ข้อห้ามและมารยาทในวัฒนธรรมชาวม้ง : หน้า 78/128

เพราะตัวไม่รู้อาจไปทำอะไรเป็นๆ แต่ก็ยังไม่ อาจารย์ทางศิลปะการแสดงทั้งที่ล่วงลับไปแล้ว สำคัญเท่ากับทำให้เขาเคืองใจที่ไปผิดประเพณี ที่เคยสั่งสอนครูบาอาจารย์ของเขามา ท่าน หรือละเมิดข้อห้ามของเขา” ไกด์หนุ่มรูปหล่อ เหล่านี้แหละ เขาถือว่าเป็นประเภทผีครู พอ เข้าใจนะคะ ลูกแก้ว” เสริมต่อ “ครูก็ดีใจนะ ถ้าสิ่งที่ครูเล่าให้ฟังจะเป็น ประโยชน์แก่พวกเธอบ้าง ในฐานะที่เธอจะต้อง เป็นไกด์ที่ดีในวันหน้า” น้าน้อยเข้าใจยอนะ ถ้าเป็นฉันได้รับคำ ยอว่าจะเป็นไกด์ที่ดีในวันหน้า หน้าคงบานแฉ่ง เชียวละ ฉันกวาดตาไปทั่วรถก็เห็นทุกคนหน้าชื่น ดูจะตั้งใจฟังขึ้น ก็คงอยากเป็นไกด์ที่ดีในวัน หน้าไงล่ะ เสียงน้าน้อยแว่วต่อไปว่า “เอาละ ครูจะค่อย ๆ ทบทวนความจำ แล้วบอกให้พวกเธอฟังเท่าที่รู้เท่าที่ยังพอจำได้ นะคะ” “ดีครับ ดีค่ะ” เสียงจากทิศต่างๆ ในรถ ดังขรมพร้อมกันราวกับนัด จนน้าน้อยต้องยก นิ้วชี้มาแตะริมฝีปาก เป็นการห้ามส่งเสียง “เอาละ เอาละ ครูนึกออกแล้ว มีข้อห้าม ของชาวม้งที่น่าสนใจอีก ๓-๔ ประการ ประการ ที่สำคัญที่ต้องขอพูดก่อนกันลืมซึ่งเขาถือมากก็คือ เขาห้ามเดินตัดหน้าหมอผีในขณะประกอบพิธี กรรมทางศาสนาอยู่นะคะ” “ทำไมคะ” พี่นิภารีบซักทันที “เข้าใจค่ะ ขอบพระคุณ” ลูกแก้วตอบ พร้อมกับไหว้อย่างอ่อนน้อม “ข้อห้ามอีกข้อก็คือ ห้ามเกี้ยวพาราสีใน บ้านค่ะ เพราะถือว่าผิดผี ผีบ้านผีเรือนจะโกรธ ทำให้เจ็บไข้ได้ป่วยค่ะ” “ธรรมดาชาวม้งเขาก็ปล่อยอิสระในการ เกี้ยวพาราสี และการเลือกคู่อยู่มิใช่หรือครับ” “ใช่ค่ะ ฉะนั้นจะไปเกี่ยวกันที่ใดก็ได้ เขาไม่ห้าม ยกเว้นที่บ้านเท่านั้นค่ะ” “น้าคะ มีข้อห้ามอะไรอีกมั้ยคะ” พี่นิภา แทรกเสียงขึ้นมา “ก็มีประเพณีที่เกี่ยวกับกิริยามารยาท หน่อยๆ คือ เป็นกิจห้ามด้วย เป็นเรื่องเกี่ยวกับ มารยาทด้วย คือประเพณีการรินเหล้า ถ้าริน เหล้าให้แขก ต้องรินให้เต็มจอก ถ้ารินน้อย แสดงว่าเจ้าของบ้านไม่เต็มใจต้อนรับ แต่ตรง กันข้ามถ้ารินน้ำชา ห้ามรินจนเต็มจอก “แสดงว่าเขาเห็นเหล้าสำคัญกว่าน้ำชา ซิคะ” “ไม่ใช่ ไม่ใช่อย่างนั้นหรอกนิภา แต่ ถ้ารินน้ำชาเต็มจอก “เพราะเขาเชื่อว่า จะทำให้ผีหมอ หนี เพราะน้ำชามันร้อนจ้ะ ออกไปจากหมอผี” อาจารย์” “เอ๊ะ! ผีหมอ... พี่หมอเป็นยังไงคะ “ก็ทำนองเดียวกับผีครูนั่นแหละ ลูกแก้ว ผีครูนะคะไม่ใช่ครูผี” น้าน้อยพูดแล้วก็หัวเราะหึๆ “หนูยังไม่เข้าใจอาจารย์ขา” ลูกแก้วท้วง เบาๆ “เอาอย่างนี้ เทียบเหมือนพวกนาฏศิลป์ พวกดนตรีไทย เขาจะต้องมีครูที่เป็นบรมครู ของเขา ที่เรียกกันว่า พ่อแก่ อะไรทำนองนั้น เขาจะต้องมีครูที่เป็นบรมครูของเขานั่นแหละค่ะ ไหว้หมดทั้งเทพ ทั้งฤาษี ตลอดจนครูบา กัลยาณมิตร ๗๖ มิถุนายน ๒๕๓๘