การอุปมา-อุปไมยในพระไตรปิฎก : หน้า 118/152

แม51(1 แในธรรม เพ ธวิทเสน บทน่าา เรื่องราวการอุปมา-อุปไมยในพระไตรปิฎก น่ามาเป็นข้อคิดในการดำเนินชีวัด ใช้สำหรับเตือนสตีดินในการประกอบกรรมดี ละเว้นกรรมชั่ว เห็นธาตุเห็นธรรม เป็นคอลัมน์ที่ “ธรรมค้ำจุน” ได้ใช้เวลาในการค้นคว้ารวบรวมเป็นหมวดหมู่ ปรารถนาให้ทุกท่าน ไม่ประมาทในการดำเนินชีวิต และในการปฏิบัติธรรม กองบรรณาธิการจะได้นำเสนอต่อท่านผู้อ่านตามวาระโอกาสอันควรต่อไปอีก โค รอยเท้าโคกับทุกข์ “ธรรมทั้งหลาย มีใจเป็นหัวหน้า มีใจเป็น ใหญ่ สำเร็จแล้วด้วยใจ ถ้าบุคคลมีใจร้าย พูดอยู่ ก็ดี ทำอยู่ก็ดี ทุกข์ย่อมตามเขาไป เพราะเหตุนั้น ดุจล้อเกวียนหมุนไปตามรอยเท้าโค ผู้นำแอกไปอยู่ ฉะนั้น” พระไตรปิฎก พระสูตรและอรรถกถาแปล ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท เล่มที่ ๓ ภาคที่ ๒ ตอมที่ ๑ แม่โคกับชีวิต ต “ดูก่อนพราหมณ์ แม่โคที่จะถูกเชือด ที่เขา นำไปสู่ที่ฆ่า ย่อมก้าวเท้าเดินไปใกล้ที่ฆ่า ใกล้ ความตาย แม้ฉันใด ชีวิตของมนุษย์ทั้งหลาย เปรียบเหมือนแม่โคที่จะถูกเชือด ฉันนั้นเหมือนกัน นิดหน่อย รวดเร็ว มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก จะพึงถูกต้องได้ด้วยปัญญา ควรกระทำกุศล ควร ประพฤติพรหมจรรย์ เพราะสัตว์ที่เกิดมาแล้วจะไม่ ตายไม่มี” พระไตรปิฎก พระสูตรและอรรถกถาแปล อังคุดดรนิกาย สัตตนิบาต เล่มที่ ๔ หม้อน้ำ หม้อนํ้ากับผู้ล่วงลับไปแล้ว “ข้าแต่ท่านผู้เป็นเหล่ากอแห่งพรหม หม้อ น้ำอันแตกแล้ว จึงประสานให้ติดอีกไม่ได้ ฉันใด ผู้ใดเศร้าโศกถึงผู้ล่วงลับไปแล้ว ผู้นั้นก็เปรียบเหมือน ฉันนั้น นายของดิฉันอันพวกญาติเผาอยู่ ย่อมไม่ สักถึงความร่าไรของญาติทั้งหลาย กองบรรณาธิการ เพราะฉะนั้น ดิฉันจึงไม่ร้องไห้ถึงท่าน คติ อันใดของท่านมีอยู่ ท่านได้ไปสู่คติอันนั้นแล้ว" พระไตรปิฏก พระสูตรและอรรถกถาแปล ขุททกนิกาย เปตวัตถุ เล่มที่ เอ กาศที่ เอ หน้า ๑๒๒ หม้อนํ้ากับการสั่งสมบุญ “บุคคลไม่ควรดูหมิ่นบุญว่า “บุญมีประมาณ น้อยจักไม่มาถึง แม้หม้อน้ำยังเต็มด้วยหยาดน้ำที่ ตกลงมาทีละหยาด ๆ ได้ฉันใด ธีรชน (ชนผู้มีปัญญา) สั่งสมบุญแม้ทีละน้อยๆ ย่อมเต็มด้วยบุญได้ฉันนั้น” พระไตรปิฏก พระสูตร และอรรถกถาแปล ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท เล่มที่ ๑ ภาคที่ เอ หน้า ๓๐ โด หม้อน้ำคว่ำกับผู้ฟังธรรม บุคคลปัญญาดังหม้อคว่ำเป็นอย่างไร บุคคล ในโลกนี้ไปวัดเพื่อฟังธรรมในสํานักภิกษุทั้งหลาย เนืองๆ ภิกษุทั้งหลายแสดงธรรมอันงามในเบื้องต้น อันงามในท่ามกลาง อันงามในที่สุด ประกาศ พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะ แจ่มแจ้ง เต็มที่แก่บุคคลนั้น เขานั่ง ณ ที่นั่งนั้นไม่ใส่ใจถึง เบื้องต้น ท่ามกลาง ที่สุดแห่ง (ธรรม) กถานั้นเลย แม้ลุกไปจากที่นั่งนั้นแล้วก็ไม่ใส่ใจถึง.. เปรียบ เหมือนหม้อค า น้าที่บุคคลราดลงไปบนหม้อนั้น ย่อมไหลไปไม่ขังอยู่ ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ ไปวัดเพื่อฟังธรรมในสํานักภิกษุทั้งหลายเนือง ๆ ฯลฯ ก็ไม่ใส่ใจถึง..ฉันนั้น นี้ภิกษุทั้งหลาย เราเรียกว่า บุคคลปัญญาดังหม้อควา พระไตรโ/ฎก พระสูตรและอรรถกถาแปล อังคุดตรนิกาย ติกนิบาต เล่มที่ ๑ ภาคที่ ๓ หน้า ๒๔ กัลยาณมิตร 1, ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๐