มโหสถบัณฑิต : หน้า 107/128

พระมโหสถ เรื่อง : สำนวนเก่า ความเดิม ภาพ : พุทธศิลป์ มโหสถบัณฑิตตัดสินการพิพาทระหว่างนางยักษิณีที่ปลอมแปลงตัวมาเป็นมารดาเด็ก และหญิงมารดาเด็กที่แท้จริง ด้วยการใช้อุบายให้แย่งตัวเด็ก มารดาที่แท้จริงสงสารลูก ยอม ปล่อยลูกให้นางยักษ์ปลอมไป จึงได้ทราบว่ามารดาที่แท้จริงคือใคร มโหสถสั่งสอนนางยักษิณี ให้รักษาศีล ๕ จากนั้นคู่กรณีก็แยกย้ายกันไป ต่อมามีสามีภรรยาคู่หนึ่ง เดินทางไปเยี่ยมมารดา มาเจอแม่น้ำสายหนึ่งไหลเชี่ยวแต่ไม่ลึก สองสามีภรรยากลัวไม่กล้าข้าม ขอร้องให้นายทีฆปิฏฐิ พาข้ามไป กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ กล่าวคำวาที นายทีฆปิฏฐิ มุสาปราศรัย โคฬิกาฬจึงว่าไ ท่านพาเมียข้า ไปก่อนโดยหวัง เจ้าทั้งสองรา อย่ามาร้อนใจ แล้วท่านกลับมา รับข้าภายหลัง จะช่วยส่งให้ ถึงฝั่งคงคา ท่านไปถึงฝั่ง แล้วรีบคืนมา นายโคฬกาฬ ว่าแล้วทันใด นํ้าใจชื่นบาน ด้วยสมปรารถนา บรรจงส่งให้ เข้าของนานา จึงแบ่งเสบียง หมากเมี่ยงข้าวปลา นายทีมปิฏฐิ ยินดีหนักหนา ให้กินมิช้า อิ่มหนำสำราญ แล้วอุ้มภริยา โคฬกาฬข้ามไป นายทีฆปิฏฐี บัดเดี๋ยวมิช้า ชื่นชมยินดี ถามไปไม่นาน ลงในคงคา คุกเข่าทันใด ใครจะไปก่อน ผันผ่อนคิดอ่าน นํ้าจิตคิดปอง นั่งยองลงไป สุดแท้แต่ท่าน ไปก่อนไปหลัง แม่น้ำนั้นไซร้ เห็นลึกเพียงคอ กัลยาณมิตร ๑๐๕ มิถุนายน ๒๕๓๘