การมีสันโดษในพระพุทธศาสนา : หน้า 76/184

6. เป็นผู้สันโดษ เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง สติสัมปชัญญะ แก่พระเจ้าอชาต74300 ตตรูกบนแล้ว ถึงทรงแสดงสันโดษ ต่อไปว่า "มหาบพิตร ภิกษุว่าผู้สันโดษโดยเป็นอย่างไร" ทรงดังนี้แล้ว จึงทรงวิสาชนาด้วยพระองค์เองว่า "ภิกษุในธรรมวินัยนี้สันโดษด้วยจิวราพอคู้มร่างกาย และบิณฑบาตพออิ่มท้อง จะไป ณ ที่ใด ก็ไปได้เท่าเทียม นับไป ณ ที่ใด ก็มีแต่ปีเป็นภาระ มหาบพิตร ภิกษุซึ่งว่า ผู้สันโดษเป็นอย่างนี้เอต 28 สันโดษ คือ ความยินดีในของตน พอใจด้วยปัจจัย 4 ที่ ได้มาต้วยการมีอาชีพบริสุทธิ์และกำลังความเพียรพยายามอันชอบ ธรรมของตน ไม่โลภ ไม่ย่อใคร พระพุทธศาสนาจัดสันโดษโดยเป็น นากรวรรณธรรม คือ ธรรมอันเป็นที่พึ่งด้วยข้อหนึ่ง เพราะเป็นธรรมที่ ช่วยปรับปรุงตัวเราให้เห็นคุณค่าและไม่ถูกดูถูกเอง มีความพอใจและ เชื่อมั่นในตนเอง อีกทั้งป้องกันไม่ให้ประพฤติผิดศีลธรรมและกฎหมาย ได้ด้วย ในเท็ดเป็นธรรมปฏิบัติของิกนั่น แบ่งออกเป็น 3 ประการ คือ ยาถลาสันโดษ ยาถพลัสันโดษย ยาถาสรุปสันโดษ "๑. ยาถลาสันโดษ คือ ยินดีตามที่ได้ เหตุความว่า เมื่อได้ สิ่งใดตามความปรารถนาของตน ก็พอใจในสิ่งนั้น ไม่เดือดร้อนเพราะ ของที่ได้ ไม่เพ่งเสียงอยากได้ของผู้อื่น ไม่รยารผู้อื่น ๒. ยาถพลัสันโดษ คือ ยินดีตามกำลัง หมายความว่า พอใจ เพียงแค่พอแก้กำลังร่างกาย สุขภาพ และขอบเขตการใช้ของของ ที่เกินกำลังก็ไม่หวั่นแหละเสียดาย