จดหมายจากฮาร์วาร์ด : หน้า 14/112

ส า ร ด ดี HA R VARD UNIVERSITY จดหมายจากฮาร์วาร์ด โดย เมตตานันโท ภิกขุ (ต่อจากฉบับที่แล้ว) กันเกลื่อนกลาดไปหมด นักศึกษามีปฏิกิริยาที่ รุนแรงต่อนโยบายของรัฐบาล ในการที่จะเข้าไป แก้ไขปัญหาในคูเวตและขับไล่ทหารของอิรักออก จากประเทศคูเวต เกือบแทบทุกวันจะมีนักศึกษา มากมายมาชุมนุมปราศรัยประท้วง และประณาม ประธานาธิบดี ขณะที่อเมริกากำลังจะก้าวเข้าสู่ สงคราม วิทยุ โทรทัศน์เกือบทุกสถานีจะนำเสนอ รายการที่เป็นนโยบายของประธานาธิบดีบุช และ ความเห็นของนักการเมืองต่าง ๆ เกี่ยวกับปัญหา ในตะวันออกกลาง เมื่อมีการประชุมโต้แย้งกัน ในเรื่องระหว่างประเทศครั้งใดนักศึกษาก็จะแสดง ปฏิกิริยาร่วมด้วยเป็นระยะ ๆ กล่าวได้ว่า การ โต้ตอบกันเกี่ยวกับเรื่องกิจการต่างประเทศนั้นเข้า มามีอิทธิพลต่อนักศึกษามากทีเดียว ทุกครั้งที่ รัฐบาลมีนโยบายออกมา นักศึกษาก็จะปิด โปสเตอร์รับทันทีทันควัน ที่โน่น ที่นี่เต็มไปหมด ฮาร์วาร์ดเป็นมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งที่มีการต่อต้าน บ รรยากาศในมหาวิทยาลัยฮาร์ วาร์ดในช่วงที่อาตมามาถึงนั้น เต็ม ไปด้วยกลิ่นไอของสงครามใน ตะวันออกกลาง ภาพโปสเตอร์โจมตีสงครามติด สงครามที่สูงมาก ชีวิตการเรียนของนักศึกษาที่นี่ส่วนใหญ่ เป็นไปแบบปกติ การเข้าห้องเรียนของนักศึกษา ก็มักจะตรงเวลา เป็นประเพณีของมหาวิทยาลัย นี้ ว่าจะเริ่มเรียนช้ากว่าเวลาที่กำหนดไว้ประมาณ ๑๐ นาทีเสมอ แต่นั่นก็ไม่ใช่ทุกห้องเรียนเสมอไป อาจารย์มักจะให้เวลานักศึกษาทยอยเข้ามาในห้อง และเผื่อไว้สำหรับคนที่มาสายเสมอ สิ่งสำคัญอย่างหนึ่งในการจัดการศึกษา ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดก็คือ การมีโรงเรียน สำหรับคนที่จบไปแล้วเรียกว่า Extension School ซึ่งผู้เรียนสามารถเข้ามาเรียนสมทบวิชาใดวิชาหนึ่ง ในห้องเรียนของฮาร์วาร์ดได้ หรือมีโรงเรียนสำหรับ ผู้ที่เกษียณอายุไปแล้ว และอยากจะใช้เวลาของ ตัวเองให้เป็นประโยชน์ นับเป็นระบบการศึกษา บรรยาย ประเภทครบวงจรตั้งแต่เกิดจนกระทั่งถึงตายทีเดียว ดังนั้นในห้องเรียนของศาสตราจารย์ไดฟ์ จึงมีนักศึกษาที่ต่างวัยกันมากเข้ามาฟังการบรรยาย หลายคนพอทำงานเสร็จในเวลาเย็นก็มาฟังการ จดบันทึกไปบ้าง นำเทปมาอัดบ้าง นั่งหลับบ้าง ตื่นบ้างก็มี ในการบรรยายแต่ละครั้ง อ่านต่อหน้า ๕๑ ๑๒ ก ล ย า ณ ม ต ร