การปกครองและความรับผิดชอบ : หน้า 90/112

ไปด้วย และในการบำเพ็ญประโยชน์เพื่อผู้อื่น ตนเองก็พลอยได้รับด้วยเหมือนกันจะแตกต่างกัน ก็เพียงได้รับโดยตรงหรือโดยอ้อมเท่านั้น ผู้ที่ป้องกันตนเองรอดพ้นจากความเสื่อม ชื่อว่าช่วยป้องกันผู้อื่นด้วย และผู้ที่ป้องกันผู้อื่น จากภัยพิบัติที่ชื่อว่าได้ป้องกันตนเองพร้อม ๆ กันไป อุปมาเหมือนเมื่อไฟไหม้บ้านของเรา ถ้าไม่รีบดับ เสียไฟนั้นจะลุกลามไปไหม้บ้านคนอื่นด้วย หรือ เมื่อไฟไหม้บ้านคนอื่น ถ้าไม่ช่วยดับไฟนั่นจะ ลุกลามมาไหม้บ้านเราด้วยเช่นเดียวกัน เพราะ ฉะนั้นจงคุ้มครองตนด้วยดี และจงคุ้มครองผู้อื่น ด้วยส ๔. วิชาความรู้ที่ศึกษาไปนั้น จงใช้ ให้เป็นประโยชน์ให้มากที่สุด วิชาที่ไม่ได้ใช้ เหมือนอาหารที่บริโภคแล้วไม่ย่อย มีแต่จะก่อ ความอึดอัดรำคาญ และเป็นพิษ อย่าคอยโอกาส ให้คนอื่นใช้เสียก่อน แล้วจึงค่อยใช้วิชา เราจง ใช้วิชาเสียก่อน เมื่อคนอื่นเห็นคุณค่าของวิชาใน ตัวเราแล้ว เขาก็พลอยเห็นเจ้าของวิชามีคุณค่า ไปด้วย คนที่บ่นว่ามีวิชาความรู้แต่ไม่มีโอกาส นั้น คือคนที่คอยแต่ให้ราชรถมาเกยแล้วจึงค่อย ทำอะไร ๆ ความจริงในชีวิตเป็นอีกอย่างหนึ่ง คือ คนต้องทำอะไร ๆ แสดงความสามารถเสียก่อน แล้วราชรถถึงจะมาเกย เพื่อให้เราแสดงความ สามารถต่อไปจงเชื่อเถิดว่า คนที่มีความเพียรและ ความสามารถนั้น โอกาสที่จะเจริญก้าวหน้า ย่อมมีอยู่เสมอ ในโลกนี้ล้นหลามไปด้วยคนที่ สามารถไม่ถึงงานในหน้าที่ของตน แต่คนที่สามารถ เหมาะแก่งานในหน้าที่ หรือมีความสามารถ เหนืองานในหน้าที่ของตนนั้นมีอยู่น้อย ยังหาได้ ยากอยู่ เมื่อเป็นดังนี้ไฉนเล่าคนจะไม่ต้องการผู้ มีความสามารถ ขอให้มีความสามารถจริงเกิด นครหนึ่ง “ถ้ามีโอกาสได้ครองแคว้น หรือนครใด “๑. จงปกครองรัฐโดยธรรม จงประ พฤติธรรมแห่งผู้ปกครอง เมื่อเป็นผู้ใหญ่ประกอบ ตนด้วยธรรม ผู้น้อยก็จะประพฤติตาม เหมือน ฝูงโตกำลังข้ามฟาก ถ้าโคนายฝูงนำไปดี นำไป ทางไหน แม่โคแลลูกโคก็จะว่ายตามไป จะถึงที่ ปลอดภัยหรือจ่อจมในห้วงน้ำก็แล้วแต่โคนายฝูง “อีกอย่างหนึ่ง ข้อแตกต่างระหว่างสัตว์ กับคน คือความแตกต่างระหว่างการเลี้ยงสัตว์ และการปกครองคนอยู่ที่ว่า ฝูงสัตว์ต้องต้อน หมู่คนต้องนำ หมายความว่าฝูงสัตว์ เมื่อเราจะ ให้ไปทางใดต้องต้อนไป แต่หมู่คนต้อนไม่ได้ ต้องนำ คือทำให้ดู พูดให้ฟัง แสดงให้เห็น มนุษย์มี สัญชาตญาณในการเลียนแบบ มักทำตามบุคคล ที่เขาชอบเลื่อมใส ถ้าเขาชอบเลื่อมใสบุคคลใด แล้ว แม้บุคคลนั้นจะไม่เคยสอนเขาด้วยวาจาเลย เขาก็พยายามที่จะทำตาม ส่วนคนที่สอนเขาอยู่ ทุกวัน แต่มิได้ทำอะไรให้เป็นเยี่ยงอย่างในทางที่ ดี แทนที่เขาจะเชื่อฟังและทำตาม แต่เขากลับ จะชิงชังและเบื่อหน่าย ๒. อย่าหลอกลวงประชาชน อย่าให้ ประชาชนเกิดความรู้สึกว่าพวกเขาถูกหลอกเมื่อ ทำให้พวกเขามีความรู้สึกอย่างนั้นเสียแล้ว ครั้ง ต่อ ๆ ไปแม้ผู้ครองนครจะมีนโยบายดีและซื่อสัตย์ สุจริต ประชาชนก็จะระแวงว่าอาจจะถูกหลอก อีกอยู่ร่ำไป อย่านึกว่าประชาชนโง่รู้ไม่เท่าทัน ความจริงเขารู้ แต่ที่เขาทำอะไรไม่ได้ก็เพราะเขา ไม่มีอำนาจ ไม่มีกำลังที่จะต่อสู้ป้องกันตน แต่ อย่าลืมว่าเสียงประชาชนเป็นเสียงสวรรค์ ผู้ครอง รัฐไม่ควรนึกว่าความสุขของตนคือความสุขของ ประชาชน แต่ควรนึกเสียใหม่ว่าความสุขของ for f ก ล ย า ณ ม ต ร