยทำและคอยตามอุปการะ เลิกเสียกลางคัน เพราะในการทำ ตนเองอยู่ และตนเองก็ระลึกถึงบุญ ความดีย่อมมีอุปสรรค มีปัญหาขัด นั้นแล้ว ก็สั่งสมบุญเพิ่มขึ้นอีก พระ กตัญญ ขวางมากมาย อันเกิดจากปัญหารอบ สัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรับรองไว้ว่าเป็น ข้างภายนอก หรือแม้แต่ปัญหาภายใน คนดีที่หาได้ยากที่สุดในโลกประเภท ใจ หมายถึงกิเลสภายในตัวเราเองรุม หนึ่งในสองคือ บุพการี และกตัญญู ล้อมประดังกันเข้ามา เราจะต่อสู้เอา พระพุทธองค์ตรัสสรรเสริญบุคคล ชนะปัญหาทั้งหลายที่มาผจญได้โดย ที่มีความกตัญญูว่าเป็นผู้มีมงคลเพราะ ไม่ท้อถอย ก็ต้องมีสิ่งยึดเหนี่ยวใจไว้ เป็นเหตุแห่งการบรรลุคุณวิเศษต่างๆ นั้นก็คือ ความกตัญญู คำว่า กตัญญู หมายความว่า ความเป็นผู้รู้บุญคุณ และความหมาย ในทางพระพุทธศาสนาได้อธิบายขยาย ความออกไปอีกว่า กตัญญุตา นามะ อัปปัสสะ วา พะหุสสะ เยนะ เกนะจิ ตามมา และทรงสรรเสริญว่าเป็นสัต บุรุษ บุคคลที่มีความกตัญญูจึงเป็น บุคคลที่กำเนิดมาแล้วก็เป็นประโยชน์ ทั้งต่อส่วนตนและส่วนรวม จะได้รับ การสรรเสริญจากอนุชนรุ่นหลัง เมื่อถึงตอนนี้เราก็ต้องทราบว่า กัลยาณมิตร ๖๒ มิถุนายน ๒๕๓๘